KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 12.
Które narzędzie należy zastosować do pomiaru luzów pierścieni tłokowych w rowkach tłoka?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczelinomierz służy do pomiaru niewielkich szczelin i luzów, ponieważ ma zestaw listków o znanej grubości wsuwanych w przerwę. Mikrometr i suwmiarka mierzą głównie wymiary liniowe (średnice, grubości), a pasametr jest przyrządem do pomiaru średnic wewnętrznych, nie luzu w rowku tłoka.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o dobór właściwego narzędzia pomiarowego do sprawdzenia luzów pierścieni tłokowych w rowkach tłoka. Taki luz ma postać szczeliny (przerwy) między współpracującymi powierzchniami, dlatego najlepszym przyrządem jest szczelinomierz. Szczelinomierz składa się z cienkich blaszek (listków) o ściśle określonej grubości. Dobiera się listek lub zestaw listków i sprawdza, czy wchodzi w mierzony prześwit z lekkim oporem. Dzięki temu pomiar jest szybki i dostosowany do bardzo małych wartości luzu.

Odpowiedź "Szczelinomierz" jest poprawna, bo został zaprojektowany właśnie do kontroli szczelin i luzów montażowych/eksploatacyjnych, typowych m.in. dla elementów układu tłokowo-cylindrowego. W praktyce warsztatowej przy diagnostyce silników maszyn rolniczych pomiar luzów (oraz kontrola zużycia) pozwala ocenić, czy elementy nadają się do dalszej pracy lub czy wymagają wymiany/obróbki.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • "Mikrometr." – służy do bardzo dokładnego pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. średnicy, grubości). Nie jest wygodny do bezpośredniego sprawdzania szczeliny między elementami w rowku tłoka.
  • "Suwmiarkę." – jest uniwersalna do pomiarów długości/średnic, ale jej końcówki nie są przeznaczone do wiarygodnego pomiaru minimalnych luzów szczelinowych w takich miejscach; łatwo o błąd od ułożenia i nacisku.
  • "Pasametr." – stosuje się go głównie do pomiaru średnic wewnętrznych (np. otworów). Nie odpowiada charakterowi zadania, bo luz w rowku tłoka to nie średnica otworu, tylko szczelina wymagająca listków o znanej grubości.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się słowo "luz/szczelina", w pierwszej kolejności rozważ szczelinomierz. Jeśli jest mowa o średnicy, grubości lub długości – wtedy częściej pasuje mikrometr albo suwmiarka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szczelinomierz to zestaw cienkich blaszek o znanej grubości. Służy do pomiaru małych szczelin i luzów, np. luzów montażowych lub zużyciowych. W pracach przy silniku pozwala szybko sprawdzić, czy dana szczelina mieści się w wymaganym zakresie.
Najczęściej dobiera się listek szczelinomierza i wsuwia go w szczelinę między pierścieniem a ścianką rowka (zgodnie z praktyką serwisową dla danego typu silnika). Listek powinien wchodzić z lekkim oporem; zbyt luźne wejście oznacza nadmierny luz.
Suwmiarka jest dobra do wymiarów liniowych (długości, średnice), ale przy bardzo małych szczelinach łatwo o błąd ułożenia szczęk, nacisku i odczytu. Szczelinomierz ma listki o stałej grubości, więc jest prostszy i bardziej adekwatny do pomiaru "luzu" jako szczeliny.
Mikrometr jest przeznaczony głównie do pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. średnic i grubości). Luz w rowku tłoka jest szczeliną w złożeniu i zwykle mierzy się go listkami szczelinomierza. Mikrometr można wykorzystać pośrednio do wymiarów elementów, ale nie jest typowym narzędziem do tego luzu.
Pasametr służy zasadniczo do pomiaru średnic wewnętrznych (np. otworów), często we współpracy z mikrometrem do ustawienia. Stosuje się go np. przy kontroli średnicy cylindra lub tulei. Nie jest narzędziem do mierzenia szczelin między pierścieniem a rowkiem tłoka.
Nadmierne luzy mogą pogarszać szczelność układu tłok–cylinder, sprzyjać spadkowi kompresji i zwiększonemu zużyciu oleju. W praktyce może to oznaczać gorszy rozruch, spadek mocy i dymienie. Ocena zawsze powinna być powiązana z innymi pomiarami i stanem elementów.
Typowe błędy to: dobór listka "na siłę" (zafałszowanie wyniku), pomiar w zabrudzonym miejscu (nagary zwiększają opór), brak kontroli równoległego ułożenia listka oraz mylenie pomiaru szczeliny z pomiarem wymiaru elementu. Warto też nie wyginać listków.
Luzy kontroluje się zwykle podczas remontu lub diagnostyki silnika, po demontażu tłoka i oczyszczeniu rowków. Sprawdza się je także po wymianie pierścieni albo tłoka, aby potwierdzić poprawność doboru części i montażu. Zakres dopuszczalny wynika z dokumentacji producenta.
Luz to szczelina między współpracującymi elementami (mierzy się ją np. szczelinomierzem). Średnica to wymiar geometryczny elementu (często mierzony mikrometrem, średnicówką lub pasametrem). Na egzaminie słowo "luz/szczelina" zwykle wskazuje na przyrządy listkowe.
Ucz się przez skojarzenie: szczeliny → szczelinomierz, średnice zewnętrzne → mikrometr, pomiary uniwersalne → suwmiarka, średnice wewnętrzne → pasametr. Ćwicz rozpoznawanie sytuacji pomiarowych na przykładach z silników maszyn rolniczych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Szczelinomierz służy do pomiaru niewielkich szczelin i luzów, ponieważ ma zestaw listków o znanej grubości wsuwanych w przerwę."

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe/DTR silników stosowanych w maszynach rolniczych (sekcja: kontrola tłoka i pierścieni)
  • Podręczniki z podstaw budowy i napraw silników spalinowych
  • Karty katalogowe i instrukcje użytkowania przyrządów pomiarowych (szczelinomierz, mikrometr, suwmiarka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego