Efekt pierwszego przejścia (metabolizm presystemowy) oznacza, że część dawki leku podanego doustnie zostaje unieczynniona (zmetabolizowana) zanim osiągnie krążenie ogólne i miejsce działania. Po wchłonięciu z przewodu pokarmowego krew żylna z jelit odpływa układem wrotnym do wątroby, gdzie znajdują się liczne enzymy biotransformacji. Dlatego to wątroba jest kluczowym narządem odpowiedzialnym za to zjawisko.
Dlaczego poprawna jest "wątroba"?
Wątroba jest pierwszym "dużym filtrem metabolicznym" dla substancji wchłoniętych z przewodu pokarmowego. Intensywny metabolizm wątrobowy może istotnie obniżyć stężenie leku, które trafi do krążenia ogólnego, a więc obniżyć biodostępność po podaniu doustnym.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Nerki – pełnią przede wszystkim rolę w wydalaniu (eliminacji) i regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej. Choć niektóre substancje mogą ulegać przemianom w nerkach, nie jest to typowy i główny mechanizm "pierwszego przejścia" po podaniu doustnym.
- Serce – jest pompą krążenia i nie stanowi narządu, w którym standardowo zachodzi presystemowy metabolizm leków po wchłonięciu z jelit.
- Płuca – odpowiadają za wymianę gazową. Mogą metabolizować niektóre związki, ale nie są głównym miejscem efektu pierwszego przejścia dla leków podanych doustnie (droga wrotna prowadzi do wątroby).
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pada "doustnie" i "pierwsze przejście", pomyśl o drodze: jelito → żyła wrotna → wątroba → dopiero potem krążenie ogólne.
