KWALIFIKACJA ELE2 - PAŹDZIERNIK 2013 (test 2)

PYTANIE NR 35.
Należy zastąpić bezpieczniki topikowe 25 A, zabezpieczające obwody silnika trójfazowego, wyłącznikiem instalacyjnym. Który z wymienionych wyłączników należy zastosować?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik trójfazowy powinien być zabezpieczony wyłącznikiem 3-biegunowym, aby odłączyć jednocześnie wszystkie fazy, więc warianty S191 (1 biegun) są nieprawidłowe. Ze względu na prąd rozruchowy silnika stosuje się charakterystykę C (ok. 5–10×In), a nie B. Prąd znamionowy pozostaje 25 A, dlatego właściwy jest S193C25.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór wyłącznika instalacyjnego do obwodu silnika trójfazowego opiera się na trzech elementach: liczbie biegunów, charakterystyce czasowo-prądowej oraz prądzie znamionowym.

Liczba biegunów (1P vs 3P): Silnik trójfazowy jest zasilany trzema przewodami fazowymi, dlatego zabezpieczenie powinno rozłączać wszystkie fazy jednocześnie. Z tego powodu warianty z oznaczeniem S191 (wyłącznik 1-biegunowy) nie spełniają wymogu dla obwodu 3-fazowego, nawet jeśli mają właściwy prąd znamionowy.

Charakterystyka B vs C: Silniki (zwłaszcza indukcyjne) podczas rozruchu pobierają wielokrotność prądu znamionowego. Charakterystyka C dopuszcza zadziałanie członu elektromagnetycznego przy wyższej krotności In (typowo 5–10×In), co ogranicza ryzyko niepożądanego wyzwalania podczas normalnego startu napędu. Charakterystyka B (typowo 3–5×In) jest "czulsza" i częściej nadaje się do obwodów o mniejszych prądach rozruchowych; przy silniku może powodować wyłączenia przy każdym uruchomieniu.

Prąd znamionowy: Skoro zastępowane bezpieczniki topikowe mają 25 A, to jako punkt wyjścia zachowuje się tę samą wartość prądu znamionowego zabezpieczenia, czyli 25 A.

Po połączeniu wszystkich kryteriów tylko odpowiedź "S193C25" spełnia jednocześnie: 3 bieguny (S193), charakterystykę C (dla prądów rozruchowych silnika) oraz prąd znamionowy 25 A.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo: "S191C25" ma złą liczbę biegunów; "S193B25" ma nieodpowiednią charakterystykę dla silnika; "S191B25" łączy oba błędy naraz (1 biegun i charakterystyka B).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Do silnika trójfazowego dobiera się wyłącznik 3-biegunowy (3P), aby jednocześnie odłączyć wszystkie trzy fazy. Wyłącznik 1-biegunowy rozłącza tylko jedną fazę, co jest nieprawidłowe dla typowego zasilania silnika 3-fazowego i może utrudniać bezpieczne wyłączenie obwodu.
Silnik podczas rozruchu pobiera duży prąd chwilowy. Charakterystyka C ma wyższy próg zadziałania członu elektromagnetycznego (zwykle 5–10×In), więc lepiej znosi prądy rozruchowe. Charakterystyka B (zwykle 3–5×In) może powodować niepożądane wyłączenia przy uruchamianiu silnika.
Liczba 25 oznacza prąd znamionowy In wyłącznika, czyli wartość prądu, dla której aparat jest przeznaczony do pracy ciągłej w określonych warunkach. W zadaniu zachowanie 25 A ma sens jako podstawowy punkt odniesienia przy zamianie zabezpieczenia topikowego na wyłącznik.
Oznaczenie można czytać blokami: S193 wskazuje serię i wykonanie 3-biegunowe, litera C oznacza charakterystykę czasowo-prądową, a 25 to prąd znamionowy w amperach. Razem daje to 3P, charakterystyka C, 25 A.
W typowym układzie zasilania silnika trójfazowego nie powinno się stosować wyłącznika 1-biegunowego jako głównego zabezpieczenia, ponieważ rozłącza on tylko jeden tor prądowy. Dla 3-faz dobiera się 3P, aby zapewnić jednoczesne odłączenie wszystkich faz i spójne zabezpieczenie obwodu.
Najczęstszy skutek to wyzwalanie wyłącznika podczas rozruchu, mimo że silnik i instalacja są sprawne. Dzieje się tak, bo prąd rozruchowy może przekroczyć próg szybkiego zadziałania charakterystyki B. W praktyce objawia się to "wyskakiwaniem" zabezpieczenia przy każdym uruchomieniu napędu.
Charakterystyka B jest częściej stosowana w obwodach o małych prądach rozruchowych, np. w typowych obwodach oświetleniowych i gniazdowych, gdzie nie występują duże udary prądu. Gdy odbiornik nie ma dużego rozruchu, B zapewnia szybsze zadziałanie przy zwarciach i przeciążeniach.
Typowe błędy to: dobór tylko "po amperach" bez sprawdzenia liczby biegunów, wybór charakterystyki B z przyzwyczajenia do instalacji mieszkaniowych oraz nieuwzględnienie prądu rozruchowego. Na egzaminie warto zawsze sprawdzić trzy elementy: 3P, C oraz In.
Nie zawsze "zachowuje się identyczną charakterystykę" działania, bo bezpieczniki topikowe i wyłączniki mają inne własności czasowo-prądowe. W zadaniach egzaminacyjnych często przyjmuje się jednak podstawową zasadę: zachować prąd znamionowy oraz dobrać właściwą liczbę biegunów i charakterystykę do rodzaju odbiornika.
Należy szukać oznaczenia wskazującego 3 bieguny (w tym zestawie jest to człon "S193"). Odpowiedzi z "S191" sugerują wykonanie 1-biegunowe. Na egzaminie warto powiązać to bezpośrednio z tym, że silnik trójfazowy wymaga rozłączania wszystkich trzech faz jednocześnie.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Silnik trójfazowy powinien być zabezpieczony wyłącznikiem 3-biegunowym, aby odłączyć jednocześnie wszystkie fazy, więc warianty S191 (1 biegun) są nieprawidłowe."

Źródła:

  • IEC 60898-1: Low-voltage switchgear and controlgear — Circuit-breakers for overcurrent protection for household and similar installations — Part 1: Circuit-breakers for a.c. operation (w zakresie charakterystyk wyzwalania i zastosowań wyłączników instalacyjnych)
  • EN 60947-2: Low-voltage switchgear and controlgear — Part 2: Circuit-breakers (w zakresie wymagań i zastosowań wyłączników w instalacjach nn)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: zabezpieczenia nadprądowe i charakterystyki B/C/D
  • Karty katalogowe wyłączników instalacyjnych (oznaczenia serii, liczba biegunów, charakterystyki)
  • Normy dotyczące wyłączników nadprądowych i wyłączników do zastosowań przemysłowych (w zakresie omawianych pojęć)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego