KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 17.
O jakim uszkodzeniu elektrycznym świadczy brak obrotów w lewo w ręcznej wiertarce elektrycznej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Brak obrotów tylko w jednym kierunku przy działaniu w drugim najczęściej wskazuje na element odpowiedzialny za rewers, czyli przełącznik zmieniający połączenia obwodu silnika. Zwarcie lub przerwa uzwojeń (wirnika/stojana) zwykle zaburzałaby pracę także w kierunku przeciwnym, podobnie jak typowe uszkodzenie regulatora.

Pełne wyjaśnienie:

Objaw "brak obrotów w lewo" przy jednoczesnej możliwości pracy w drugim kierunku jest typowym sygnałem usterki elementu realizującego zmianę kierunku obrotów. W ręcznych wiertarkach z silnikiem komutatorowym kierunek uzyskuje się przez przełączanie połączeń (odwrócenie względem siebie prądu w uzwojeniach), co wykonuje przełącznik kierunku (rewers). Jeżeli jeden kierunek nie działa, często oznacza to wypalone/zaśniedziałe styki, uszkodzony mechanizm przełącznika lub przerwę w torze jednego z zestawów styków.

Odpowiedź "O uszkodzeniu przełącznika kierunku prądu w wirniku." jest więc zgodna z logiką diagnostyki objawowej: problem pojawia się wyłącznie podczas przełączania kierunku, a nie stale.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne w tym scenariuszu?

  • "O zwarciu w uzwojeniach wirnika." Zwarcie w uzwojeniach wirnika zwykle powoduje silne iskrzenie na komutatorze, spadek momentu, nagrzewanie lub całkowity brak pracy w obu kierunkach, ponieważ dotyczy elementu pracującego niezależnie od rewersu.
  • "O uszkodzeniu wyłącznika z regulatorem obrotów." Regulator (np. układ elektroniczny sterujący napięciem/prądem) zazwyczaj wpływa na start i prędkość w każdym kierunku podobnie. Uszkodzenie toru zasilania włącznika częściej daje objaw braku pracy w ogóle lub niestabilnej pracy w obu kierunkach, a nie wyłącznie w lewo.
  • "O przerwie w uzwojeniu stojana." Przerwa w uzwojeniu stojana zwykle uniemożliwia wytworzenie pola i pracę silnika niezależnie od wybranego kierunku. Taka usterka nie "wybiera" tylko jednego kierunku rewersu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli usterka występuje tylko w jednym trybie przełączanym (np. lewo/prawo), w pierwszej kolejności podejrzewaj element przełączający (styki, połączenia, przewody) i dopiero potem elementy mocy (uzwojenia, komutator, szczotki, elektronika).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rewers to funkcja zmiany kierunku obrotów silnika (lewo/prawo). Realizuje się ją zwykle przełącznikiem, który zmienia połączenia w obwodzie silnika komutatorowego, tak aby odwrócić zależność między polem stojana a prądem w wirniku.
Najczęściej oznacza to problem w torze przełączania rewersu: uszkodzone styki, zabrudzony lub wypalony przełącznik, poluzowany przewód. Ponieważ usterka dotyczy tylko jednego trybu, mniej prawdopodobne są uszkodzenia uzwojeń.
W praktyce serwisowej typowe są: wypalone styki przełącznika rewersu, mechaniczne uszkodzenie suwaka/dźwigni, pęknięte luty lub przewody przy zaciskach oraz zabrudzenia pyłem węglowym od szczotek pogarszające kontakt.
Zwykle nie. Zwarcie w wirniku wpływa na pracę silnika niezależnie od kierunku: pojawia się spadek mocy, nagrzewanie, silne iskrzenie lub brak rozruchu. Objaw ograniczony do jednego kierunku bardziej pasuje do przełącznika rewersu.
Najczęściej przerwa uzwojenia stojana powoduje brak pracy silnika w ogóle albo bardzo niestabilną pracę, bo nie powstaje prawidłowe pole magnetyczne. Taka usterka nie jest "zależna" od położenia przełącznika rewersu.
Jeśli problem występuje tylko w lewo albo tylko w prawo, podejrzany jest rewers. Uszkodzenie regulatora częściej daje brak płynnej regulacji, przerywanie, iskrzenie lub brak startu w obu kierunkach. Kluczowa jest zależność objawu od przełączania kierunku.
Pomocny jest pomiar ciągłości (omomierzem) dla torów przełącznika w obu położeniach oraz kontrola spadków napięcia na stykach pod obciążeniem. W serwisie praktykuje się też oględziny styków i śladów nadpaleń.
Rzadziej, ale możliwe, gdy szczotki są zużyte i mają słaby docisk, a w jednym położeniu rewersu prąd płynie przez bardziej "wrażliwy" tor styków. Mimo to typowo zużyte szczotki pogarszają pracę w obu kierunkach.
Częsty błąd to automatyczne wskazywanie uzwojeń (zwarcie/przerwa) bez uwzględnienia, że usterka dotyczy tylko jednego trybu. Inny błąd to mylenie roli regulatora z rewersem i pomijanie kontroli styków przełącznika.
Najpierw oceń, czy objaw jest "globalny" (występuje zawsze) czy "trybowy" (tylko po przełączeniu). Objaw trybowy zwykle wskazuje element przełączający (rewers, styki, przewody). Objaw globalny częściej dotyczy zasilania, regulatora, szczotek lub uzwojeń.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Brak obrotów tylko w jednym kierunku przy działaniu w drugim najczęściej wskazuje na element odpowiedzialny za rewers, czyli przełącznik zmieniający połączenia obwodu silnika."

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe/DTR elektronarzędzi (sekcje: rewers, wyłącznik, regulator)
  • Podręczniki z elektromechaniki i budowy maszyn elektrycznych (silniki komutatorowe)
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki i pomiarów elektrycznych w eksploatacji urządzeń

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego