KWALIFIKACJA EKA5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 26.
Nieumorzona część wartości początkowej komputera przekazanego szkole w formie darowizny jest dla przedsiębiorstwa
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nieumorzona część wartości początkowej środka trwałego przekazanego w darowiźnie (wartość netto) jest ujmowana jako pozostały koszt operacyjny.
Nie jest to koszt finansowy, bo nie wynika z operacji finansowych. "Strata nadzwyczajna" nie stanowi obecnie właściwej kategorii, a "strata brutto" nie jest klasyfikacją kosztu w tej sytuacji.

Pełne wyjaśnienie:

Przy przekazaniu komputera (środka trwałego) w formie darowizny jednostka wyksięgowuje środek trwały z ewidencji oraz rozlicza dotychczasowe umorzenie. Kluczowe jest rozróżnienie między wartością początkową a wartością nieumorzoną (netto), czyli częścią, która nie została jeszcze ujęta w kosztach poprzez amortyzację.

Zasada jest następująca: do miesiąca przekazania dokonuje się ostatniego odpisu amortyzacyjnego, a następnie nieumorzona część wartości początkowej stanowi pozostały koszt operacyjny. Wynika to z klasyfikacji zdarzeń związanych z nieodpłatnym przekazaniem aktywów jako kosztów operacyjnych, ale ubocznych wobec podstawowej działalności (typowo ewidencjonowanych na koncie 761).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Strata nadzwyczajna – to kategoria historyczna, nieużywana jako prawidłowa klasyfikacja w obecnych zasadach sprawozdawczości. W zadaniach egzaminacyjnych jej wybór oznacza zwykle mylenie pojęć "nietypowe zdarzenie" z "pozostałe koszty operacyjne".
  • Koszt finansowy – dotyczy kosztów operacji finansowych (np. odsetek, różnic kursowych), a darowizna środka trwałego jest zdarzeniem o charakterze operacyjnym.
  • Strata brutto – nie jest kategorią opisującą rodzaj kosztu z tytułu darowizny środka trwałego; "brutto" odnosi się do prezentacji wyniku, a nie do klasyfikacji tej operacji.

W praktyce księgowej ujmuje się: rozliczenie umorzenia (konto umorzenia) oraz ujęcie wartości netto w pozostałych kosztach operacyjnych, równolegle z wyksięgowaniem wartości początkowej środka trwałego. Jeśli środek trwały jest w pełni zamortyzowany, operacja nie generuje kosztu z tytułu wartości nieumorzonej (pozostaje samo wyksięgowanie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wartość netto środka trwałego: wartość początkowa minus dotychczasowe umorzenie. Pokazuje, jaka część wartości nie została jeszcze rozliczona w kosztach poprzez amortyzację i zwykle obciąża koszty przy zbyciu, likwidacji lub darowiźnie.
Po stronie kosztów ujmuje się ją jako pozostałe koszty operacyjne w części nieumorzonej (netto). Dodatkowo wyksięgowuje się środek trwały z ewidencji oraz rozlicza jego umorzenie. To zdarzenie jest operacyjne, ale uboczne wobec działalności podstawowej.
Ponieważ darowizna jest zdarzeniem związanym z działalnością operacyjną (nie finansową), a jej skutkiem jest ujęcie w koszty tej części wartości środka trwałego, która nie została jeszcze zamortyzowana. Ta grupa kosztów obejmuje m.in. darowizny, likwidacje i kary.
Nie. W koszty trafia co do zasady tylko wartość nieumorzona (netto). Wartość już zamortyzowana była wcześniej ujęta w kosztach poprzez odpisy amortyzacyjne. Cała wartość początkowa jest wyksięgowywana z konta środków trwałych, ale nie "w całości" jako koszt.
Najpóźniej w miesiącu przekazania środka trwałego. W praktyce oznacza to, że przed wyksięgowaniem środka trwałego należy ująć amortyzację za ostatni okres zgodnie z przyjętą metodą i planem amortyzacji jednostki.
Zwykle nie. W aktualnych zasadach rachunkowości w zadaniach egzaminacyjnych darowizny i podobne zdarzenia klasyfikuje się jako pozostałe koszty operacyjne, a nie jako "straty nadzwyczajne". Ta odpowiedź jest częstą pułapką wynikającą z intuicyjnego skojarzenia.
Koszty finansowe dotyczą operacji finansowych (np. odsetek, różnic kursowych). Pozostałe koszty operacyjne wynikają ze zdarzeń operacyjnych ubocznych (np. darowizny, likwidacja środków trwałych, kary). Darowizna środka trwałego nie jest operacją finansową.
W praktyce planów kont często stosuje się konto 761 do ewidencji pozostałych kosztów operacyjnych. Na nim ujmuje się m.in. koszty darowizn w wartości nieumorzonej. Konkretna numeracja może zależeć od zakładowego planu kont.
Jeżeli komputer jest w pełni zamortyzowany, to nie ma już wartości nieumorzonej do ujęcia w pozostałych kosztach operacyjnych. Występuje głównie wyksięgowanie środka trwałego z ewidencji i rozliczenie umorzenia, bez dodatkowego kosztu z tytułu wartości netto.
Najczęstsze to: mylenie wartości początkowej z wartością netto, wybór kosztów finansowych "bo to koszt", wybór "straty nadzwyczajnej" przez skojarzenie z wyjątkowym zdarzeniem oraz pomijanie faktu, że koszt dotyczy tylko części nieumorzonej.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że "Strata nadzwyczajna" nie stanowi obecnie właściwej kategorii, a "strata brutto" nie jest klasyfikacją kosztu w tej sytuacji.

Źródła:

  • Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. h oraz art. 32 ust. 1, Dz.U. 2023 poz. 120 ze zm.

Materiały:

  • Tekst ustawy o rachunkowości (definicje i klasyfikacja pozostałych kosztów operacyjnych oraz zasady amortyzacji)
  • Podręcznik do rachunkowości finansowej: środki trwałe, amortyzacja, operacje nieodpłatne
  • Zadania i schematy dekretacji: darowizny środków trwałych, likwidacja i sprzedaż

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego