KWALIFIKACJA BUD1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 22.
Oblicz ilość żwiru zgromadzonego na hałdzie w kształcie stożka o wysokości 5 m i średnicy podstawy 8 m.
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny służący do obliczania objętości kruszywa zgromadzonego na hałdzie w kształcie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zadaniu należy zastosować wzór szacunkowy z ilustracji:
V = 1/4 · D2 · h. Dla D=8 m i h=5 m: V=1/4·82·5=1/4·64·5=16·5=80 m3. Wynik 80 m3 odpowiada objętości żwiru na hałdzie w tym przybliżeniu.

Pełne wyjaśnienie:

Na placu budowy hałdy kruszyw (żwiru, piasku) mają zwykle kształt zbliżony do stożka, ale w praktyce często stosuje się wzory uproszczone, aby szybko oszacować ilość materiału bez używania stałej π.

W tym zadaniu obowiązuje wzór podany na ilustracji:

V = 1/4 · D2 · h, gdzie:
V – objętość kruszywa, D – średnica podstawy hałdy, h – wysokość hałdy.

Podstawiamy dane: D = 8 m, h = 5 m.

  • Najpierw potęga: D2 = 82 = 64
  • Następnie: 1/4 · 64 = 16
  • Na końcu: 16 · 5 = 80

Otrzymujemy więc V = 80 m3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Zwykle wynikają z typowych pomyłek rachunkowych albo z pominięcia wzoru z ilustracji:

  • Wartości typu 10 m3 lub 20 m3 często pojawiają się, gdy ktoś błędnie liczy 1/4·64 (np. dzieli przez 16 zamiast przez 4) albo gubi czynnik h.
  • Wynik 50 m3 może wynikać z przybliżeń "na oko" albo z błędnego założenia innych wymiarów (np. pomylenia średnicy z promieniem).

Warto też pamiętać o różnicy między wzorem teoretycznym stożka a wzorem terenowym: teoretycznie objętość stożka liczy się inaczej, ale w tym zadaniu oceniane jest zastosowanie wskazanego wzoru szacunkowego, typowego dla szybkich obliczeń budowlanych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy do zadania dołączono instrukcję/wzór w ramce – w takich poleceniach jest to "klucz" do uzyskania odpowiedzi zgodnej z kryterium oceniania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
We wzorze szacunkowym V = 1/4 · D² · h symbol V oznacza objętość kruszywa (w m3), D to średnica podstawy hałdy (w metrach), a h to wysokość hałdy (w metrach). Zawsze pilnuj zgodnych jednostek.
Podniesienie do kwadratu oznacza mnożenie liczby przez samą siebie: D² = 8² = 8 · 8 = 64. To najczęstszy etap, w którym pojawiają się pomyłki (np. 8² mylone z 2·8). Poprawne D² jest kluczowe dla wyniku objętości.
To wzór uproszczony do szybkiego szacowania ilości kruszywa w hałdzie na placu budowy. Zamiast obliczeń z π stosuje się współczynnik 0,25, aby łatwo policzyć wynik w terenie. W zadaniu egzaminacyjnym trzeba użyć wzoru wskazanego w instrukcji.
Stosujesz wzór V = 1/4 · D² · h:
1) D²: 8² = 64
2) 1/4 · 64 = 16
3) 16 · 5 = 80
Wynik: 80 m3. Zapisuj działania w kolejności, by nie zgubić czynnika 1/4.
Jeśli zadanie podaje konkretny wzór (np. w ramce na ilustracji), to na egzaminie należy zastosować wzór wymagany w poleceniu. Użycie innego, nawet "bardziej teoretycznego", może dać inny wynik i zostać uznane za błąd względem klucza odpowiedzi.
Objętość w budownictwie podaje się w metrach sześciennych, czyli m3. Ponieważ D i h są w metrach, to D² jest w m², a po pomnożeniu przez h otrzymujesz m³. Warto dopisać jednostkę w odpowiedzi, bo to element poprawnego zapisu.
Najczęstsze pomyłki to: pomylenie średnicy z promieniem, błędne policzenie , pominięcie czynnika 1/4 oraz nieuwaga (zastosowanie innego wzoru niż podany). Pomaga zapisanie kolejnych kroków i kontrola rachunku na końcu.
Gdy trzeba szybko ocenić, ile żwiru lub piasku jest na placu budowy: do planowania betonowania, zamówień i dostaw oraz liczby kursów transportu. To typowe przy pracy z zapasami kruszyw, gdy nie ma czasu na dokładne pomiary lub ważenie.
Wykonaj szybkie oszacowanie: D²=64, pomnóż przez h=5 daje 320, a potem weź 1/4 z 320, czyli 80. Jeśli Twoje obliczenia dają np. 10 lub 200, to prawdopodobnie zgubiłeś czynnik 1/4 albo źle policzyłeś 8².
Średnica to pełna szerokość podstawy przez środek (od krawędzi do krawędzi), a promień to połowa średnicy. W tym typie zadań D jest często podane wprost. Jeśli masz promień, a wzór wymaga D, musisz przeliczyć: D = 2r.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w zadaniu należy zastosować wzór szacunkowy z ilustracji:V = 1/4 · D2 · h.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Stożek (bryła)" – wzór na objętość stożka, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sto%C5%BCek_(bry%C5%82a) - dostęp 2026-03-01
  • Wolfram MathWorld, "Cone" – volume formula V = (1/3)πr^2h, https://mathworld.wolfram.com/Cone.html - dostęp 2026-03-01
  • Ilustracja do zadania egzaminacyjnego (ramka z instrukcją): wzór szacunkowy objętości hałdy V = 1/4 · D^2 · h oraz definicje symboli (V, D, h) – materiał dołączony do pytania

Materiały:

  • Podstawy matematyki budowlanej: potęgi, jednostki, przeliczanie m, m², m³
  • Materiały dydaktyczne z kosztorysowania/obmiarów robót (dział: szacowanie ilości materiałów sypkich)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczeń na placu budowy (hałdy kruszyw, objętości, obmiary)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego