KWALIFIKACJA MOD5 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 8.
Obcasy do czółenek, przedstawione na rysunku, należy wykonać z
Ilustracja przedstawia dwa obcasy do czółenek, które są wykonane z materiału przypominającego polistyren.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obcas w czółenkach powinien zapewniać stabilne podparcie i utrzymanie kształtu, dlatego typowo wykonuje się go z materiału twardszego i mniej sprężystego.
Polistyren jest tworzywem termoplastycznym o większej sztywności niż kauczuk czy guma, które są elastomerami i cechują się większą elastycznością.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze materiału na obcas kluczowa jest funkcja elementu: obcas ma przenosić obciążenia, utrzymywać geometrię (wysokość i kąt podparcia) oraz zapewniać odpowiednią stabilność podczas chodzenia. Z tego powodu oczekuje się od niego przede wszystkim sztywności, odporności na odkształcenia oraz wystarczającej odporności na zużycie w typowych warunkach użytkowania.

Odpowiedź "polistyrenu" wskazuje na zastosowanie tworzywa termoplastycznego, które w porównaniu z elastomerami jest z reguły mniej sprężyste i bardziej sztywne. Taka charakterystyka jest zgodna z wymaganiami stawianymi obcasowi w obuwiu eleganckim (np. czółenkach), gdzie liczy się stabilność i zachowanie kształtu elementu.

Dlaczego pozostałe propozycje są mniej trafne?

  • "kauczuku" i "gumy" nie wybiera się typowo na element, który ma zachować kształt pod dużym naciskiem, ponieważ są to materiały o charakterze elastomerowym: łatwiej ulegają sprężystym odkształceniom. Zwiększona elastyczność bywa pożądana w innych częściach spodu (np. w obszarach amortyzujących), ale może pogarszać stabilność obcasa.
  • "styrogumu" jest nazwą, która bywa kojarzona z materiałami o większej sprężystości/miękkości; w kontekście obcasa może sugerować tworzywo bardziej podatne na odkształcenie niż typowe tworzywo twarde. W zadaniach egzaminacyjnych takie odpowiedzi często pełnią rolę dystraktorów, bo brzmią "technicznie", ale nie odpowiadają wymaganej funkcji elementu.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o materiał na element obuwia najpierw nazwij jego funkcję (stabilizacja vs amortyzacja), a dopiero potem dobierz grupę materiałową (tworzywo twarde vs elastomer). To pomaga uniknąć automatycznego wyboru "gumy", gdy w rzeczywistości potrzebna jest większa sztywność.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Polistyren to tworzywo termoplastyczne, zwykle dość sztywne i mało sprężyste. Dzięki temu dobrze utrzymuje kształt elementu. W praktyce technicznej ocenia się go m.in. pod kątem twardości, odporności na odkształcenia oraz zachowania wymiarów podczas użytkowania.
Guma i kauczuk są elastomerami, czyli materiałami bardziej sprężystymi. Sprężystość jest zaletą w elementach amortyzujących, ale w obcasie może oznaczać większe uginanie i gorszą stabilność. Obcas ma zwykle zachować geometrię pod obciążeniem, więc preferuje się materiały twardsze.
Najpierw określ funkcję: element stabilizujący i przenoszący obciążenie (np. obcas) powinien być raczej sztywny, a element poprawiający komfort i przyczepność (część podeszwy) może być bardziej elastyczny. Pomaga też analiza miejsca pracy elementu: nacisk, ścieranie, zginanie.
Obcas powinien zapewniać stabilne podparcie, utrzymywać kształt, nie odkształcać się nadmiernie i wykazywać odpowiednią odporność na zużycie. Ważna jest też powtarzalność wymiarów, aby para obuwia była równa oraz aby obcas nie "pracował" nadmiernie podczas chodzenia.
W języku potocznym bywają używane zamiennie, ale technicznie "kauczuk" to surowiec (polimer), a "guma" to materiał po wulkanizacji i z dodatkami. W testach oba hasła często prowadzą do tej samej kategorii: elastomery o dużej sprężystości, więc zwykle nie są pierwszym wyborem na element wymagający sztywności.
Typowy błąd to automatyczne wybieranie materiału kojarzonego z podeszwą ("guma"), bez uwzględnienia funkcji obcasa. Drugi błąd to kierowanie się nazwą brzmiącą fachowo ("styrogum"), zamiast analizą właściwości: sztywność, odkształcalność, odporność na ścieranie i trwałość kształtu.
Stosuj prosty klucz: termoplasty (np. polistyren) kojarz z większą sztywnością i formowaniem, a elastomery (guma, kauczuk) z elastycznością i ugięciem. Warto porównywać zastosowania: obcas/stabilizacja vs amortyzacja/przyczepność. Dobre są też fiszki z właściwościami i przykładami.
Elastomery częściej stosuje się tam, gdzie liczy się ugięcie, tłumienie drgań i przyczepność, np. w bieżnikach podeszew lub w elementach poprawiających komfort chodzenia. W takich miejscach elastyczność jest zaletą, bo pomaga dopasować się do podłoża i redukować odczuwalne wstrząsy.
Tak. Rysunek może sugerować typ obcasa (np. pełny, formowany, o określonej konstrukcji), a to wpływa na oczekiwane właściwości materiału. Dlatego warto analizować, czy element ma być sztywny, czy ma współpracować z innymi warstwami. Na egzaminie zawsze odczytaj cechy konstrukcji z ilustracji.
Wróć do funkcji elementu: obcas = stabilność i utrzymanie kształtu. Następnie wybierz materiał, który intuicyjnie jest twardszy i mniej sprężysty. Jeśli dwie odpowiedzi wydają się podobne, sprawdź, czy nie są potocznymi nazwami elastomerów (guma/kauczuk). To zmniejsza ryzyko wyboru przez skojarzenia.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica: "Polystyrene" (opis i właściwości) https://www.britannica.com/science/polystyrene (dostęp: 2026-03-02)
  • MatWeb: "Polystyrene (generic) - Material Property Data" https://www.matweb.com/search/DataSheet.aspx?MatGUID= (wyszukiwarka MatWeb, właściwości polistyrenu; dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podstawy materiałoznawstwa polimerów (tworzywa termoplastyczne i elastomery)
  • Materiały dydaktyczne z technologii obuwia: elementy spodowe i ich funkcje
  • Karty charakterystyki i noty techniczne tworzyw (właściwości mechaniczne, twardość, odporność na ścieranie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego