KWALIFIKACJA SPL1 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 7.
Oblicz wielkość partii produkcyjnej na podstawie przedstawionego wzoru, jeżeli czas od pobrania materiałów do zakończenia produkcji (tpz) wynosi 27 minut, czas jednostkowy wytwarzania wyrobu (tj) wynosi 0,9 godziny, a wskaźnik (q) 0,05.
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny stosowany do obliczania wielkości partii produkcyjnej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć wielkość partii n z wzoru n = tpz/(q·tj), trzeba ujednolicić jednostki czasu. tj=0,9 h to 54 min. Następnie n = 27/(0,05·54) = 27/2,7 = 10. Wynik podaje się w sztukach jako liczbę całkowitą.

Pełne wyjaśnienie:

Wielkość partii produkcyjnej n oblicza się ze wzoru: n = tpz/(q · tj), gdzie:

  • tpz to czas przygotowawczo-zakończeniowy (np. pobranie materiałów, przygotowanie stanowiska, czynności końcowe),
  • tj to czas jednostkowy wytworzenia jednej sztuki,
  • q jest wskaźnikiem związanym z relacją kosztów (w praktyce wpływa na to, czy opłaca się robić większe czy mniejsze partie).

Krok 1: ujednolicenie jednostek
W danych wejściowych występują różne jednostki: tpz podano w minutach (27 min), a tj w godzinach (0,9 h). Przed podstawieniem do wzoru trzeba mieć te same jednostki.

Przeliczamy czas jednostkowy: 0,9 h = 0,9 · 60 min = 54 min.

Krok 2: podstawienie do wzoru i kolejność działań
Podstawiamy: n = 27/(0,05 · 54). Najpierw liczymy iloczyn w mianowniku: 0,05 · 54 = 2,7. Potem dzielimy: 27/2,7 = 10.

Wniosek
Poprawna wielkość partii wynosi 10 sztuk. Taki wynik jest logiczny również praktycznie: zbyt mała partia zwiększałaby częstość czynności przygotowawczych, a zbyt duża powodowałaby wzrost zapasu i kosztów magazynowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 2 sztuki zwykle wynika z błędnej kolejności działań lub błędnego potraktowania wskaźnika q (np. dzielenia przez 0,05 zamiast mnożenia w mianowniku).
  • 27 sztuk może wynikać z intuicyjnego "przepisania" liczby 27 z treści albo z pominięcia mnożenia przez q (dzielenie 27 tylko przez 1).
  • 30 sztuk często pojawia się, gdy ktoś nie przeliczy 0,9 h na minuty lub przyjmie błędnie 0,9 h ≈ 0,9 · 100.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu są minuty i godziny jednocześnie, pierwszym krokiem zawsze powinna być konwersja do jednej jednostki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
tpz i tj muszą być w tej samej jednostce (np. obie w minutach albo obie w godzinach). Najczęściej wygodnie jest przeliczyć godziny na minuty (1 h = 60 min), żeby uniknąć ułamków. Pominięcie tej konwersji to najczęstsze źródło błędów.
Stosujesz prosty przelicznik: 1 godzina = 60 minut. Czyli 0,9 h = 0,9 · 60 min = 54 min. Warto zapisać ten krok osobno w obliczeniach, bo egzamin często sprawdza właśnie umiejętność ujednolicania jednostek przed podstawieniem do wzoru.
tpz to czas przygotowawczo-zakończeniowy, czyli czas czynności "okołoprodukcyjnych" przypadających na uruchomienie i zamknięcie cyklu partii (np. pobranie materiałów, ustawienie stanowiska, czynności końcowe). Wzór pokazuje, że im większy tpz, tym bardziej opłaca się większa partia.
tj to czas jednostkowy wytworzenia jednej sztuki wyrobu. Jest w mianowniku, bo większy czas wykonania pojedynczej sztuki (przy stałym tpz i q) zmienia relację między czasem przygotowania a czasem produkcji. W praktyce wpływa to na optymalny rozmiar partii i obciążenie stanowiska.
q to wskaźnik opisujący relację kosztów (w uproszczeniu: związanych z utrzymaniem zapasu vs przygotowaniem produkcji). We wzorze występuje w mianowniku jako mnożnik: większe q powoduje większy mianownik, więc zmniejsza n. To odzwierciedla sytuację, gdy koszt utrzymania zapasu "karze" duże partie.
Zawsze licz mianownik w dwóch krokach: najpierw q · tj, dopiero potem dziel licznik przez otrzymany wynik. Pomaga zapis pośredni, np. q · tj = 0,05 · 54 = 2,7, a następnie n = 27/2,7. Taki układ minimalizuje ryzyko "zgubienia" q.
W obliczeniach może wyjść liczba niecałkowita, ale w praktyce nie produkuje się ułamka sztuki. Zwykle przyjmuje się zaokrąglenie do liczby całkowitej zgodnie z przyjętą zasadą w zadaniu (często do najbliższej liczby całkowitej). Na egzaminie kluczowe jest pokazanie poprawnej metody i jednostek.
Wielkość partii wpływa na to, ile komponentów trzeba jednorazowo wydać na produkcję i jak duży będzie zapas w toku. Magazynier-logistyk wykorzystuje te informacje do planowania wydań, organizacji miejsc składowania, oceny obciążenia stref kompletacji oraz do synchronizacji dostaw z harmonogramem produkcji.
Zbyt duża partia zwykle zwiększa zapas (w toku lub wyrobów gotowych), zajmuje powierzchnię i "zamraża" kapitał. Może też powodować korkowanie stref odkładczych i wydłużać przepływ materiału. W logistyce dąży się do równowagi między kosztami częstego przygotowania a kosztami utrzymania zapasów.
Możesz wykonać szybki test logiczny: jeśli q jest małe (np. 0,05), a tj to kilkadziesiąt minut, to q · tj będzie kilka minut. Wtedy n ≈ tpz/(kilka minut). Dla tpz=27 min sensowny wynik to okolice 10, a nie 2 lub 30.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby obliczyć wielkość partii n z wzoru n = tpz/(q·tj), trzeba ujednolicić jednostki czasu."

Materiały:

  • Notatki z podstaw organizacji produkcji: produkcja partami, przezbrojenia, koszty utrzymania zapasów
  • Zestawy zadań rachunkowych z logistyki/organizacji produkcji (konwersje jednostek, praca na wzorach)
  • Karty wzorów i symboli (t_pz, t_j, q, n) używanych w zadaniach egzaminacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego