KWALIFIKACJA DRM7 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 33.
Oblicz gramaturę powłoki, jeżeli na powierzchnię 20 m2 nałożono 400 g węglanu wapnia i lateks w ilości 5 pph.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
pph oznacza ilość dodatku w częściach na 100 części składnika bazowego. Przy 400 g węglanu wapnia i 5 pph lateksu masa lateksu wynosi 0,05·400 g = 20 g, więc łącznie powłoka ma 420 g. Gramatura to masa/powierzchnia: 420 g / 20 m2 = 21 g/m2.

Pełne wyjaśnienie:

Gramatura powłoki to masa suchej (lub zadanej w treści) warstwy powłokowej przypadająca na jednostkę powierzchni, najczęściej wyrażana w g/m2. W zadaniu podano masę pigmentu (węglanu wapnia) oraz ilość spoiwa (lateksu) w zapisie pph.

Interpretacja pph: w recepturach technologicznych pph bywa używane jako "części na 100 części" składnika odniesienia (najczęściej pigmentu lub mieszaniny pigmentów). Zatem 5 pph lateksu oznacza 5 części lateksu na 100 części węglanu wapnia. To odpowiada udziałowi masowemu 5/100 = 0,05 względem 400 g pigmentu.

Krok 1 – obliczenie masy lateksu
0,05 · 400 g = 20 g lateksu.

Krok 2 – masa całej powłoki
400 g (węglan wapnia) + 20 g (lateks) = 420 g.

Krok 3 – gramatura na m2
Powierzchnia wynosi 20 m2, więc gramatura = 420 g / 20 m2 = 21 g/m2.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "21 g/m2".

Dlaczego pozostałe wartości są nieprawidłowe?

  • "11 g/m2" odpowiadałoby sytuacji, w której zaniżono masę powłoki (np. pomylono powierzchnię lub nieprawidłowo przeliczono dodatek lateksu).
  • "31 g/m2" wskazuje na zawyżenie gramatury, np. przyjęcie większej masy dodatku albo błędne dzielenie przez mniejszą powierzchnię.
  • "41 g/m2" to jeszcze większe zawyżenie, typowe dla pomyłek w jednostkach lub błędnego założenia, że lateksu jest znacznie więcej niż wynika z 5 pph.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal, do czego odnosi się zapis pph (do pigmentu czy innej bazy), a potem dopiero licz masę całkowitą i dziel przez powierzchnię.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gramatura powłoki to masa nałożonej warstwy (powłoki) przypadająca na 1 m2 powierzchni papieru lub tektury. Podaje się ją zwykle w g/m2. W obliczeniach trzeba zsumować masy składników powłoki i podzielić przez powierzchnię, na którą je naniesiono.
pph to zapis recepturowy oznaczający "części na 100 części" składnika odniesienia. W powłokach papierniczych często odnosi się do masy pigmentu. 5 pph znaczy, że na 100 części pigmentu przypada 5 części dodatku (np. lateksu), czyli 5% masy pigmentu.
Najpierw zamień pph na ułamek: 5 pph = 5/100 = 0,05 masy bazy. Następnie pomnóż przez masę pigmentu. Przykład: 0,05 · 400 g = 20 g lateksu. Dopiero potem dodaj tę masę do pigmentu, aby uzyskać masę całej powłoki.
Ponieważ gramatura powłoki dotyczy całej nałożonej mieszaniny (pigment + spoiwo i ewentualne dodatki). Jeśli policzysz tylko węglan wapnia, zaniżysz wynik i otrzymasz gramaturę pigmentu, a nie powłoki. W praktyce technologicznej spoiwo realnie zwiększa masę i wpływa na własności powierzchni.
Najczęściej spotkasz: masę w gramach (g) lub kilogramach (kg), powierzchnię w metrach kwadratowych (m2) oraz wynik w g/m2. Typowy błąd to pomylenie m2 z dm2 albo nieuwzględnienie, że trzeba policzyć masę całkowitą mieszaniny, nie jednego składnika.
Najczęstsze pomyłki to: potraktowanie pph jak "5 g" zamiast proporcji, policzenie 5% od niewłaściwej bazy (np. od powierzchni lub od masy całej mieszaniny bez uzasadnienia) oraz pominięcie dodatku w bilansie masy. Pomaga zapisanie równania: masa_dodatku = (pph/100) · masa_bazy.
W praktyce technologicznej często rozróżnia się masę mokrą i suchą, a gramaturę powłoki można odnosić do masy suchej po odparowaniu wody. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle liczy się z danych podanych w treści. Jeśli nie ma informacji o wodzie, przyjmuje się, że liczymy z podanych mas składników stałych.
Wykonaj kontrolę rzędu wielkości: 420 g na 20 m2 to ok. 20 g na 1 m2, więc wynik w okolicy 21 g/m2 ma sens. Jeśli wychodzi 2 g/m2 albo 200 g/m2, prawdopodobnie pomylono jednostki powierzchni lub pominięto składnik receptury.
Węglan wapnia pełni rolę pigmentu/minerału w masie powlekowej: poprawia białość i krycie, wpływa na gładkość oraz drukowność. W obliczeniach gramatury jest zwykle składnikiem bazowym, do którego dobiera się spoiwo (np. lateks) w określonej proporcji, aby zapewnić związanie pigmentu z podłożem.
Ćwicz schemat: (1) ustal bazę odniesienia (np. pph), (2) policz masy składników, (3) zsumuj masę mieszaniny, (4) podziel przez powierzchnię, (5) sprawdź jednostki. Warto robić krótką kontrolę "czy wynik jest w sensownej skali" przed wyborem odpowiedzi.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "pph oznacza ilość dodatku w częściach na 100 części składnika bazowego."

Źródła:

  • ISO 536:2019, Paper and board — Determination of grammage (definicja i oznaczanie gramatury w g/m²)
  • Smook, G.A., Handbook for Pulp & Paper Technologists, 4th edition, rozdziały o dodatkach i podstawowych obliczeniach technologicznych (odniesienie do praktyki technologicznej papiernictwa)
  • Biermann, C.J., Handbook of Pulping and Papermaking, 2nd edition, rozdziały o powlekaniu i dodatkach do mas/powłok (kontekst recepturowania)

Materiały:

  • Podręczniki technologii papieru i tektury – rozdziały o powlekaniu i recepturach mas powlekowych
  • Materiały dydaktyczne z zakresu obliczeń technologicznych w papiernictwie (bilans masy, g/m<sup>2</sup>)
  • Instrukcje technologiczne zakładowe dotyczące przygotowania mas powlekowych i interpretacji zapisu pph

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego