KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 15.
Narzędzie służące do odsuwania bloków skalnych od calizny, przedstawione na rysunkach, to
Ilustracja przedstawia dwa zdjęcia narzędzia używanego w górnictwie odkrywkowym, znanego jako poduszka pneumatyczna.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poduszka pneumatyczna służy do rozpierania i odsuwania ciężkich elementów (np. bloków skalnych) przez kontrolowane napełnianie powietrzem. Pozostałe opcje dotyczą narzędzi do wrębienia/cięcia (wrębiarka, palnik) albo innego typu rozpierania (klin hydrauliczny), więc nie odpowiadają opisanej funkcji.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o narzędzie przeznaczone do odsuwania bloków skalnych od calizny, czyli do bezpiecznego wytworzenia szczeliny i przemieszczenia ciężkiego fragmentu skały bez konieczności bezpośredniego podważania ręcznymi narzędziami. Taką funkcję spełnia poduszka pneumatyczna (poduszka rozpierająca): po umieszczeniu w szczelinie jest napełniana sprężonym powietrzem, zwiększa swoją grubość i działa jak rozpierak, w kontrolowany sposób przesuwając/odpychając blok.

Odpowiedź "wrębiarka łańcuchowa" jest nieprawidłowa, ponieważ wrębiarka służy przede wszystkim do wykonywania wrębów/nacięć w materiale (cięcie/urabianie), a nie do rozpierania i odsuwania już wydzielonego bloku od calizny.

Odpowiedź "klin hydrauliczny" jest nieprawidłowa w kontekście wskazanego narzędzia z rysunku: klin również może służyć do rozpierania, ale jest to inna konstrukcja i inny sposób realizacji nacisku (układ hydrauliczny zamiast elastycznej poduszki). W zadaniach identyfikacyjnych kluczowe jest dopasowanie konkretnego typu narzędzia, nie tylko ogólnej idei "rozpierania".

Odpowiedź "palnik wrębowy" jest nieprawidłowa, ponieważ palnik jest narzędziem do termicznego cięcia lub podgrzewania, a nie do mechanicznego odsuwania bloków. W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: poduszka = rozpieranie elastyczne (pneumatyczne), klin = rozpieranie sztywne (często hydrauliczne), wrębiarka/palnik = wykonywanie nacięć lub cięcie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Calizna to nienaruszony, lity ośrodek skalny (złoże lub skała) przed urabianiem/odspajaniem. W praktyce oznacza "ścianę" lub masyw, od którego oddziela się bryły skalne podczas robót.
Poduszka pneumatyczna działa jak elastyczny rozpierak: wkłada się ją w szczelinę, a następnie napełnia sprężonym powietrzem. Zwiększając grubość, wywiera nacisk na powierzchnie szczeliny i odsuwa blok od calizny w kontrolowany sposób.
Ponieważ pozwala uzyskać duży, równomierny nacisk przy mniejszym ryzyku nagłego "wyskoku" narzędzia i bez wchodzenia w strefę bezpośredniego zagrożenia. Ułatwia też pracę w wąskich szczelinach, gdzie łom nie ma oparcia.
Poduszka pneumatyczna jest elastyczna i rozpiera przez napełnianie powietrzem, dopasowując się do kształtu szczeliny. Klin hydrauliczny jest sztywną konstrukcją, a nacisk uzyskuje dzięki układowi hydraulicznemu. Różnią się budową, zasilaniem i typowym zastosowaniem.
Stosuje się je, gdy trzeba bezpiecznie powiększyć szczelinę, odsunąć odspojony blok, ustabilizować element przed podniesieniem albo przygotować miejsce do dalszych prac (np. pod klinowanie, podnoszenie lub transport). Decyduje stan skały i warunki bezpieczeństwa.
Wrębiarka łańcuchowa służy głównie do wykonywania wrębów i nacięć w materiale (urabianie/cięcie), aby ułatwić odspojenie lub kształtowanie bryły. Nie jest typowym narzędziem do odsuwania bloku poprzez rozpieranie szczeliny.
Palnik jest narzędziem do oddziaływania termicznego (cięcia, podgrzewania, miejscowego nagrzewania), a nie do mechanicznego rozpierania. Odsuwanie bloków wymaga wytworzenia siły nacisku w szczelinie, co realizują rozpieraki, a nie palniki.
Najczęściej ma postać płaskiej, elastycznej "poduszki"/worka wkładanego w szczelinę, z przyłączem do przewodu powietrza. Kluczowa cecha to brak sztywnego korpusu i to, że element roboczy zwiększa objętość po napełnieniu.
Zwykle nie. Takie zadania sprawdzają praktyczną identyfikację narzędzi i ich zastosowań. Sama analiza słów w odpowiedziach często nie wystarcza, bo kilka narzędzi może kojarzyć się z "siłą" lub "urabianiem", a decydują szczegóły konstrukcji i funkcji.
Częste są pomyłki wynikające z podobnych skojarzeń: mylenie narzędzi do cięcia/wrębienia z narzędziami do rozpierania oraz mylenie pneumatyki z hydrauliką. Pomaga uczenie się "funkcja → narzędzie" i oglądanie zdjęć/rysunków z opisem zastosowań.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Poduszka pneumatyczna służy do rozpierania i odsuwania ciężkich elementów (np. bloków skalnych) przez kontrolowane napełnianie powietrzem."

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny górnictwa odkrywkowego i maszyn górniczych
  • Materiały dydaktyczne z pracowni eksploatacji odkrywkowej dotyczące narzędzi do odspajania i urabiania (skrypt szkolny/CKZ) – wymagane wskazanie konkretnego tytułu w Twojej szkole
  • Instrukcje producentów narzędzi do rozpierania (pneumatycznych i hydraulicznych) – do nauki rozróżniania zastosowań na podstawie opisu i zdjęć

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego