Ocena stopnia samodzielności podopiecznego przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych (rozumianych jako podstawowe czynności dnia codziennego, czyli ADL) jest klasycznie prowadzona z użyciem skali Katza. Narzędzie to porządkuje obserwację i wywiad tak, aby w sposób ujednolicony określić, w jakim zakresie osoba radzi sobie samodzielnie, a w jakim wymaga pomocy opiekuna.
Odpowiedź "Katza" jest właściwa, ponieważ dotyczy właśnie oceny niezależności funkcjonalnej w podstawowych obszarach samoobsługi. W praktyce DPS pozwala to lepiej zaplanować czynności opiekuńcze (np. czy potrzebna jest asekuracja, częściowa pomoc czy pełne wyręczanie) oraz monitorować zmiany w czasie.
Pozostałe odpowiedzi nie pasują do treści pytania:
- "Nortona" bywa kojarzona z oceną stanu pacjenta, ale jej najczęstsze zastosowanie w opiece dotyczy oceny ryzyka odleżyn, a nie bezpośrednio skali samodzielności w ADL. Wybranie jej wynika często z pomylenia "skali w opiece" z "skalą sprawności".
- "Lawtona" odnosi się do oceny sprawności w czynnościach instrumentalnych (bardziej złożonych, związanych z funkcjonowaniem w środowisku), co jest innym zakresem niż podstawowe czynności życiowe. To częsty błąd: utożsamienie IADL z ADL.
- "Douglas" nie jest standardowym, podstawowym narzędziem do oceny samodzielności w podstawowych czynnościach życiowych w takim ujęciu jak skala Katza. W zadaniu egzaminacyjnym należy dobrać skalę, której przeznaczenie wprost odpowiada ADL.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu padają słowa "podstawowe czynności życiowe", szukaj skali oceniającej samoobsługę (ADL). Jeśli mowa o ryzyku odleżyn, to będą skale ryzyka; jeśli o czynnościach złożonych (zakupy, finanse, telefon) – skale IADL.
