KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 8.
Nienaturalne odgłosy wydobywające się podczas pracy silnika spalinowego z przestrzeni oznaczonej na rysunku cyfrą 5 świadczą o uszkodzeniu
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek silnika spalinowego, prawdopodobnie stosowanego w maszynach rolniczych, co jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nienaturalne odgłosy z obszaru wskazanego na rysunku (nr 5) interpretowane są jako objaw problemów w napędzie układu rozrządu (np. zużycie/rozciągnięcie elementów napędu, niewłaściwe napięcie). Uszkodzenia łożysk wału lub korbowodu częściej ujawniają się "z dołu" silnika, a pompa cieczy chłodzącej ma typowe objawy w strefie osprzętu.

Pełne wyjaśnienie:

W diagnostyce silników spalinowych miejsce, z którego dochodzi hałas, jest jedną z podstawowych wskazówek. Jeśli nienaturalne odgłosy pochodzą z przestrzeni oznaczonej na rysunku cyfrą 5 i jest to strefa rozrządu, najbardziej logicznym wnioskiem jest usterka napędu układu rozrządu. Do typowych przyczyn należą m.in. zużyte elementy napędu, niewłaściwe napięcie, luzy, ocieranie lub nieprawidłowa praca elementów współpracujących, co daje charakterystyczne metaliczne stuki/grzechotanie zależne od obrotów.

Odpowiedź "łożysk korbowodowych" jest błędna, ponieważ uszkodzenia tych łożysk zwykle powodują stuki wyraźniej słyszalne w dolnej części silnika i często nasilające się pod obciążeniem. Lokalizacja dźwięku jest tu kluczowa: korbowody i ich łożyskowanie nie znajdują się w typowej strefie rozrządu.

Odpowiedź "łożysk głównych wału" również nie pasuje do wskazanej przestrzeni. Łożyska główne są osadzone w kadłubie i ich hałas ma inną charakterystykę oraz "źródło" akustyczne. W praktyce takie uszkodzenie bywa groźne i często wiąże się z innymi objawami (spadek ciśnienia oleju, narastający hałas), ale samo wskazanie strefy rozrządu kieruje diagnostykę gdzie indziej.

Odpowiedź "pompy cieczy chłodzącej" jest niepoprawna, bo pompa jest elementem osprzętu i jej hałas (np. łożysko pompy, wirnik) zwykle lokalizuje się w rejonie napędów pasowych/osprzętu. Dodatkowo często towarzyszą mu objawy układu chłodzenia (wycieki, przegrzewanie), a nie wyłącznie hałas ze strefy rozrządu.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach z rysunkiem najpierw przypisz numer do obszaru silnika (góra/rozkład osprzętu/dół), a dopiero potem wybieraj usterkę. To ogranicza zgadywanie i mylenie podobnych stuków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Napęd układu rozrządu to zespół elementów przenoszących ruch z wału korbowego na wałek(wałki) rozrządu, aby w odpowiednim momencie otwierać i zamykać zawory. W praktyce obejmuje m.in. element przeniesienia napędu oraz elementy prowadzenia i napinania.
Hałas pojawia się, gdy rosną luzy lub dochodzi do ocierania elementów napędu. Zmienia się wtedy sposób pracy i obciążenia współpracujących części, a dźwięk często nasila się wraz ze wzrostem obrotów. Wczesne rozpoznanie jest ważne, bo awaria rozrządu może mieć poważne skutki.
Kluczowe są lokalizacja i warunki występowania. Rozrząd zwykle "słychać" wyżej, w okolicy pokrywy rozrządu/głowicy, a łożyska korbowodowe częściej dają stuki "z dołu" silnika i bywają mocniejsze przy obciążeniu. Na egzaminie pomaga powiązanie z obszarem wskazanym na rysunku.
Jeśli źródłem dźwięku jest pompa cieczy chłodzącej, podejrzewa się najczęściej zużycie łożyska pompy lub problemy wirnika. Taki hałas bywa zlokalizowany przy osprzęcie napędzanym paskiem i często współwystępuje z objawami układu chłodzenia, np. wyciekiem lub spadkiem wydajności chłodzenia.
Gdy hałas jest nagły, głośny, metaliczny, szybko narasta albo towarzyszy mu spadek mocy, dymienie, kontrolka ciśnienia oleju lub przegrzewanie. W maszynach rolniczych praca pod obciążeniem może przyspieszyć zniszczenie elementów. Bezpieczniej jest przerwać pracę i wykonać diagnostykę.
Uszkodzenia łożysk głównych mogą powodować głuche stuki, wibracje oraz problemy związane ze smarowaniem (np. spadek ciśnienia oleju). Dźwięk zwykle kojarzy się z dolną częścią silnika, bo tam znajduje się wał korbowy. W praktyce wymaga to pilnej weryfikacji, bo grozi poważną awarią.
Najpierw ustal, co pokazuje oznaczony obszar (np. rozrząd, osprzęt, dół silnika), a potem dopasuj usterkę, która jest typowa dla tej strefy. Nie zgaduj na podstawie samego słowa "stuki". Rysunek jest wskazówką lokalizacji, a lokalizacja zawęża możliwe przyczyny.
Nie zawsze. Hałas może wynikać z kilku różnych przyczyn (np. luzy, nieprawidłowe napięcie, zużycie elementów współpracujących). W praktyce najpierw wykonuje się kontrolę i pomiary zgodnie z dokumentacją serwisową, a dopiero potem decyduje o zakresie naprawy. Na egzaminie liczy się trafne wskazanie zespołu odpowiedzialnego za objaw.
Najczęstsze pomyłki to: ignorowanie lokalizacji hałasu, mylenie "góry" i "dołu" silnika, wybór odpowiedzi na podstawie najbardziej znanego terminu oraz nieuwzględnianie, że osprzęt (np. pompa) daje inne objawy dodatkowe. Pomaga schemat: miejsce → zespół → typ usterki.
Zwykle w dolnej części silnika, w rejonie miski olejowej i bloku, ponieważ tam pracuje mechanizm korbowy. Stuki mogą być wyraźniejsze pod obciążeniem i przy zmianach prędkości obrotowej. W pytaniach z numerem na rysunku należy powiązać numer z tym obszarem, inaczej łatwo o błędny wybór.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że nienaturalne odgłosy z obszaru wskazanego na rysunku (nr 5) interpretowane są jako objaw problemów w napędzie układu rozrządu (np. zużycie/rozciągnięcie elementów napędu, niewłaściwe napięcie).

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania szkolne z budowy i eksploatacji silników spalinowych w maszynach rolniczych
  • Instrukcje obsługi i dokumentacje serwisowe (DTR) silników/ciągników używanych w pracowni
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki (w tym przykłady dźwięków usterek i ich interpretacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego