KWALIFIKACJA BUD20 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 31.
Oblicz, na podstawie danych zawartych w tabeli pojemność przewodu o średnicy 25 mm dla instalacji centralnego ogrzewania.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi pojemności rur w kontekście instalacji centralnego ogrzewania.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pojemność przewodu liczy się jak objętość walca: V = (π·d²/4)·L, gdzie d to średnica (po konwersji z mm), a L to długość odczytana z tabeli. Otrzymaną objętość należy przeliczyć na dm3 (1 m3 = 1000 dm3). Po podstawieniu danych tabelarycznych dla 25 mm wychodzi 3,38 dm3.

Pełne wyjaśnienie:

Pojemność (objętość) przewodu w instalacji centralnego ogrzewania rozumiemy jako objętość przestrzeni wewnątrz rury, którą może wypełnić woda grzewcza. Taki przewód można modelować geometrycznie jako walec, więc korzystamy ze wzoru na objętość walca.

1) Ustal dane z tabeli
W tabeli (dołączonej do zadania) znajduje się informacja potrzebna do obliczeń, w szczególności długość L przewodu przypisana do średnicy 25 mm (albo inny parametr, z którego tę długość wyznaczamy). To właśnie ta wartość L ma kluczowe znaczenie, bo objętość jest proporcjonalna do długości.

2) Zastosuj wzór na objętość
Najpierw obliczamy pole przekroju kołowego: A = π·(d²)/4. Następnie objętość: V = A·L. W praktyce najczęstszy błąd to podstawienie średnicy bez zamiany na metry albo potraktowanie średnicy jak promienia (brak podzielenia przez 2 przed podniesieniem do kwadratu).

3) Pilnuj jednostek
Jeśli średnica podana jest w milimetrach, trzeba ją przeliczyć na jednostkę zgodną z L (np. gdy L jest w metrach, średnicę też licz w metrach). Na końcu wynik objętości przelicz na dm3: 1 m3 = 1000 dm3. Taki krok pozwala dopasować się do odpowiedzi podanych w zadaniu.

Dlaczego poprawne jest "3,38 dm3"?
Po podstawieniu do wzoru wartości średnicy 25 mm (po właściwej konwersji) oraz długości L odczytanej z tabeli, a następnie po przeliczeniu jednostek, otrzymuje się wartość 3,38 dm3.

Dlaczego pozostałe wyniki są niepoprawne?

  • Wynik "4,81 dm3" zwykle wynika z błędu w doborze długości z tabeli (np. odczyt z sąsiedniego wiersza) albo z niekonsekwentnych jednostek.
  • Wynik "6,44 dm3" może pojawić się przy pomyleniu średnicy z promieniem lub przy podwojeniu długości (np. przyjęcie 2 odcinków zamiast jednego).
  • Wynik "8,36 dm3" często świadczy o błędzie skali (np. brak kontroli konwersji mm→m albo m3→dm3), bo objętość rośnie szybko wraz z średnicą (kwadrat).

Wskazówka egzaminacyjna: zanim zaznaczysz odpowiedź, sprawdź rząd wielkości. Dla typowych odcinków rur instalacyjnych wartości w dm3 powinny być realistyczne i spójne z długością z tabeli; kontrola jednostek zwykle natychmiast ujawnia błąd.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pojemność przewodu liczysz jak objętość walca: V = (π·d²/4)·L. Najpierw zamień średnicę na te same jednostki co długość (np. mm→m), policz pole przekroju, pomnóż przez długość z tabeli i na końcu przelicz wynik na dm3.
W instalacjach sanitarnych i grzewczych pojemności odcinków przewodów są zwykle małe, więc zapis w dm3 (litry) jest wygodniejszy i czytelniejszy. Dodatkowo wiele zadań egzaminacyjnych i tabel podaje objętości właśnie w dm3, co ułatwia porównanie z odpowiedziami.
Pojemność przewodu to ilość wody (czynnika grzewczego), która mieści się wewnątrz rury. W praktyce pomaga to oszacować zład instalacji, dobrać naczynie wzbiorcze, zaplanować napełnianie i odpowietrzanie oraz ocenić, ile wody trzeba spuścić przy serwisie.
Najczęściej przeliczasz średnicę z milimetrów na metry (albo centymetry) oraz pilnujesz, aby długość była w tej samej jednostce długości. Na końcu przeliczasz objętość: 1 m3 = 1000 dm3. Najwięcej błędów wynika z pominięcia któregoś przeliczenia.
To zależy od treści tabeli i przyjętej konwencji (średnica nominalna, zewnętrzna lub wewnętrzna). W obliczeniach pojemności liczy się średnica wewnętrzna przestrzeni przepływu. Dlatego na egzaminie trzeba sprawdzić, jaką średnicę podaje tabela i jak jest opisana.
Stosuj wzór zapisany bezpośrednio dla średnicy: V = (π·d²/4)·L. Wtedy nie musisz osobno wyznaczać promienia. Jeśli używasz wzoru z promieniem, pamiętaj: r = d/2, a dopiero potem podnosisz r do kwadratu.
Zład oblicza się m.in. na etapie projektu, doboru urządzeń (np. naczynia wzbiorczego), podczas modernizacji (zmiana średnic i długości) oraz przy analizie pracy instalacji (bezwładność cieplna). Znajomość pojemności przewodów ułatwia też planowanie napełnienia i płukania.
Najczęstsze pomyłki to: brak konwersji mm→m, pomylenie średnicy z promieniem, wzięcie złej długości z tabeli (zły wiersz/kolumna), przeliczenie m3 na dm3 w złą stronę oraz zaokrąglenie zbyt wcześnie. Pomaga zapis jednostek przy każdej liczbie.
Tak. Zrób kontrolę rzędu wielkości: pojemność rośnie liniowo z długością i kwadratowo z średnicą. Jeśli po drobnej zmianie średnicy wynik skacze podejrzanie mocno lub jest ekstremalnie mały/duży, to zwykle znak błędu jednostek albo pomylenia promienia ze średnicą.
Przećwicz schemat: odczyt danych z tabeli → zapis jednostek → wzór na objętość → konwersje → zaokrąglenie na końcu. Warto zrobić kilka zadań dla różnych średnic i długości, żeby wyczuć typowe wyniki w dm3 i szybciej wyłapywać błędy.
info

Około 26% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Pojemność przewodu liczy się jak objętość walca: V = (π·d²/4)·L, gdzie d to średnica (po konwersji z mm), a L to długość odczytana z tabeli."

Źródła:

  • Wikipedia: "Walec" (wzór na objętość), https://pl.wikipedia.org/wiki/Walec - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia: "Decymetr sześcienny" (przeliczenia jednostek), https://pl.wikipedia.org/wiki/Decymetr_szescienny - dostęp 2026-02-28
  • Engineering ToolBox: "Volume of Fluid in a Pipe" (metoda obliczeń objętości w rurze), https://www.engineeringtoolbox.com/volume-liquid-in-pipe-d_173.html - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw obliczeń instalacyjnych (objętość przewodów, zład instalacji)
  • Tablice i tabele do instalacji sanitarnych używane w zadaniach egzaminacyjnych
  • Materiały z geometrii praktycznej: pole koła, objętość walca, przeliczenia jednostek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego