KWALIFIKACJA HGT9 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 6.
Oblicz rzeczywistą długość szlaku turystycznego w Gorcach, jeżeli na przedstawionej na rysunku mapie wynosi ona 6 centymetrów.
Ilustracja przedstawia okładkę mapy turystycznej Gorców, co sugeruje, że jest to materiał związany z turystyką i orientacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Długość szlaku w terenie oblicza się przez pomnożenie długości zmierzonej na mapie przez przelicznik wynikający ze skali mapy.
Po zastosowaniu skali z rysunku 6 cm odpowiada 2,1 km, więc taka wartość jest właściwą rzeczywistą długością odcinka szlaku.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć rzeczywistą długość szlaku, trzeba wykorzystać skalę mapy. Skala mówi, jakiej odległości w terenie odpowiada 1 jednostka długości na mapie (np. 1 cm).

W zadaniu na mapie długość szlaku wynosi 6 cm, a skala (podana na rysunku) daje przelicznik cm → odległość w terenie. Postępuje się więc tak:

  • Krok 1: odczytać ze skali, ile metrów/kilometrów odpowiada 1 cm na mapie.
  • Krok 2: pomnożyć ten przelicznik przez 6 cm.
  • Krok 3: dopilnować jednostek (jeśli wyjdą metry, zamienić na kilometry).

Po zastosowaniu skali z rysunku wynik przeliczenia dla 6 cm daje 2,1 km. To jest poprawna długość w terenie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "21 km" to typowy efekt pomylenia jednostek lub przesunięcia przecinka (zawyżenie 10×).
  • "210 km" to zwykle błąd rzędu wielkości (zawyżenie 100×), wynikający z niekontrolowanego dodania zera przy konwersji.
  • "2 100 km" jest skrajnie nierealne dla odcinka mierzonego na mapie turystycznej i wskazuje na całkowite odwrócenie proporcji skali lub wielokrotne dopisanie zer.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj jednostkę na każdym etapie (cm → m → km). To ogranicza ryzyko "zgubienia" lub "dodania" zera.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zmierz długość na mapie (np. linijką), odczytaj przelicznik ze skali mapy i wykonaj mnożenie. Na końcu zamień jednostki (np. metry na kilometry). Kluczowe jest, aby liczyć dokładnie "wzdłuż szlaku", a nie w linii prostej.
Skala mapy informuje, jakiej odległości w terenie odpowiada odcinek na mapie. Może być liczbowa (np. 1:50 000) lub liniowa (podziałka). Na egzaminie najpierw ustal, ile wynosi 1 cm na mapie w terenie, dopiero potem licz dla całej długości.
Skala często daje wynik w metrach (np. 1 cm = X m), a odpowiedzi w zadaniu bywają podane w kilometrach. Brak konwersji prowadzi do błędów rzędu wielkości. Najbezpieczniej wykonywać obliczenia w metrach, a dopiero na końcu dzielić przez 1000, aby uzyskać km.
Najczęściej pojawia się: odwrócenie skali (złe użycie proporcji), pomylenie jednostek (cm→km "w głowie"), zgubienie zera przy przeliczaniu oraz mierzenie w linii prostej zamiast po przebiegu szlaku. Pomaga zapisywanie jednostek przy każdym kroku rachunku.
Jeśli szlak jest kręty, nie mierz go jako jednego odcinka "od punktu do punktu". Użyj nitki, paska papieru lub cyrkla i prowadź po linii szlaku, a potem zmierz uzyskaną długość linijką. Dopiero tę wartość przelicz według skali mapy.
Tak, o ile są poprawnie odczytane. Skala liniowa (podziałka) jest często wygodniejsza, bo pozwala bezpośrednio "przenieść" długość z mapy na km. Skala liczbowa wymaga przeliczenia, ale jest równie poprawna. Różnice biorą się zwykle z błędów odczytu, nie z typu skali.
Zaokrąglaj dopiero na końcu, po przeliczeniu na właściwą jednostkę (zwykle km). W zadaniach testowych wynik bywa podany z jednym miejscem po przecinku, więc warto zachować dokładność w obliczeniach pośrednich. Zbyt wczesne zaokrąglenie może przesunąć wynik do innej odpowiedzi.
Oceń rząd wielkości: odcinek szlaku mierzony na mapie w kilku centymetrach zwykle odpowiada kilku kilometrom, a nie setkom. Jeśli wychodzą dziesiątki lub setki kilometrów, to sygnał błędu w skali albo jednostkach. Pomaga szybkie porównanie z typowymi długościami tras pieszych.
Bo długość trasy wpływa na czas przejścia, trudność, bezpieczeństwo i dobór atrakcji po drodze. W praktyce technik turystyki wiejskiej wykorzystuje to do układania programów wycieczek, doradzania gościom oraz planowania przerw i punktów odpoczynku. Błąd w długości może oznaczać zły dobór trasy dla grupy.
Najczęściej są to obliczenia odległości na podstawie skali, określanie położenia obiektów, orientacja w terenie oraz planowanie przebiegu trasy między punktami. Warto ćwiczyć także zamianę jednostek i szybkie sprawdzanie sensowności wyniku. Czasem trzeba łączyć mapę z opisem trasy.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala mapy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Kilometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilometr (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Rozdział o skali mapy w podręczniku do geografii/kartografii na poziomie szkoły ponadpodstawowej
  • Ćwiczenia z czytania map turystycznych (skala liniowa i liczbowa)
  • Mapy turystyczne regionów górskich z przykładami przeliczania odległości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego