Kalkulacja kosztu jednostkowego (np. na 1 tonę pszenicy) polega na ustaleniu, ile kosztuje wytworzenie jednej jednostki produktu przy danych kosztach i wielkości produkcji. W najprostszym ujęciu przyjmujemy, że:
koszt jednostkowy = koszt całkowity / wielkość produkcji
W zadaniu podano dwa podstawowe składniki kosztu całkowitego:
- koszty zmienne – rosną wraz ze skalą produkcji (np. materiał siewny, nawozy, środki ochrony, paliwo).
- koszty stałe – w krótkim okresie nie zależą bezpośrednio od wielkości produkcji (np. amortyzacja, część kosztów utrzymania gospodarstwa).
Krok 1: oblicz koszt całkowity
35 000 zł + 5 000 zł = 40 000 zł
Krok 2: podziel przez produkcję
40 000 zł / 500 t = 80 zł/t
Dlatego poprawny wynik to 80 zł/tonę.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- "60 zł/tonę" i "70 zł/tonę" mogą wynikać z pominięcia części kosztów albo z błędnego dzielenia (np. przez inną liczbę ton). To częsty błąd, gdy nie wykonuje się kontroli rachunku pośredniego (czy suma kosztów i produkcja zostały użyte poprawnie).
- "10 zł/tonę" jest wynikiem rażąco zaniżonym przy 40 000 zł kosztów i 500 t produkcji; zwykle oznacza to pomyłkę w skali (np. potraktowanie 500 jako 4000 lub dopisanie/zgubienie zera) albo podzielenie przez niewłaściwą wielkość.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu wyniku sprawdź rząd wielkości. Skoro 500 t to dużo, to koszt na tonę powinien być znacznie mniejszy niż 40 000 zł, ale też nie "symboliczny". 40 000/500 to w przybliżeniu 400/5 = 80, więc wynik 80 zł/t jest spójny.
