KWALIFIKACJA HGT7 + HGT8 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 7.
Oblicz odległość pomiędzy dwiema miejscowościami, jeżeli na mapie wykonanej w skali 1:500 000 odległość ta wynosi 10 cm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:500 000 oznacza, że 1 cm na mapie to 500 000 cm w terenie.
500 000 cm = 5 km, więc dla 10 cm: 10 × 5 km = 50 km. Odpowiedzi 5 km i 500 km wynikają z pomyłki o rząd wielkości lub z pominięcia mnożenia przez 10.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy zapisana jako 1:500 000 oznacza proporcję długości na mapie do długości w terenie w tych samych jednostkach. Zatem 1 cm na mapie odpowiada 500 000 cm w rzeczywistości.

Krok 1: przelicz 500 000 cm na kilometry.
Wiemy, że 100 cm = 1 m, a 1000 m = 1 km, więc 1 km = 100 000 cm.
Zatem 500 000 cm ÷ 100 000 = 5 km.

Krok 2: zastosuj proporcję do 10 cm z mapy.
Skoro 1 cm → 5 km, to 10 cm → 10 × 5 km = 50 km.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "5 km" to wynik dla 1 cm, czyli błąd polegający na pominięciu informacji, że na mapie jest 10 cm.
  • "500 km" może wynikać z błędnego przeliczenia 500 000 cm (np. potraktowania 1000 m jako 1000 cm) albo z przesunięcia przecinka o jedno miejsce za daleko.
  • "5 000 km" to typowy błąd rzędów wielkości (dopisywanie zbyt wielu zer) i brak kontroli sensu: 10 cm na mapie w tej skali nie może dawać odległości między kontynentami.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj szybki "test sensu" — w skali 1:500 000 jeden centymetr to kilka kilometrów, więc 10 cm powinno dać dziesiątki kilometrów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:500 000 znaczy, że 1 jednostka na mapie odpowiada 500 000 takim samym jednostkom w terenie. Najczęściej liczy się w cm: 1 cm na mapie = 500 000 cm w terenie, czyli 5 km.
Najpierw ustal, ile w terenie odpowiada 1 cm (zapis skali 1:n). Potem przemnóż przez liczbę cm z mapy i na końcu zamień jednostki na km lub m. Kontroluj rząd wielkości wyniku.
Bo 1 cm na mapie to 500 000 cm w rzeczywistości. A 1 km to 100 000 cm. Dzieląc 500 000 przez 100 000 dostajesz 5, więc 1 cm odpowiada 5 km.
Najbezpieczniej trzymać się jednej jednostki, zwykle centymetrów, bo skala 1:n odnosi się do jednakowych jednostek. Dopiero na końcu zamień na metry lub kilometry. To zmniejsza ryzyko pomieszania cm, m i km.
W zadaniu egzaminacyjnym odległość na mapie jest często podana (np. 10 cm), więc nie musisz mierzyć. W praktyce turystycznej linijka lub podziałka mapy pomaga zmierzyć odcinek, a potem liczysz tak samo jak w zadaniu.
Najczęstsze to: pominięcie mnożenia przez liczbę cm (np. wynik dla 1 cm zamiast 10 cm), błędna zamiana cm na km oraz przesunięcie przecinka o złą liczbę miejsc. Pomaga zapis kroków i szybka kontrola sensu.
Zrób ocenę "z grubsza": w skali 1:500 000 1 cm to kilka km, więc 10 cm to kilkadziesiąt km. Jeśli wychodzą setki lub tysiące km, prawie na pewno jest błąd jednostek albo zer.
Przy planowaniu tras wycieczek, obliczaniu długości przejazdów między punktami programu, doborze czasu realizacji dnia, a także przy ocenie dostępności atrakcji. Skala pomaga szybko oszacować dystans bez nawigacji GPS.
Zapamiętaj, że 1 km = 100 000 cm. Wtedy łatwo dzielisz przez 100 000. Np. 500 000 cm to 5 km. Takie przeliczenie wystarcza w większości zadań ze skali mapy spotykanych na egzaminach.
Raczej nie, bo 10 cm w skali 1:500 000 daje dziesiątki kilometrów, a nie setki. 500 km oznaczałoby, że 1 cm to 50 km, co odpowiadałoby innej skali. Taki wynik zwykle bierze się z błędu w zamianie cm na km.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 70% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-02-27)
  • Encyklopedia PWN, hasło "skala mapy" – https://encyklopedia.pwn.pl/szukaj/skala%20mapy.html (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geografii: skala mapy i obliczenia odległości
  • Zbiory zadań z matematyki: proporcje i przeliczanie jednostek
  • Ćwiczenia z czytania map turystycznych (atlas/szkolne mapy ćwiczeniowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego