KWALIFIKACJA BUD23 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 11.
Narzędzia przedstawione na rysunku stosuje się do wykonywania
Ilustracja przedstawia sześć narzędzi ręcznych, które są używane w technikach renowacji elementów architektury, w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sgraffito to technika dekoracyjna polegająca na nakładaniu warstw barwionego tynku i zeskrobywaniu (wydrapywaniu) wierzchniej warstwy, aby odsłonić spodnią i uzyskać wzór. Narzędzia pokazane na rysunku są charakterystyczne dla prac polegających na nacinaniu i zdzieraniu warstw tynku, a nie dla lastriko, sztablatury czy polichromii.

Pełne wyjaśnienie:

Technika sgraffito (z wł. "wydrapywać") jest metodą wykonywania dekoracji na tynkach, w której efekt uzyskuje się przez mechaniczne usuwanie (zeskrobywanie lub wydrapywanie) fragmentów wierzchniej warstwy tynku, aby odsłonić warstwę spodnią o innym kolorze. Kluczowe jest więc, że w tej technice pracuje się na warstwach tynku, a wzór powstaje dzięki kontrolowanemu nacinaniu i zdejmowaniu materiału.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "sgraffito.": zestaw narzędzi widocznych na ilustracji (typowo: narzędzia do rysowania, nacinania i zdzierania świeżych warstw wyprawy) odpowiada czynnościom niezbędnym do uzyskania wzoru przez odsłonięcie spodniej warstwy.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych technologii:

  • "lastriko." dotyczy masy posadzkowej/okładzinowej na bazie spoiwa i kruszywa, gdzie kluczowe są czynności takie jak rozkładanie mieszanki, zacieranie oraz późniejsze szlifowanie i polerowanie. To inny rodzaj materiału i inny typ narzędzi niż przy dekoracji warstw tynku.
  • "sztablatury." (w praktyce: bardzo gładkie, cienkowarstwowe wykończenia) wiążą się głównie z wygładzaniem i zacieraniem powierzchni dla uzyskania jednolitej gładkości, a nie z wykonywaniem wzoru przez zdzieranie warstw w celu odsłonięcia kontrastu.
  • "polichromii." jest techniką malarską (wielobarwnego malowania podłoża), gdzie dominują narzędzia malarskie i procesy związane z nanoszeniem farb i spoiw, a nie zeskrobywanie wierzchniej warstwy tynku dla ujawnienia warstwy spodniej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się techniki "materiałowe" i "malarskie", najpierw rozstrzygnij, czy narzędzia służą do nakładania, wygładzania czy usuwania warstwy. Sgraffito niemal zawsze rozpoznasz po tym, że wzór powstaje poprzez wydrapywanie i odsłanianie kontrastowej warstwy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sgraffito to technika dekoracyjna tynku, w której nakłada się co najmniej dwie warstwy o różnych barwach, a następnie zeskrobuje się fragmenty warstwy wierzchniej, aby odsłonić spodnią i stworzyć wzór. W renowacji oznacza to też odtwarzanie ubytków warstw i ponowne "wydrapanie" rysunku.
Wskazuje na to obecność narzędzi do nacinania i zdzierania warstwy (takich, którymi można kontrolowanie usuwać cienką warstwę świeżej wyprawy). Sgraffito wymaga właśnie mechanicznego odsłaniania kontrastowej warstwy, a nie tylko wygładzania, szlifowania czy malowania.
Polichromia powstaje przez nanoszenie barw (farb) na podłoże, a efekt jest malarski. Sgraffito powstaje przez obróbkę warstw tynku: wzór uzyskuje się przez zeskrobywanie wierzchu i odsłanianie warstwy spodniej. To inne materiały, inna kolejność prac i inne typowe narzędzia.
Sztablatura kojarzy się przede wszystkim z uzyskiwaniem bardzo gładkiej, jednolitej powierzchni przez odpowiednie wygładzanie i zacieranie. W sgraffito kluczowy jest kontrast warstw i wykonywanie rysunku przez nacinanie oraz zdejmowanie wierzchniej warstwy. Cel i sposób obróbki powierzchni są więc różne.
Nie. Lastriko to rodzaj materiału i technologii wykonywania posadzek lub okładzin (z kruszywem), gdzie typowe prace to rozkładanie mieszanki, zacieranie, a potem szlifowanie i polerowanie. Sgraffito dotyczy tynków ściennych/elewacyjnych i tworzenia wzoru przez odsłanianie warstw.
Najważniejsze jest stabilne, nośne podłoże oraz właściwe przygotowanie kolejnych warstw tynku tak, aby dały się obrabiać w odpowiednim czasie (nie za mokre i nie za twarde). W praktyce liczy się przyczepność, równość warstw oraz kontrola czasu wiązania, bo od tego zależy jakość "wydrapanego" rysunku.
Wydrapywanie wykonuje się wtedy, gdy warstwa wierzchnia jest już na tyle związana, by nie rozmazywała się, ale jeszcze na tyle świeża, by dała się równo zeskrobywać. Zbyt wczesna obróbka niszczy krawędzie wzoru, a zbyt późna utrudnia zdzieranie i może powodować wyrywanie większych fragmentów.
Najczęstsze jest kierowanie się samą nazwą odpowiedzi, a nie funkcją narzędzi, oraz mylenie technik "malarskich" z "tynkarskimi". Uczniowie często ignorują to, czy narzędzie służy do nakładania, wygładzania czy zdejmowania warstwy. Pomaga analiza: jaki materiał i jaka czynność dominują.
Warto uczyć się zestawami: narzędzia + materiał + typ czynności (np. wygładzanie, nacinanie, szlifowanie, malowanie). Dobre efekty daje oglądanie zdjęć narzędzi oraz ćwiczenia praktyczne w pracowni. Na egzaminie najpierw określ, czy narzędzie usuwa warstwę, czy ją nakłada.
Sgraffito spotyka się głównie na elewacjach i detalach architektonicznych budynków historycznych, gdzie dekoracja jest częścią wyprawy tynkarskiej. W praktyce renowacyjnej pojawia się przy konserwacji fasad, rekonstrukcji ornamentów tynkarskich oraz przy uzupełnianiu ubytków z zachowaniem pierwotnej techniki.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Sgraffito to technika dekoracyjna polegająca na nakładaniu warstw barwionego tynku i zeskrobywaniu (wydrapywaniu) wierzchniej warstwy, aby odsłonić spodnią i uzyskać wzór."

Materiały:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych: podręczników technologii robót wykończeniowych oraz technologii konserwacji i renowacji detali architektonicznych
  • Atlasy/kompendia technik dekoracyjnych tynków (w tym sgraffito) używane w kształceniu budowlanym
  • Instrukcje stanowiskowe i materiały dydaktyczne szkoły dotyczące rozpoznawania narzędzi i technik wykończeniowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego