KWALIFIKACJA MED1 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 13.
Narzędzie do odbudowy brakującej ściany zęba ilustruje rysunek
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia stomatologiczne oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odbudowę brakującej ściany zęba w ubytku aproksymalnym wykonuje się z użyciem paska matrycowego utrzymywanego i napinanego przez formówkę (napinacz). Taki przyrząd pozwala odtworzyć kształt ściany oraz punkt styczny i zapobiega wypływaniu materiału w przestrzeń międzyzębową.

Pełne wyjaśnienie:

Narzędzie służące do odbudowy brakującej ściany zęba przy wypełnieniach ubytków aproksymalnych (typowo ubytki klasy II wg Blacka) to formówka/napinacz paska matrycowego z założonym paskiem matrycowym (matrycą). Pasek jest cienką metalową taśmą obejmującą ząb i tworzącą tymczasową "ściankę" w miejscu ubytku, a napinacz zapewnia jego właściwe napięcie i stabilizację.

Dlaczego to narzędzie jest właściwe?

  • Umożliwia odtworzenie brakującej ściany aproksymalnej, dzięki czemu materiał wypełnieniowy można prawidłowo uformować.
  • Pomaga uzyskać prawidłowy kontur i punkt styczny, co ogranicza ryzyko zalegania pokarmu i retencji płytki.
  • Zapobiega przemieszczaniu się materiału do przestrzeni międzyzębowej oraz powstawaniu nawisów.

Dlaczego pozostałe narzędzia nie pasują do pytania?

  • Uchwyt do lusterka to narzędzie diagnostyczne: służy do trzymania lusterka, poprawy widoczności i pośredniego oglądania, a nie do modelowania ściany ubytku.
  • Kleszcze do klamer koferdamu służą do zakładania i zdejmowania klamer w izolacji pola zabiegowego. Izolacja jest ważna w leczeniu zachowawczym, ale sama nie "odbudowuje" ściany zęba.
  • Pistolet/nośnik do amalgamatu służy do przenoszenia i aplikacji materiału (np. amalgamatu), czyli do podawania wypełnienia, a nie do wytworzenia tymczasowej ściany podporowej.

Wskazówka praktyczna dla asysty: przy odbudowie ścian aproksymalnych często łączy się matrycę z klinem międzyzębowym, aby uszczelnić brzeg dziąsłowy, ustabilizować pasek i lepiej odtworzyć kontakt. Kluczowe jest rozróżnienie: matryca/formówka "tworzy ścianę", a aplikator/nośnik "podaje materiał".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Formówka to narzędzie utrzymujące i napinające pasek matrycowy wokół zęba podczas odbudowy ubytku. Tworzy tymczasową ścianę, dzięki której można ukształtować wypełnienie, uzyskać prawidłowy kontur i ograniczyć wypływ materiału do przestrzeni międzyzębowej.
Pasek matrycowy działa jak "zastępcza ścianka" brakującej powierzchni aproksymalnej. Pozwala nadać wypełnieniu właściwy kształt i punkt styczny, a także zapobiega powstawaniu nawisów i przepływaniu materiału w stronę sąsiedniego zęba.
Bez matrycy brakuje oparcia dla materiału wypełnieniowego od strony stycznej, więc materiał może "uciekać" w przestrzeń międzyzębową. Skutkiem bywają nawisy, brak prawidłowego punktu stycznego i gorsza szczelność. Matryca zapewnia kontrolę kształtu podczas kondensacji i modelowania.
Najczęściej widać mechanizm śrubowy z pokrętłami oraz głowicę/ramkę, w której osadzony jest pasek matrycowy tworzący pętlę. Kluczowa cecha: obecność metalowej taśmy (matrycy) i elementów regulacji napięcia, a nie końcówek chwytających jak w kleszczach.
Nie. Kleszcze do klamer koferdamu służą do zakładania i zdejmowania klamer izolacji pola zabiegowego. Izolacja ułatwia pracę i poprawia suchość, ale nie zastępuje formówki. Odbudowę ściany realizuje matryca z napinaczem, a nie instrument do koferdamu.
Najczęściej mylone są narzędzia "mechaniczne": kleszcze (bo też mają elementy zaciskowe) oraz nośniki/aplikatory materiału (np. pistolet do amalgamatu). Mechanizm błędu polega na patrzeniu na uchwyt i śruby, a nie na część roboczą: w formówce kluczowy jest pasek matrycowy.
Klin stabilizuje pasek matrycowy, dociska go w okolicy brzegu dziąsłowego i pomaga uszczelnić przestrzeń, aby materiał nie wypływał. Dodatkowo może nieznacznie separować zęby, co ułatwia odtworzenie prawidłowego punktu stycznego po usunięciu matrycy i klina.
Najczęściej przy odbudowie ubytków obejmujących powierzchnie styczne, czyli gdy brakuje ściany aproksymalnej i potrzebna jest matryca. W praktyce dotyczy to wielu wypełnień w zębach bocznych, gdzie trzeba uzyskać prawidłowy kontakt z zębem sąsiednim i właściwy kontur.
Pistolet/nośnik do amalgamatu służy do przeniesienia i podania materiału do ubytku. Nie tworzy on ściany ani nie zapewnia kształtu powierzchni stycznej. Odbudowę ściany umożliwia dopiero matryca napinana formówką, która stanowi podporę dla modelowanego wypełnienia.
Ucz się "funkcja → cecha" zamiast samych nazw: np. odbudowa ściany = matryca/taśma + mechanizm napinania. Oglądaj zdjęcia zestawów instrumentów i zwracaj uwagę na część roboczą. Trenuj porównania: diagnostyka (lusterko) vs izolacja (koferdam) vs aplikacja (nośnik) vs matryca (formówka).
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Odbudowę brakującej ściany zęba w ubytku aproksymalnym wykonuje się z użyciem paska matrycowego utrzymywanego i napinanego przez formówkę (napinacz)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty ze stomatologii zachowawczej (instrumentarium i techniki wypełnień)
  • Atlasy/instruktaże z instrumentarium stomatologicznego dla asystentek (rozpoznawanie narzędzi po kształcie)
  • Materiały szkoleniowe producentów systemów matryc i klinów (opis elementów i zastosowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego