KWALIFIKACJA HGT9 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 5.
Oblicz odległość w centymetrach między dwoma punktami na mapie w skali 1: 300 000, jeżeli w rzeczywistości wynosi ona 24 kilometry.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:300 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 300 000 cm w terenie, czyli 3 km.
Jeżeli odległość rzeczywista wynosi 24 km, to na mapie będzie to 24 km ÷ 3 km/cm = 8 cm.
Dlatego poprawny wynik to 8,0 cm.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy w postaci 1:300 000 oznacza zależność proporcjonalną: 1 jednostka na mapie odpowiada 300 000 takich samych jednostek w terenie. Najwygodniej liczyć w centymetrach, bo o to pyta zadanie.

Najpierw interpretujemy skalę:

  • 1 cm na mapie = 300 000 cm w terenie

Zamieniamy 300 000 cm na kilometry, aby porównać z podanymi 24 km:

  • 100 cm = 1 m, więc 300 000 cm = 3 000 m
  • 1 000 m = 1 km, więc 3 000 m = 3 km

Otrzymujemy prostą informację: 1 cm na mapie odpowiada 3 km w terenie.

Teraz wykonujemy obliczenie odległości na mapie:

  • odległość w terenie: 24 km
  • "wartość 1 cm": 3 km
  • odległość na mapie = 24 km ÷ (3 km/cm) = 8 cm

Stąd poprawna odpowiedź to 8,0 cm.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? 1,8 cm i 8,8 cm wynikają zwykle z pomyłki w konwersji jednostek (np. niewłaściwe przejście między cm–m–km) albo z błędnego zaokrąglenia. 18,0 cm często pojawia się, gdy ktoś błędnie uzna, że 1 cm odpowiada 1,33 km lub pomyli działanie (np. wykona mnożenie zamiast dzielenia).

Wskazówka egzaminacyjna: przy skali 1:n warto szybko sprowadzić ją do interpretacji typu: "1 cm = … km", a dopiero potem dzielić odległość rzeczywistą przez tę wartość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:300 000 znaczy, że 1 jednostka na mapie odpowiada 300 000 takich samych jednostek w terenie. Dla centymetrów: 1 cm na mapie = 300 000 cm w terenie, czyli 3 000 m = 3 km. To ułatwia szybkie przeliczenia tras.
Najpewniej jest przejść przez metry: 1 km = 1000 m, a 1 m = 100 cm, więc 1 km = 100 000 cm. Wtedy np. 24 km = 24 × 100 000 cm = 2 400 000 cm. Dopiero potem stosujesz proporcję wynikającą ze skali.
Najpierw ustal, ile wynosi "1 cm na mapie" w terenie (np. w km). Potem liczysz: odległość na mapie = odległość w terenie ÷ (ile km odpowiada 1 cm). To ogranicza ryzyko pomyłek jednostek i daje od razu wynik w centymetrach.
Bo 1 cm na mapie to 300 000 cm w terenie. Dzielisz przez 100, aby mieć metry: 300 000 cm = 3 000 m. Następnie dzielisz przez 1000, aby mieć kilometry: 3 000 m = 3 km. To szybka zamiana, która często pojawia się w turystyce.
Nie zawsze, ale to najbezpieczniejsze, gdy wynik ma być w cm. Możesz też sprowadzić skalę do wygodnej postaci, np. "1 cm = 3 km", i liczyć w km. Kluczowe jest, aby w jednym działaniu używać spójnych jednostek (np. km z km).
Najczęściej uczniowie: pomijają zamianę jednostek, mylą, czy w skali trzeba mnożyć czy dzielić, albo źle przesuwają przecinek przy przeliczeniach. Dobry nawyk to zapis: "1 cm na mapie = … km w terenie" i dopiero potem dzielenie odległości rzeczywistej.
Są potrzebne podczas planowania dojazdu i tras: między gospodarstwem agroturystycznym a atrakcjami, przystankami, punktami widokowymi czy szlakami. Pozwalają oszacować dystans i czas przejścia/przejazdu oraz dobrać realny plan dnia dla gości.
Wykonaj szybki test: skoro 1 cm = 3 km, to 10 cm = 30 km. Jeśli Twoja odległość w terenie to 24 km, wynik powinien być trochę mniejszy niż 10 cm, czyli około 8 cm. Taka kontrola pomaga wychwycić pomyłki typu 0,8 cm lub 80 cm.
Na mapach turystycznych spotyka się różne skale (mniejsze i większe), ale zasada jest identyczna: 1:n oznacza proporcję. Im większe n, tym mapa jest "bardziej ogólna" (mniej szczegółów), a 1 cm odpowiada większej odległości w terenie. Zawsze przelicz 1 cm na wygodną jednostkę.
Ćwicz trzy elementy: (1) szybkie zamiany jednostek (km–m–cm), (2) interpretację skali jako "1 cm = …", (3) rachunek proporcji. Dobrą metodą jest robienie krótkich notatek krok po kroku, zamiast liczenia "w głowie", bo to zmniejsza liczbę pomyłek.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy", https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-03-02)
  • Encyklopedia PWN, hasło "skala mapy", https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/skala-mapy;3975515.html (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL), "Kilometr", https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilometr (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział z podstaw kartografii turystycznej (skala, legenda, siatka współrzędnych)
  • Zestawy zadań z proporcji i zamiany jednostek (matematyka praktyczna)
  • Ćwiczenia z czytania map turystycznych i planowania tras (np. mapy papierowe i aplikacje mapowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego