Stężenie procentowe masowe (m/m) informuje, jaka masa substancji przypada na 100 g roztworu. Jeśli mamy przygotować 200 g roztworu 20%, to najpierw wyznaczamy, ile ma w nim być czystego kwasu mrówkowego:
m(HCOOH) = 20% · 200 g = 0,20 · 200 g = 40 g.
Nie odważamy jednak czystego kwasu, tylko roztwór wyjściowy o stężeniu 80% (m/m). To znaczy, że w każdym 1 g takiego roztworu jest 0,80 g kwasu (a pozostałe 0,20 g to woda/zanieczyszczenia rozpuszczalnika).
Niech m będzie masą roztworu 80%, którą trzeba odważyć. Masa czystego kwasu wniesiona z tym roztworem wynosi wtedy 0,80·m. Warunek przygotowania roztworu 20% jest więc następujący:
0,80·m = 40 g
Stąd:
m = 40 g / 0,80 = 50 g.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "50 g".
Pozostałe propozycje są błędne, bo wynikają z typowych pomyłek rachunkowych:
- "20 g" – to błąd polegający na mechanicznym użyciu liczby 20% jako 20 g lub na nieuwzględnieniu, że roztwór wyjściowy nie jest 100%.
- "80 g" – to mylenie stężenia 80% z masą do odważenia (przeniesienie "80" z procentów do gramów bez obliczeń bilansowych).
- "200 g" – to pomylenie masy roztworu końcowego z masą odczynnika, który mamy odważyć; 200 g to całkowita masa roztworu po dopełnieniu wodą.
W praktyce laboratoryjnej po odważeniu 50 g roztworu 80% dopełnia się masę do 200 g odpowiednim rozpuszczalnikiem (zwykle wodą), pamiętając o zasadach BHP dla kwasów.
