KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 21.
Jak należy zapisać otrzymane odszkodowanie z tytułu zdarzeń wykraczających poza ogólne ryzyko prowadzenia działalności?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Otrzymane odszkodowanie stanowi przychód ujmowany w pozostałej działalności operacyjnej. Dlatego księguje się je po stronie Ma (czyli "na dobro") konta pozostałych przychodów operacyjnych, a nie na kontach kosztowych ani "w ciężar" przychodów.

Pełne wyjaśnienie:

Odszkodowanie otrzymane w związku ze zdarzeniem losowym (np. pożar, powódź) jest dla typowej jednostki przychodem, ale nie wynika z podstawowej sprzedaży towarów/usług. Z tego powodu klasyfikuje się je jako pozostałe przychody operacyjne.

W ujęciu ewidencyjnym przychody zwiększa się zapisem po stronie Ma, czyli potocznie: "na dobro" konta przychodowego. Stąd poprawne jest ujęcie: na dobro pozostałych przychodów operacyjnych (często wskazuje się konto 76-0). Po stronie Wn zwykle pojawia się konto rozrachunkowe (np. "Pozostałe rozrachunki"), jeżeli odszkodowanie jest należne, a nie od razu zapłacone.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "w ciężar pozostałych przychodów operacyjnych" oznaczałoby zapis po stronie Wn konta przychodów, czyli zmniejszenie przychodów – to odwrotność tego, co dzieje się przy otrzymaniu odszkodowania.
  • "obciążając pozostałe koszty operacyjne" dotyczy kosztów (np. kosztów usuwania szkód), a nie przychodu z tytułu odszkodowania. To inny rodzaj operacji gospodarczej.
  • "uznając pozostałe koszty operacyjne" również odnosi się do kont kosztowych, ale dodatkowo ma nielogiczną konstrukcję: konta kosztów standardowo zwiększa się po stronie Wn, nie po stronie Ma ("uznając").

W praktyce ważne jest też rozdzielenie przychodu z odszkodowania od kosztów szkody: nie kompensuje się ich ze sobą, tylko wykazuje oddzielnie przychody i oddzielnie koszty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pozostałe przychody operacyjne to przychody związane z działalnością operacyjną jednostki, ale niebędące sprzedażą towarów i usług (np. odszkodowania, rozwiązanie odpisów, zysk ze zbycia środków trwałych). Księguje się je na kontach przychodów pozostałej działalności operacyjnej.
Odszkodowanie ujmuje się jako pozostały przychód operacyjny, zwykle po stronie Ma konta 76-0. Po stronie Wn stosuje się konto rozrachunkowe (należność) lub rachunek bankowy, zależnie od tego, czy środki już wpłynęły.
Koszt odzwierciedla zużycie zasobów lub stratę ekonomiczną, a odszkodowanie to wpływ środków (lub należność), czyli zwiększenie korzyści ekonomicznych. Dlatego ujmuje się je jako przychód, natomiast koszty usuwania szkód ujmuje się oddzielnie jako pozostałe koszty operacyjne.
"Na dobro" oznacza zapis po stronie Ma konta. Dla kont przychodowych zapis na Ma zwykle oznacza zwiększenie przychodów. W pytaniach egzaminacyjnych "na dobro przychodów" to klasyczny sygnał, że chodzi o ujęcie przychodu.
"W ciężar" oznacza zapis po stronie Wn konta (debet). Dla kont przychodów zapis po stronie Wn oznacza zazwyczaj zmniejszenie przychodów (np. korekty). Dlatego "w ciężar pozostałych przychodów operacyjnych" nie pasuje do otrzymania odszkodowania.
Najprościej: przychody to zdarzenia zwiększające wynik (np. odszkodowanie, zysk ze sprzedaży środka trwałego), a koszty to zdarzenia go zmniejszające (np. koszty usuwania szkód, strata ze sprzedaży środka trwałego). Na egzaminie zwracaj uwagę, czy opis dotyczy wpływu czy wydatku/straty.
Nie. W większości jednostek nie prezentuje się ich jako osobnej pozycji w rachunku zysków i strat, tylko ujmuje w pozostałych przychodach i kosztach operacyjnych. Osobne wykazywanie dotyczy szczególnych grup jednostek (np. wybrane instytucje finansowe), co bywa źródłem pomyłek.
Konto 76-0 wykorzystuje się do ewidencji pozostałych przychodów operacyjnych, czyli takich, które nie są typową sprzedażą. Przykłady: odszkodowania, kary umowne otrzymane, przychody ze zbycia składników majątku. Na egzaminie kojarz 76-0 z "innymi" przychodami operacyjnymi.
Typowe błędy to: mylenie przychodu z kosztem (ujmowanie odszkodowania na kosztach), błędna strona zapisu (Wn zamiast Ma na przychodach), kompensowanie przychodu z kosztami szkody oraz stosowanie nieaktualnych kategorii zamiast pozostałych przychodów operacyjnych.
Zastosuj schemat: odszkodowanie = przychód, a koszty napraw i likwidacji szkody = koszty. Jeśli pytanie dotyczy odszkodowania, szukaj odpowiedzi z "pozostałe przychody operacyjne" i strony Ma/na dobro. Unikaj opcji z "kosztami".
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Otrzymane odszkodowanie stanowi przychód ujmowany w pozostałej działalności operacyjnej."

Źródła:

  • Ustawa o rachunkowości (tekst jednolity), art. 3 ust. 1 pkt 33, Dz.U. 2023 poz. 120

Materiały:

  • Ustawa o rachunkowości – definicje i ogólne zasady ujmowania zdarzeń gospodarczych
  • Podręczniki do rachunkowości finansowej dla technika rachunkowości (działy: przychody i koszty operacyjne, zdarzenia losowe)
  • Przykładowe zakładowe plany kont (opis kont 76-0 i 76-1) stosowane w jednostkach innych niż banki i ubezpieczyciele

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego