KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 22.
Oblicz liczbę arkuszy A2 potrzebnych do wydrukowania akcydensu formatu A4 w nakładzie 800 sztuk, jeżeli założony naddatek technologiczny wynosi 15%.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Arkusz A2 ma 4 razy większą powierzchnię niż A4, więc z 1 arkusza A2 uzyskuje się 4 użytki A4.
Potrzeba 800/4 = 200 arkuszy A2. Naddatek 15% to 200×0,15 = 30 arkuszy, razem 200+30 = 230 arkuszy.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba przeliczyć, ile arkuszy formatu A2 jest potrzebnych do uzyskania 800 sztuk akcydensu A4, a następnie doliczyć naddatek technologiczny 15%.

Krok 1: relacja formatów serii A
W formatach ISO serii A każdy kolejny format ma połowę powierzchni poprzedniego. Oznacza to, że:
A2 → A3 → A4, czyli A4 jest o dwa "kroki" mniejszy od A2. Dwa kroki to podział powierzchni przez 2×2, więc 1 arkusz A2 odpowiada 4 arkuszom/użytkom A4 (układ 2×2).

Krok 2: przeliczenie nakładu na arkusze A2
Jeżeli na jednym arkuszu A2 mieszczą się 4 użytki A4, to liczba arkuszy A2 dla nakładu 800 sztuk wynosi:
800 ÷ 4 = 200 arkuszy A2 (bez naddatku).

Krok 3: doliczenie naddatku technologicznego
Naddatek 15% liczymy od liczby arkuszy potrzebnych "na czysto", czyli od 200:
15% z 200 = 200 × 0,15 = 30 arkuszy.

Krok 4: suma
200 + 30 = 230 arkuszy A2.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "220 sztuk." odpowiada doliczeniu tylko 10% (200+20) albo zaniżeniu naddatku; przy 15% powinno wyjść 30 arkuszy więcej, nie 20.
  • "240 sztuk." sugeruje 20% naddatku (200+40) lub pomyłkę w obliczeniu 15% (np. mylenie 0,15 z 0,20).
  • "250 sztuk." oznaczałoby aż 25% naddatku (200+50) albo błąd w relacji formatów (np. założenie 800/3,2 itp.).

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach z formatami serii A najpierw ustal liczbę użytków na arkuszu (zależność powierzchni), dopiero potem licz naddatek procentowy i na końcu pamiętaj o pełnych arkuszach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W serii A każdy kolejny format ma połowę powierzchni poprzedniego. A2 → A3 (1/2) i A3 → A4 (1/2), więc A4 ma 1/4 powierzchni A2. To oznacza, że na jednym arkuszu A2 mieszczą się 4 użytki A4 (układ 2×2).
Dzieli się przez 4, bo 1 arkusz A2 "daje" 4 sztuki formatu A4 (4 użytki). Skoro potrzeba 800 sztuk A4, to liczba arkuszy A2 bez naddatku wynosi 800/4, czyli 200.
Naddatek technologiczny to zapas materiału (np. papieru) doliczany do nakładu, aby pokryć straty produkcyjne: rozruch, regulację, odrzuty jakościowe, błędy obsługi lub uszkodzenia. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle liczy się go jako procent od wyliczonej liczby arkuszy.
Najprościej: 200 × 0,15 = 30. Można też policzyć 10% (20) i 5% (10), a potem zsumować: 20+10=30. Następnie dodaje się naddatek do wartości bazowej: 200+30=230 arkuszy.
W takich zadaniach najbezpieczniej: najpierw przeliczyć nakład sztuk na liczbę arkuszy (uwzględniając użytki na arkuszu), a dopiero potem doliczyć naddatek procentowy do arkuszy. Minimalizuje to błędy zaokrągleń i odpowiada praktyce zamawiania papieru w arkuszach.
Zawsze gdy po obliczeniach wychodzi liczba niecałkowita (np. 212,5 arkusza). Arkuszy nie kupuje się "połówkami", więc wynik zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej. W tym zadaniu wynik jest całkowity (230), więc zaokrąglanie nie zmienia wartości.
240 często wynika z błędu procentowego: ktoś myli 15% z 20% albo liczy "na oko" naddatek jako 40 zamiast 30. Pomaga kontrola: 15% z 200 to mniej niż 20% (40), więc poprawny naddatek musi być mniejszy niż 40 arkuszy.
Najczęstsze pomyłki to liczenie po wymiarach liniowych zamiast po powierzchni albo "gubienie kroku" w serii A. Warto zapamiętać: A2 = 4×A4 (powierzchnia), A3 = 2×A4, a A1 = 8×A4.
Dla czystych formatów A2 i A4 relacja powierzchni daje 4 użytki. W praktyce produkcyjnej liczba użytków może się zmienić przez spady, marginesy, pasery lub wymagania urządzenia, ale takie szczegóły muszą być podane w treści zadania. Tu przyjmuje się standardową relację formatów.
Utrwal relacje formatów serii A (ile A4 mieści się w A3, A2, A1), ćwicz obliczenia procentowe naddatku oraz zadania z użytkami. Pomaga robienie krótkich notatek: "A2→A4 = 4 użytki". Na końcu zawsze sprawdzaj, czy liczba arkuszy ma sens i czy jest całkowita.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Arkusz A2 ma 4 razy większą powierzchnię niż A4, więc z 1 arkusza A2 uzyskuje się 4 użytki A4.Potrzeba 800/4 = 200 arkuszy A2."

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series", zasada połowienia powierzchni między kolejnymi formatami serii A
  • Wikipedia (pl): "Format papieru" – opis serii A i relacji powierzchni A2/A4, https://pl.wikipedia.org/wiki/Format_papieru (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Norma dotycząca formatów papieru serii A (ISO 216) – zależności formatów
  • Podręczniki/skrpty z podstaw poligrafii: pojęcia nakładu, naddatku, użytków
  • Zestawy zadań rachunkowych z kalkulacji poligraficznej (formaty i procenty)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego