KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 28.
Niedobór witaminy A w organizmie zwierząt można uzupełnić, stosując w żywieniu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Witamina A (oraz jej prowitamina – karoten) jest dostarczana głównie z pasz bogatych w karotenoidy. Zielonki i marchew zawierają dużo beta-karotenu, z którego organizm zwierząt wytwarza witaminę A. Pozostałe pasze mają jej mało lub nie są typowym źródłem tej witaminy.

Pełne wyjaśnienie:

Witamina A należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach i jest niezbędna m.in. dla prawidłowego widzenia (szczególnie o zmierzchu), stanu nabłonków, odporności oraz rozrodu. W żywieniu zwierząt gospodarskich bardzo często kluczowe znaczenie ma nie tylko sama witamina A (retinol), ale też prowitamina A, czyli karotenoidy (zwłaszcza beta-karoten), które organizm może przekształcać w witaminę A.

Odpowiedź "zielonki, marchew pastewną i czerwoną" jest właściwa, ponieważ:

  • zielonki (świeże pasze zielone) są typowym, naturalnym źródłem karotenu,
  • marchew jest jednym z najbardziej znanych okopowych źródeł beta-karotenu, dlatego bywa wykorzystywana jako pasza wspierająca uzupełnianie prowitaminy A.

Pozostałe propozycje są mniej trafne w kontekście uzupełniania niedoboru witaminy A:

  • "siano suszone na słońcu i ziemniaki" – siano może zawierać karoten, ale jego ilość zależy od sposobu suszenia i przechowywania; karoten ulega stratom. Ziemniaki nie są typowym bogatym źródłem prowitaminy A.
  • "buraki pastewne i wysłodki buraczane" – to pasze energetyczne/włókniste, przydatne w dawce, ale z punktu widzenia witaminy A nie są standardowym "uzupełniaczem" tego niedoboru.
  • "mleko odtłuszczone i serwatkę" – witamina A jest związana z frakcją tłuszczową, więc produkty odtłuszczone z zasady mają ograniczoną zawartość witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

W praktyce rolniczej, gdy dostęp do zielonek jest ograniczony, niedobory witaminy A/prowitaminy A ogranicza się przez odpowiedni dobór pasz (np. marchew, dobrej jakości pasze zielone i ich właściwą konserwację) oraz – gdy to uzasadnione – dodatki witaminowe w mieszankach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prowitamina A to związki (głównie karotenoidy, np. beta-karoten), z których organizm zwierzęcia może wytworzyć witaminę A. W praktyce ważne jest, że wiele pasz nie zawiera gotowego retinolu, ale dostarcza karoten, który dopiero ulega przemianom w organizmie.
Do naturalnych źródeł beta-karotenu zalicza się przede wszystkim zielonki (pasze zielone) oraz marchew. Dlatego przy ryzyku niedoboru witaminy A w dawce często zwiększa się udział pasz zielonych lub wprowadza pasze okopowe bogate w karoten.
Marchew zawiera dużo beta-karotenu, czyli prowitaminy A. Organizm może przekształcić beta-karoten w witaminę A, dlatego marchew bywa wykorzystywana jako pasza wspierająca uzupełnianie tego składnika, zwłaszcza gdy brakuje świeżych pasz zielonych.
Nie jest to typowe dobre źródło. Witamina A należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, więc po odtłuszczeniu produktu jej ilość zwykle istotnie spada. Dlatego w kontekście uzupełniania witaminy A lepsze są pasze bogate w karoten, np. zielonki lub marchew.
Podczas suszenia i przechowywania pasz mogą zachodzić straty karotenu (prowitaminy A). Zielonka jest paszą świeżą, a w sianie zawartość karotenoidów bywa niższa, zależnie od warunków suszenia, nasłonecznienia i czasu składowania.
Buraki pastewne są wartościową paszą energetyczną i objętościową, ale nie są klasycznym, "pierwszym wyborem" jako źródło witaminy A/prowitaminy A. Przy niedoborach częściej wskazuje się pasze bogate w karoten, takie jak zielonki i marchew.
Niedobór witaminy A może wiązać się m.in. z problemami widzenia o zmierzchu, pogorszeniem stanu nabłonków i większą podatnością na infekcje. W praktyce hodowlanej może też wpływać na rozród. Dokładne objawy zależą od gatunku i stopnia niedoboru.
Ryzyko rośnie zwykle wtedy, gdy w dawce jest mało świeżych pasz zielonych (np. sezon zimowy) oraz gdy pasze były długo przechowywane i mogły utracić część karotenu. W takich okresach szczególnie ważny jest dobór pasz i ewentualna suplementacja.
Witamina A to najczęściej retinol (gotowa witamina), a beta-karoten to prowitamina A obecna w roślinach. W zadaniach o paszach roślinnych poprawna logika często opiera się na tym, że rośliny dostarczają karotenoidy, z których zwierzę wytwarza witaminę A.
Częsty błąd to wybieranie pasz "ogólnie odżywczych" (np. ziemniaki, wysłodki) zamiast pasz kojarzonych z karotenem. Inny błąd to wskazywanie produktów odtłuszczonych jako źródła witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Warto pamiętać: zielonki i marchew = karoten.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Witamina A (oraz jej prowitamina – karoten) jest dostarczana głównie z pasz bogatych w karotenoidy."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z paszoznawstwa i żywienia zwierząt dla szkół rolniczych
  • Materiały dydaktyczne ODR dotyczące bilansowania dawek i jakości pasz objętościowych
  • Karty charakterystyki i etykiety mieszanek paszowych (część o dodatkach witaminowych)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego