Dostępność biologiczna (biodostępność) opisuje, jaka część podanej dawki dociera do krążenia ogólnego w postaci niezmienionej oraz jak szybko to następuje. W praktyce farmakokinetycznej kluczowe jest rozróżnienie biodostępności bezwzględnej, którą porównuje się do podania dożylnego.
Dlaczego podanie dożylne ma najwyższą biodostępność?
Przy drodze i.v. lek jest podany bezpośrednio do krwiobiegu, więc z definicji biodostępność wynosi 100%. Nie ma etapu wchłaniania z przewodu pokarmowego ani z tkanek, a także nie występuje utrata dawki na skutek niecałkowitego wchłaniania.
Dlaczego pozostałe drogi mają niższą lub zmienną biodostępność?
- p.o. (doustnie): nawet przy dobrym wchłanianiu biodostępność jest zwykle <100% z powodu strat w przewodzie pokarmowym oraz metabolizmu wątrobowego (efekt pierwszego przejścia).
- p.r. (doodbytniczo): biodostępność bywa zmienna; część krążenia żylnego może omijać wątrobę, ale wchłanianie nie jest tak przewidywalne jak przy i.v.
- s.c. (podskórnie): zwykle wysoka, ale nadal zależy od wchłaniania z tkanki podskórnej i perfuzji, więc nie jest "z definicji" równa 100%.
Wniosek egzaminacyjny: jeśli wśród odpowiedzi jest preparat podawany dożylnie, to właśnie on będzie miał najwyższą biodostępność. Odpowiedzi z drogami p.o., p.r. i s.c. są typowymi dystraktorami, bo sugerują "wysoką" lub "częściowo omijającą wątrobę" biodostępność, ale nie przebijają podania i.v.
