KWALIFIKACJA HGT7 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 5.
Oblicz odległość, którą musi pokonać turysta, wędrując z Morskiego Oka do schroniska górskiego, jeżeli na mapie sporządzonej w skali 1:50 000 odległość ta wynosi 3 cm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:50 000 oznacza, że 1 cm na mapie to 50 000 cm w terenie. Dla 3 cm: 3 × 50 000 = 150 000 cm. Następnie zamiana jednostek: 150 000 cm ÷ 100 = 1 500 m. Dlatego poprawna jest odpowiedź 1 500 m.

Pełne wyjaśnienie:

Skala 1:50 000 to zapis proporcji: 1 jednostka na mapie odpowiada 50 000 takich samych jednostek w terenie. Najwygodniej liczyć w tych samych jednostkach, które podano w zadaniu, czyli w centymetrach.

Na mapie odległość wynosi 3 cm, więc w terenie będzie to:

3 cm × 50 000 = 150 000 cm.

Otrzymaliśmy wynik w centymetrach, a odpowiedzi są w metrach, więc wykonujemy konwersję jednostek:

  • 1 m = 100 cm
  • 150 000 cm ÷ 100 = 1 500 m

Odpowiedź "1 500 m" jest więc zgodna z definicją skali i poprawną zamianą jednostek.

Pozostałe odpowiedzi wynikają zwykle z typowych pomyłek rachunkowych: zbyt wczesnego dzielenia przez 100, zgubienia jednego z zer w liczbie 50 000 albo braku kontroli rzędu wielkości (w tej skali 3 cm często odpowiadają odległości liczonej w kilometrach lub co najmniej w tysiącach metrów, a nie w dziesiątkach metrów).

W praktyce turystycznej taki rachunek pomaga szybko oszacować długość trasy i realny czas przejścia, zanim zestawi się go z przewyższeniami i warunkami terenowymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:50 000 oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada 50 000 takich samych jednostek w terenie. Przykładowo 1 cm na mapie to 50 000 cm w terenie, czyli 500 m. Dzięki temu możesz szybko przeliczać odległości z mapy na rzeczywiste.
Pomnóż odległość z mapy przez mianownik skali, zachowując te same jednostki. Np. dla skali 1:50 000 i 3 cm: 3 × 50 000 = 150 000 cm. Potem zamień cm na m (dzieląc przez 100) lub na km (dzieląc przez 100 000), zależnie od tego, jakiej jednostki potrzebujesz.
Bo odległość na mapie podano w centymetrach, a skala 1:n działa na zasadzie "ta sama jednostka po obu stronach". Liczenie najpierw w cm minimalizuje ryzyko błędu. Dopiero na końcu wykonujesz prostą zamianę jednostek na metry lub kilometry, zależnie od formatu odpowiedzi.
Użyj relacji 1 m = 100 cm. Żeby zamienić cm na m, dzielisz przez 100. Przykład: 150 000 cm ÷ 100 = 1 500 m. Warto też pamiętać, że 100 000 cm to 1 km, więc możesz równolegle kontrolować rząd wielkości wyniku.
To zwykle odległość liczona w tysiącach metrów. W tej skali 1 cm to 500 m, więc 3 cm to 1 500 m, czyli 1,5 km. Taka szybka ocena "z głowy" pomaga wychwycić pomyłki, gdy wynik wychodzi podejrzanie mały (np. 15 m) albo podejrzanie duży.
Najczęstsze błędy to: pominięcie zamiany jednostek (zostawienie cm zamiast m), zgubienie zera w 50 000, pomylenie dzielenia z mnożeniem oraz przeliczenie na km/m w złym momencie. Pomaga zapisanie kroków: mnożenie przez 50 000, a potem dopiero konwersja cm → m.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: w skali 1:50 000 1 cm = 500 m. Jeśli na mapie masz kilka centymetrów, w terenie powinno wyjść co najmniej kilkaset metrów, często ponad 1 km. Taka kontrola pozwala szybko odrzucić wyniki typu 15 m lub 150 m.
Przy planowaniu tras pieszych i rowerowych, układaniu programu wycieczki, szacowaniu czasu przejścia i doborze trudności dla grupy. Dla technika organizacji turystyki to praktyczna umiejętność: ułatwia przygotowanie realnego harmonogramu, opisów etapów i informacji dla uczestników.
Po obliczeniu w cm możesz zamienić na km, dzieląc przez 100 000 (bo 100 000 cm = 1 km). Dla 3 cm: 3 × 50 000 = 150 000 cm, a 150 000 ÷ 100 000 = 1,5 km. To wygodne, gdy trasa jest dłuższa i naturalnie opisuje się ją w kilometrach.
W samym przeliczeniu odległości kluczowa jest wartość skali, a nie typ mapy. Typ mapy wpływa bardziej na dokładność pomiaru (np. szczegółowość szlaków, generalizację), ale wzór na przeliczenie pozostaje taki sam: odległość na mapie × mianownik skali, a potem zamiana jednostek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Skala 1:50 000 oznacza, że 1 cm na mapie to 50 000 cm w terenie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" – definicja skali i interpretacja zapisu 1:n, https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-03-02)
  • Matemaks, "Skala" – przykłady obliczeń w zadaniach ze skali, https://www.matemaks.pl/skala.html (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podstawy kartografii: skala mapy i jej zastosowania (materiały szkolne z geografii)
  • Ćwiczenia z proporcji i zamiany jednostek (matematyka praktyczna)
  • Zadania treningowe z planowania tras turystycznych na mapach topograficznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego