KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 35.
Jak nazywa się przedstawiony na zdjęciu przyrząd pomiarowy?
Ilustracja przedstawia galwanometr, który jest przyrządem pomiarowym używanym do mierzenia małych prądów elektrycznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Galwanometr to czuły przyrząd do wykrywania i pomiaru bardzo małych prądów (zwykle stałych) oraz kierunku ich przepływu.
Fazomierz służy do pomiaru przesunięcia fazowego, fluksometr do pomiaru strumienia magnetycznego, a logometr jest przyrządem ilorazowym. Dlatego poprawną nazwą jest "Galwanometr".

Pełne wyjaśnienie:

Galwanometr jest przyrządem pomiarowym przeznaczonym do pomiaru bardzo małych prądów (najczęściej prądu stałego) oraz do obserwacji ich kierunku. W klasycznym ujęciu galwanometr bywa rozumiany także jako czuły ustrój (np. magnetoelektryczny z cewką ruchomą), który po odpowiednim doborze boczników lub oporników może stać się podstawą amperomierza albo woltomierza.

Odpowiedź "Galwanometr" jest właściwa, ponieważ wskazuje przyrząd kojarzony z wykrywaniem/odczytem niewielkich wartości prądu i wychyleniem wskazówki proporcjonalnym do prądu (w typowych rozwiązaniach analogowych).

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych wielkości fizycznych i innych zastosowań:

  • "Fazomierz" dotyczy pomiaru kąta przesunięcia fazowego między przebiegami (np. w sieciach AC lub układach trójfazowych). To zupełnie inny cel pomiaru niż prąd stały o małej wartości.
  • "Fluksometr" służy do pomiaru strumienia magnetycznego (lub jego zmian). W praktyce wiąże się z obwodami magnetycznymi, cewkami i polami magnetycznymi, a nie bezpośrednio z pomiarem małego prądu w sensie galwanometrycznym.
  • "Logometr" jest przyrządem ilorazowym, którego wskazanie zależy od stosunku dwóch wielkości (np. dwóch prądów). Uczeń może go pomylić z innymi miernikami analogowymi, ale kluczowe jest to, że nie jest to nazwa typowego czułego miernika małych prądów.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać, że nazwy przyrządów często "podpowiadają" wielkość mierzoną: fazomierz → faza, fluksometr → strumień (flux), logometr → iloraz (ratio), a galwanometr → małe prądy i ustrój wychyłowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Galwanometr to czuły przyrząd do wykrywania i pomiaru bardzo małych prądów (najczęściej stałych) oraz ich kierunku. W praktyce bywa też ustrojem pomiarowym, który po dodaniu elementów zewnętrznych może pracować jako amperomierz lub woltomierz.
Galwanometr jest zwykle bardziej czuły i przeznaczony do małych prądów, często ma skalę i wykonanie typowe dla ustroju wychyłowego. Amperomierz jest przystosowany do większych prądów i ma zakresy dobrane do pomiarów roboczych. W praktyce rozróżnia się je też po opisach zakresu i jednostkach.
Fazomierz służy do pomiaru przesunięcia fazowego między przebiegami (np. w AC), czyli mierzy kąt fazy. Galwanometr mierzy mały prąd (zwykle DC) i jego kierunek. To różne wielkości fizyczne i inne zastosowania, więc nazwy nie są zamienne.
Fluksometr służy do pomiaru strumienia magnetycznego lub jego zmian. Wykorzystuje się go w zagadnieniach związanych z polem magnetycznym, cewkami, rdzeniami i obwodami magnetycznymi. Nie jest typowym miernikiem prądu w obwodach elektronicznych tak jak galwanometr.
Logometr jest przyrządem ilorazowym (ratiometrycznym), którego wskazanie zależy od stosunku dwóch wielkości, np. dwóch prądów. Zwykły miernik wskazówkowy często pokazuje wartość jednej wielkości bezpośrednio. To rozróżnienie jest ważne, bo same podobieństwa "analogowego wyglądu" mogą wprowadzać w błąd.
Najczęściej myli się nazwy o podobnym brzmieniu i wybiera odpowiedź "na skojarzenie". Drugim błędem jest zakładanie, że każdy przyrząd ze wskazówką mierzy to samo. Pomaga nawyk: najpierw ustal, jaką wielkość mierzy dany przyrząd, dopiero potem dobierz nazwę.
Fazomierz odnosi się do kąta fazowego (przesunięcia fazy), fluksometr do strumienia magnetycznego, a galwanometr do bardzo małych prądów i ich kierunku. W nauce warto łączyć nazwę przyrządu z wielkością mierzoną, bo to najszybsza droga do poprawnej odpowiedzi.
W klasycznym ujęciu galwanometr jest kojarzony z pomiarami prądu stałego, szczególnie małych wartości. Pomiar prądu zmiennego wymaga odpowiedniego rozwiązania (np. przetworzenia sygnału), dlatego na poziomie podstawowym najbezpieczniej zapamiętać: galwanometr → małe prądy (zwykle DC) i czuły ustrój wychyłowy.
Ucz się zestawami: nazwa → wielkość mierzona → typowe zastosowanie. Oglądaj zdjęcia różnych wersji (stare i nowe wykonania), żeby nie sugerować się tylko wyglądem obudowy. Na egzaminie najpierw pomyśl, co przyrząd ma mierzyć, a dopiero potem porównaj z odpowiedziami.
Wiele nazw jest związanych etymologicznie z wielkością mierzoną: "faza" → fazomierz, "flux/strumień" → fluksometr, "iloraz" → logometr, a galwanometr tradycyjnie wiąże się z czułym pomiarem prądu. Jeśli pamiętasz te skojarzenia, szybciej eliminujesz błędne opcje.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Galwanometr to czuły przyrząd do wykrywania i pomiaru bardzo małych prądów (zwykle stałych) oraz kierunku ich przepływu."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica, hasło: "Galvanometer" (definicja i zastosowanie) – https://www.britannica.com/technology/galvanometer (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN), "Phasemeter" (zakres pomiaru: kąt fazowy) – https://en.wikipedia.org/wiki/Phasemeter (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN), "Fluxmeter" (pomiar strumienia magnetycznego) – https://en.wikipedia.org/wiki/Fluxmeter (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii elektrycznej/elektronicznej (rozdziały o ustrojach analogowych)
  • Instrukcje i karty katalogowe analogowych przyrządów wskaźnikowych (galwanometr, mierniki specjalizowane)
  • Ćwiczenia laboratoryjne z rozpoznawania przyrządów pomiarowych i ich zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego