KWALIFIKACJA MEC8 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 21.
Obrabiarka, na której należy wykonać rowek pod wpust w kole pasowym, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla rowka wpustowego wykonywanego w otworze (piaście) koła pasowego typową, dedykowaną obrabiarką jest dłutownica, która realizuje obróbkę ruchem posuwisto‑zwrotnym dłuta. Frezarka może być alternatywą, ale wymaga odpowiedniego oprzyrządowania; wiertarka i tokarka nie są do tego przeznaczone.

Pełne wyjaśnienie:

Rowek wpustowy jest elementem połączenia wał–piasta, którego zadaniem jest przeniesienie momentu obrotowego pomiędzy wałem a osadzonym na nim elementem, np. kołem pasowym. W praktyce warsztatowej kluczowe jest to, że w kole pasowym rowek wykonuje się w otworze (w piaście), czyli jest to rowek wewnętrzny.

Dłutownica jest klasyczną obrabiarką przeznaczoną do wykonywania takich rowków metodą dłutowania: narzędzie (dłuto) wykonuje ruch posuwisto‑zwrotny i stopniowo usuwa materiał, uzyskując prostoliniowy rowek o wymaganej głębokości i szerokości. To właśnie ta cecha — skuteczna obróbka kształtów wewnętrznych i rowków w otworach — sprawia, że dłutownica jest odpowiedzią właściwą.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Frezarka może wykonać rowek wpustowy (np. frezem palcowym/trzpieniowym), ale zwykle wymaga to odpowiedniego ustawienia, mocowania i często specjalnego oprzyrządowania. W kontekście pytania o obrabiarkę, na której "należy" wykonać taki rowek w kole pasowym, frezarka nie jest rozwiązaniem najbardziej typowym i dedykowanym.
  • Wiertarka służy zasadniczo do wykonywania i obróbki otworów (wiercenie, rozwiercanie, pogłębianie). Nie realizuje technologii wykonywania prostoliniowych rowków wpustowych w piaście.
  • Tokarka przeznaczona jest głównie do obróbki powierzchni obrotowych, gdzie przedmiot obraca się wokół osi. Typowe toczenie nie pozwala wykonać wewnętrznego rowka wpustowego w piaście koła pasowego w sposób właściwy dla tego zadania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się element osadzany na wale (koło pasowe, koło zębate) i mowa o rowku wpustowym w jego otworze, najpierw pomyśl o dłutowaniu jako klasycznej metodzie wykonania rowków wewnętrznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rowek wpustowy to wybranie współpracujące z wpustem, które umożliwia przenoszenie momentu obrotowego między wałem a piastą elementu, np. koła pasowego. Dzięki wpustowi element nie obraca się niezależnie od wału, a połączenie zachowuje powtarzalne pozycjonowanie.
Dłutownica usuwa materiał ruchem posuwisto-zwrotnym dłuta, gdy przedmiot jest unieruchomiony w odpowiednim mocowaniu. Narzędzie "dłutuje" kolejne warstwy, aż do uzyskania wymaganej głębokości i szerokości rowka, co jest szczególnie przydatne dla rowków wewnętrznych.
Ponieważ dłutownica jest klasyczną obrabiarką dedykowaną do rowków w otworach (wewnętrznych), typowych dla piast kół pasowych i kół zębatych. Frezowanie jest możliwe, ale częściej traktowane jako alternatywa zależna od parku maszynowego i oprzyrządowania.
Tak, frezarka może wykonać rowek wpustowy, np. frezem palcowym lub trzpieniowym, ale zwykle wymaga to właściwego zamocowania koła pasowego i precyzyjnego ustawienia. W wielu zadaniach szkolnych i warsztatowych jako najbardziej typową obrabiarkę dla rowków w otworach wskazuje się jednak dłutownicę.
W dłutowaniu narzędzie wykonuje ruch posuwisto-zwrotny i "wycina" rowek stopniowo, co dobrze sprawdza się wewnątrz otworów. We frezowaniu narzędzie obraca się i skrawa materiał ruchem obrotowym, często szybciej, ale dla rowków wewnętrznych może wymagać bardziej złożonego mocowania i doboru narzędzia.
Najczęstsza pomyłka dotyczy dłutownicy i frezarki, bo obie mogą "robić rowki". Kluczowe jest jednak miejsce obróbki: jeśli rowek jest wewnątrz otworu piasty, to klasycznie wykonuje się go na dłutownicy. Tokarka natomiast służy głównie do powierzchni obrotowych.
Wskazówką są elementy typu koło pasowe, koło zębate, sprzęgło lub "piasta" oraz informacja, że rowek ma być wykonany w tym elemencie osadzanym na wale. Taki rowek znajduje się w otworze piasty, a nie na zewnętrznej powierzchni, więc zwykle kieruje do dłutowania.
Wiertarka służy przede wszystkim do wykonywania otworów oraz ich wykańczania (np. rozwiercanie, pogłębianie). Rowek wpustowy jest wybraniem prostoliniowym o określonym kształcie i wymiarach, którego nie wykonuje się typowymi operacjami wiertarskimi.
Nie w typowym znaczeniu tego zadania. Tokarka jest przeznaczona głównie do toczenia, gdzie przedmiot obraca się wokół osi, co sprzyja obróbce powierzchni obrotowych. Rowek wpustowy w piaście jest rowkiem wewnętrznym o prostym przebiegu, zwykle wykonywanym na dłutownicy.
Warto uczyć się przez skojarzenie: otwory (wiercenie/rozwiercanie), powierzchnie obrotowe (tokarka), rowki i płaszczyzny (frezarka), rowki wewnętrzne (dłutownica). Pomaga też analiza rysunków części: gdzie jest obrabiany kształt i jaki ruch narzędzia jest potrzebny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dla rowka wpustowego wykonywanego w otworze (piaście) koła pasowego typową, dedykowaną obrabiarką jest dłutownica, która realizuje obróbkę ruchem posuwisto‑zwrotnym dłuta."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Dłutownica": https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%82utownica (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL) – "Wpust": https://pl.wikipedia.org/wiki/Wpust (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL) – "Frezowanie": https://pl.wikipedia.org/wiki/Frezowanie (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (działy: dłutowanie, frezowanie, podstawy doboru obrabiarek)
  • Instrukcje stanowiskowe i DTR obrabiarek (dłutownice i frezarki) w pracowni szkolnej
  • Katalogi i opisy narzędzi do wykonywania rowków wpustowych (dłuta, frezy do rowków)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego