KWALIFIKACJA ROL4 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 27.
Niedożywienie maciorek kotnych może powodować osłabienie wartości przerobowej wełny przez
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niedożywienie maciorek kotnych ogranicza dopływ składników do mieszków włosowych, przez co włókno rośnie nierównomiernie i powstają jego osłabione "przewężenia głodowe". Takie miejsca łatwo się łamią, pogarszając wytrzymałość i wartość przerobową runa. Pozostałe cechy nie są typowym, bezpośrednim skutkiem głodzenia.

Pełne wyjaśnienie:

Wartość przerobowa wełny zależy m.in. od ciągłości i wytrzymałości włókna. U maciorek kotnych zapotrzebowanie na energię i białko rośnie, a przy niedożywieniu organizm kieruje dostępne składniki przede wszystkim na utrzymanie funkcji życiowych i rozwój płodu. Mieszki włosowe otrzymują wtedy mniej substancji odżywczych, co powoduje okresowe spowolnienie lub zaburzenie wzrostu włókna.

Efektem są przewężenia głodowe – miejsca, w których włókno staje się cieńsze i słabsze. W praktyce oznacza to:

  • większą łamliwość włókien podczas strzyży i obróbki,
  • więcej krótkich odcinków włókna i gorszą przydatność do przędzenia,
  • spadek jakości partii runa i potencjalnie gorszą cenę w skupie.

Odpowiedź "powstanie przewężeń głodowych" jest więc właściwa, bo opisuje charakterystyczną wadę włókna związaną bezpośrednio z niedoborami żywieniowymi w krytycznym okresie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym ujęciu?

  • "obniżenie higroskopijności wełny" – higroskopijność wynika głównie z budowy keratyny i struktury włókna; samo niedożywienie nie jest typowym, jednoznacznym czynnikiem powodującym taką zmianę jako kluczowy problem przerobowy.
  • "nieprawidłowe karbikowanie wełny" – karbikowanie (pofałdowanie) ma silny związek z cechami osobniczymi i warunkami wzrostu, ale w kontekście niedożywienia najbardziej klasycznym, rozpoznawalnym skutkiem są przewężenia i osłabienie, a nie "błąd karbikowania" jako główny wskaźnik wartości przerobowej.
  • "zwiększenie zdolności do spilśniania" – spilśnianie zależy m.in. od łusek i tarcia między włóknami; nie jest to standardowy, bezpośredni skutek niedoborów u maciorek kotnych opisywany jako główna wada przerobowa.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się niedożywienie i jakość wełny, szukaj odpowiedzi odnoszącej się do osłabienia ciągłości włókna (zwężenia, łamliwość), bo to najczęściej przekłada się na parametry technologiczne w przerobie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To osłabione, cieńsze odcinki włókna wełny powstające, gdy zwierzę przez pewien czas ma niedobór składników pokarmowych. Włókno rośnie wtedy nierównomiernie i w miejscu "przewężenia" łatwiej się łamie, co obniża wartość przerobową runa.
W ciąży rośnie zapotrzebowanie na energię i białko. Gdy paszy jest za mało, organizm priorytetowo traktuje utrzymanie i rozwój płodu, a mieszek włosowy dostaje mniej składników. Skutkiem jest słabszy, nierówny wzrost włókna i ryzyko przewężeń.
Najczęściej zauważa się zwiększoną łamliwość włókien i "słabe miejsca" w runie. Podczas obróbki lub oceny można znaleźć odcinki, gdzie włókno jest wyraźnie cieńsze. Taka partia może dawać więcej krótkiego włókna, co pogarsza przerób.
Typowe błędy to zbyt niska dawka energetyczna w ciąży, niedobór białka, gwałtowne zmiany paszy i okresowe "przygładzanie". Problemem bywa też brak stałego dostępu do dobrej jakości pasz objętościowych. Efekt to m.in. osłabienie włókna i przewężenia.
Na egzaminach i w praktyce przy niedożywieniu częściej wskazuje się wady związane z wytrzymałością i ciągłością włókna (np. przewężenia) niż zmianę higroskopijności. Higroskopijność wynika głównie z budowy włókna, a jej wahania nie są typowym "pierwszym" skutkiem głodzenia.
Wyższa wartość przerobowa oznacza lepszą przydatność do produkcji przędzy i wyrobów, mniej strat na etapie przerobu i zwykle lepszą cenę surowca. Wady takie jak przewężenia głodowe zwiększają łamliwość i udział krótkich włókien, co obniża opłacalność.
Ryzyko rośnie w okresach niedoboru paszy lub spadku jej jakości, szczególnie gdy zapotrzebowanie jest podwyższone (zaawansowana ciąża, początki laktacji). Niebezpieczne są też nagłe zmiany żywienia i sytuacje stresowe ograniczające pobranie paszy.
Kluczowe są energia i białko (bo włókno to głównie keratyna), a także właściwa podaż składników mineralnych i witamin wspierających kondycję skóry. Ważna jest też stabilność dawki i stały dostęp do wody. Niedobory lub wahania zwiększają ryzyko wad włókna.
Często wybiera się odpowiedzi brzmiące "laboratoryjnie" (np. higroskopijność), zamiast wad technologicznych istotnych w przerobie (łamliwość, przewężenia). Pomyłki wynikają też z mieszania pojęć: karbikowanie, filcowanie i wytrzymałość włókna to różne cechy i nie zawsze mają tę samą przyczynę.
Ucz się powiązań przyczynowo-skutkowych: niedobór energii/białka → słabszy wzrost włókna → przewężenia i łamliwość. Przećwicz też podstawowe terminy: runo, włókno, karbikowanie, filcowanie. Dobrą metodą jest robienie fiszek: "czynnik" ↔ "typowa wada wełny".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Niedożywienie maciorek kotnych ogranicza dopływ składników do mieszków włosowych, przez co włókno rośnie nierównomiernie i powstają jego osłabione "przewężenia głodowe"."

Źródła:

  • Nutrient Requirements of Small Ruminants: Sheep, Goats, Cervids, and New World Camelids, National Research Council, The National Academies Press, 2007 (działy dotyczące wpływu żywienia na wzrost i jakość okrywy włosowej/wełny).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z chowu i hodowli owiec (działy: żywienie, użytkowość wełnista, wady runa)
  • Materiały szkoleniowe z towaroznawstwa surowców pochodzenia zwierzęcego (wełna)
  • Normy i instrukcje branżowe dotyczące klasyfikacji/oceny wełny (jeśli dostępne w szkole lub w materiałach OKE)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego