KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 3.
Ocenę stopnia samodzielności w zakresie wykonywania przez mieszkańca złożonych czynności życia codziennego opiekun może dokonać, wykorzystując skalę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Lawtona służy do oceny złożonych (instrumentalnych) czynności życia codziennego, takich jak funkcjonowanie w domu i środowisku.
Skala Barthel oraz skala Katza odnoszą się głównie do podstawowych czynności samoobsługowych (ADL), a skala Glasgow ocenia poziom świadomości, więc nie pasują do opisu w pytaniu.

Pełne wyjaśnienie:

W ocenie funkcjonowania osoby w opiece i wsparciu kluczowe jest rozróżnienie dwóch obszarów: podstawowych czynności dnia codziennego (ADL) oraz złożonych, instrumentalnych czynności dnia codziennego (IADL). Pytanie dotyczy właśnie tych złożonych czynności, czyli działań wymagających większej organizacji, planowania i sprawności w środowisku domowym.

Odpowiedź "Lawtona." jest właściwa, ponieważ skala Lawtona jest narzędziem służącym do oceny stopnia samodzielności w zakresie czynności instrumentalnych. Wynik może pomóc opiekunowi lub asystentowi określić, w których obszarach osoba potrzebuje wsparcia, oraz monitorować zmiany funkcjonowania w czasie.

Pozostałe propozycje nie odpowiadają zakresowi pytania:

  • "Barthel." – indeks Barthel jest powszechnie wykorzystywany do oceny przede wszystkim podstawowej sprawności i samoobsługi (np. karmienie, poruszanie się, toaleta). To inny poziom funkcjonowania niż czynności złożone.
  • "Katza." – skala Katza również odnosi się do podstawowych czynności dnia codziennego (ADL). Może być przydatna w ocenie samoobsługi, ale nie jest typowym narzędziem do oceny czynności instrumentalnych.
  • "Glasgow." – skala Glasgow (GCS) służy do oceny przytomności i reaktywności (stan neurologiczny), a nie do pomiaru samodzielności w codziennym funkcjonowaniu.

Wskazówka do nauki: gdy w treści pojawia się "złożone czynności życia codziennego", myśl o IADL i skali Lawtona; gdy mowa o podstawowej samoobsłudze, częściej pasują narzędzia ADL, takie jak Barthel lub Katz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Lawtona służy do oceny samodzielności w złożonych, instrumentalnych czynnościach życia codziennego (IADL). Pomaga określić, czy osoba radzi sobie w funkcjonowaniu w środowisku domowym i jakiego wsparcia może wymagać w codziennym życiu.
Chodzi o czynności wymagające planowania i organizacji, typowo związane z funkcjonowaniem w domu i poza nim. Przykłady to samodzielne załatwianie spraw, organizowanie aktywności czy korzystanie z usług. W praktyce pomagają one ocenić realną niezależność w życiu.
Skala Lawtona dotyczy złożonych czynności (IADL), a indeks Barthel skupia się głównie na podstawowych czynnościach samoobsługowych (ADL), takich jak higiena czy przemieszczanie się. Różnica polega więc na poziomie złożoności ocenianych aktywności.
Skala Katza jest kojarzona z oceną podstawowych czynności dnia codziennego (ADL), czyli głównie samoobsługi. Gdy pytanie dotyczy złożonych czynności życia codziennego, potrzebne jest narzędzie ukierunkowane na czynności instrumentalne, a nie tylko na podstawową niezależność.
Nie. Skala Glasgow służy do oceny poziomu świadomości i reakcji (stan neurologiczny), a nie do oceny funkcjonowania w czynnościach dnia codziennego. Może być istotna w stanach nagłych, ale nie zastępuje narzędzi oceny samodzielności.
Ocena IADL jest przydatna, gdy planujesz wsparcie w obszarach wymagających organizacji i samodzielnego działania w środowisku. Może pomóc przy ustalaniu zakresu pomocy, obserwacji postępów lub spadku samodzielności oraz przy przekazywaniu informacji zespołowi opiekuńczemu.
Częsty błąd to wybieranie znanej skali bez sprawdzenia, co dokładnie mierzy. Uczniowie mylą ADL z IADL i wybierają Barthel lub Katz, mimo że pytanie dotyczy czynności złożonych. Zdarza się też mylenie skali Glasgow z oceną funkcjonalną.
Sygnałem są sformułowania typu "złożone czynności życia codziennego" lub "instrumentalne czynności". To wskazuje na ocenę IADL, a nie tylko samoobsługi. Wtedy najbardziej pasuje skala Lawtona, a skale ADL (Barthel, Katz) będą typowymi dystraktorami.
Tak. Skale ADL i IADL opisują różne poziomy funkcjonowania, więc często stosuje się je łącznie, aby uzyskać pełniejszy obraz samodzielności. ADL pokazuje podstawową samoobsługę, a IADL wskazuje, czy osoba radzi sobie z bardziej złożonymi zadaniami dnia codziennego.
Najlepiej uczyć się przez porównanie: co mierzy dana skala i w jakim obszarze jest używana. Warto zrobić tabelę: ADL (np. Barthel, Katz), IADL (Lawton) oraz skale stanu neurologicznego (Glasgow). To ogranicza pomyłki wynikające z podobnych skojarzeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Skala Lawtona służy do oceny złożonych (instrumentalnych) czynności życia codziennego, takich jak funkcjonowanie w domu i środowisku."

Źródła:

  • Wikipedia: Lawton instrumental activities of daily living scale (IADL) — https://en.wikipedia.org/wiki/Lawton_instrumental_activities_of_daily_living_scale (dostęp: 02.03.2026)
  • Wikipedia: Barthel Index — https://en.wikipedia.org/wiki/Barthel_scale (dostęp: 02.03.2026)
  • Wikipedia: Katz Index of Independence in Activities of Daily Living — https://en.wikipedia.org/wiki/Katz_Index_of_Independence_in_Activities_of_Daily_Living (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z opieki długoterminowej i geriatrii (rozdziały o ocenie ADL/IADL)
  • Materiały szkoleniowe placówek opiekuńczych dotyczące dokumentowania oceny funkcjonalnej
  • Opis narzędzi oceny funkcjonalnej (Lawton IADL, Katz ADL, Barthel Index, Glasgow Coma Scale) w wiarygodnych źródłach medycznych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego