KWALIFIKACJA CHM3 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 20.
Nazwa urządzenia Opis
A Urządzenie do pomiaru pH
B Urządzenie do ogrzewania i mieszania substancji chemicznych
C Urządzenie do oddzielania mieszanin przez obrót
D Urządzenie do mierzenia światła pochłoniętego przez roztwór
Dopasuj nazwy urządzeń do ich opisów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Urządzenie do pomiaru pH to pH-metr.
Mieszanie i jednoczesne ogrzewanie roztworów realizuje mieszadło magnetyczne z grzałką.
Oddzielanie mieszanin przez obrót to praca wirówki (centryfugi).
Pomiar światła pochłoniętego przez roztwór wykonuje spektrofotometr (absorpcja).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba dopasować opisy funkcji do typowych urządzeń laboratoryjnych używanych w kontroli i prowadzeniu procesów w przemyśle chemicznym. Kluczem jest wychwycenie cechy rozstrzygającej w opisie: co jest mierzone lub jaka operacja jest wykonywana.

"Urządzenie do pomiaru pH" oznacza przyrząd służący do wyznaczania kwasowości/zasadowości roztworu na podstawie pomiaru potencjału elektrody. Takim przyrządem jest pH-metr. Błędem jest przypisanie tu wirówki czy spektrofotometru, bo nie mierzą one pH.

"Urządzenie do ogrzewania i mieszania substancji chemicznych" odpowiada mieszadłu magnetycznemu z grzałką: zapewnia jednocześnie mieszanie (zwykle za pomocą mieszadełka magnetycznego w naczyniu) oraz kontrolowane podgrzewanie. Typowe pomyłki wynikają z kojarzenia samego słowa "mieszanie" z dowolnym mieszadłem lub z ignorowania elementu grzania.

"Urządzenie do oddzielania mieszanin przez obrót" to centryfuga (wirówka). Rozdział zachodzi dzięki sile odśrodkowej podczas wirowania, co pozwala np. oddzielić osad od cieczy lub frakcje o różnej gęstości. Nie jest to funkcja mieszadła, które ma mieszać, a nie rozdzielać.

"Urządzenie do mierzenia światła pochłoniętego przez roztwór" wskazuje na metodę pomiaru absorpcji promieniowania w zależności od długości fali, czyli spektrofotometrię. Dlatego poprawną nazwą jest spektrofotometr. Pomyłka może wynikać z utożsamienia "światła" z ogólną obserwacją barwy bez świadomości, że chodzi o ilościowy pomiar pochłaniania.

Na egzaminie warto czytać opisy "od końca" i szukać parametru kluczowego: pH → pH-metr, obrót/wirowanie → wirówka, światło pochłonięte → spektrofotometr, ogrzewanie+mieszanie → mieszadło z grzałką.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
pH-metr to przyrząd do pomiaru pH roztworu, czyli miary kwasowości lub zasadowości. W praktyce wykorzystuje elektrodę (często szklaną) i układ pomiarowy, który przelicza sygnał elektrochemiczny na wartość pH. W przemyśle chemicznym służy do kontroli jakości i przebiegu reakcji.
Do jednoczesnego mieszania i ogrzewania najczęściej używa się mieszadła magnetycznego z grzałką. Mieszanie zapewnia wirujące pole magnetyczne napędzające mieszadełko w naczyniu, a grzałka podgrzewa płytę roboczą. To wygodne przy rozpuszczaniu substancji i utrzymaniu temperatury procesu.
Wirówka (centryfuga) rozdziela mieszaniny dzięki sile odśrodkowej podczas wirowania. Składniki o większej gęstości przemieszczają się na zewnątrz szybciej, tworząc osad, a lżejsza faza pozostaje bliżej osi. To przyspiesza rozdział w porównaniu z samym opadaniem grawitacyjnym.
Spektrofotometr mierzy, ile światła (promieniowania) roztwór pochłania przy danej długości fali, czyli absorpcję. Na tej podstawie można wnioskować np. o stężeniu substancji, jeśli metoda jest skalibrowana. Urządzenie jest typowe w kontroli jakości i analizie laboratoryjnej.
W opisie szukaj mierzonej wielkości: pH-metr zawsze dotyczy pH (kwasowości/zasadowości) i pracy z elektrodą. Spektrofotometr dotyczy światła: pochłaniania, transmisji lub długości fali. Jeśli pojawia się "światło pochłonięte przez roztwór", chodzi o spektrofotometr.
Najczęstsze błędy to czytanie opisów zbyt ogólnie (np. "mieszanina" kojarzy się z mieszadłem, choć opis dotyczy rozdziału), ignorowanie słów-kluczy ("obrót", "światło pochłonięte", "pH") oraz mylenie urządzeń optycznych między sobą. Pomaga podkreślenie w opisie parametru, który jest mierzony.
pH-metr stosuje się wszędzie tam, gdzie trzeba kontrolować odczyn: przy przygotowaniu roztworów, neutralizacji, prowadzeniu reakcji zależnych od pH, a także w kontroli ścieków i półproduktów. W praktyce ważna jest też kalibracja przed pomiarem, aby wynik był wiarygodny.
W praktyce laboratoryjnej "wirówka" i "centryfuga" oznaczają to samo: urządzenie wykorzystujące wirowanie do rozdzielania składników mieszaniny. Różnica dotyczy głównie nazewnictwa (potocznego i technicznego). Na egzaminie oba określenia odnoszą się do rozdziału przez obrót.
Najważniejsze są: prędkość mieszania (żeby zapewnić jednorodność bez rozchlapywania), temperatura płyty/grzania (żeby nie przegrzać próbki) oraz dobór naczynia i mieszadełka. W praktyce trzeba też pamiętać o BHP: gorące powierzchnie i ryzyko oparzeń oraz praca z lotnymi substancjami.
Ucz się przez skojarzenia "parametr → urządzenie": pH → pH-metr, absorpcja światła → spektrofotometr, rozdział przez obrót → wirówka, ogrzewanie+mieszanie → mieszadło z grzałką. Dodatkowo warto przejrzeć instrukcje obsługi urządzeń z pracowni i zapamiętać ich podstawowe zastosowania oraz typowe zagrożenia.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Urządzenie do pomiaru pH to pH-metr."

Źródła:

  • Wikipedia: "pH meter" — https://en.wikipedia.org/wiki/PH_meter (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia: "Magnetic stirrer" — https://en.wikipedia.org/wiki/Magnetic_stirrer (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia: "Centrifuge" — https://en.wikipedia.org/wiki/Centrifuge (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi (DTR) pH-metru, mieszadła z grzałką, wirówki i spektrofotometru używanych w szkolnej pracowni
  • Podręcznik do analizy chemicznej instrumentalnej (rozdziały o pH-metrii i spektrofotometrii)
  • Materiały BHP dotyczące pracy z urządzeniami grzejnymi i wirówkami laboratoryjnymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego