KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 18.
Oceniasz stan środowiska wodnego na podstawie poniższej tabeli zawierającej wyniki badań chemicznych wody:
ParametrWynik
PH7,2
Zawartość azotanów (mg/l)55
Zawartość fosforanów (mg/l)3,5
Na podstawie tych wyników, jak ocenisz stan środowiska wodnego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Azotany w badanej wodzie mają wartość 55 mg/l, co oznacza przekroczenie dopuszczalnego poziomu 50 mg/l dla wody przeznaczonej do spożycia. Neutralne pH (7,2) nie świadczy o braku zanieczyszczeń, a ocena wymaga uwzględnienia wszystkich parametrów, szczególnie tych z ustalonym limitem.

Pełne wyjaśnienie:

Ocena jakości/stanu wody na podstawie wyników badań chemicznych polega na porównaniu oznaczonych wartości z wartościami dopuszczalnymi oraz na poprawnej interpretacji znaczenia poszczególnych parametrów.

W przedstawionej tabeli pH wynosi 7,2. Jest to wartość bliska obojętnej, więc sama w sobie nie wskazuje na problem zakwaszenia ani silnej zasadowości. To jednak nie oznacza, że woda jest "czysta" – pH informuje tylko o odczynie, a nie o stężeniach związków biogennych czy innych zanieczyszczeń.

Kluczowy jest wynik dla azotanów: 55 mg/l. Dla wody przeznaczonej do spożycia przyjmuje się wartość dopuszczalną 50 mg/l, więc 55 mg/l stanowi przekroczenie. Już samo przekroczenie parametru normowanego jest podstawą do oceny, że woda nie spełnia wymagań jakościowych i można ją uznać za zanieczyszczoną w tym zakresie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Woda jest czysta, ponieważ jej pH jest neutralne" – to błąd wnioskowania: neutralne pH nie wyklucza zanieczyszczeń chemicznych. Można mieć prawidłowy odczyn i jednocześnie przekroczenia azotanów.
  • "Woda jest zanieczyszczona, ponieważ zawiera zbyt dużo fosforanów" – fosforany są ważne środowiskowo (biogeny), ale w zależności od tego, czy oceniamy wodę do spożycia czy wodę powierzchniową, stosuje się różne kryteria. W tym zestawie danych jednoznaczny wniosek wynika z przekroczenia limitu azotanów.
  • "Woda jest czysta, ponieważ zawartość azotanów i fosforanów jest w normie" – jest sprzeczne z danymi, bo azotany przekraczają wartość dopuszczalną (55 mg/l > 50 mg/l).

W praktyce technika ochrony środowiska taki wynik sugeruje potrzebę wskazania możliwych źródeł azotanów (np. spływ z pól, nawożenie) oraz podjęcia działań kontrolnych/naprawczych w ramach monitoringu i ochrony wód.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekroczenie azotanów oznacza, że stężenie tego parametru jest wyższe niż wartość dopuszczalna przyjęta dla danej kategorii wody. W praktyce oceny jakości jest to przesłanka do uznania, że woda nie spełnia wymagań i może wymagać działań naprawczych lub dodatkowej kontroli źródła zanieczyszczeń.
Wystarczy proste porównanie: 55 mg/l jest większe niż 50 mg/l. To oznacza przekroczenie wartości dopuszczalnej. Na egzaminie zwróć uwagę, że nawet niewielkie przekroczenie jest istotne, bo ocena opiera się na progach normatywnych, a nie na "wrażeniu" podobieństwa liczb.
pH opisuje wyłącznie odczyn (kwasowość/zasadowość). Woda może mieć pH bliskie 7, a jednocześnie zawierać podwyższone stężenia azotanów, fosforanów lub innych związków. Czystość/stan wody ocenia się wieloparametrowo, a nie na podstawie jednego wskaźnika.
Azotany to związki azotu zaliczane do biogenów. Do wód często trafiają ze spływów powierzchniowych z terenów rolniczych (nawozy), z nieszczelnych systemów sanitarnych lub zanieczyszczeń obszarowych. Ich podwyższony poziom jest ważnym sygnałem presji antropogenicznej w zlewni.
Fosforany to związki fosforu, również biogeny. W nadmiarze stymulują rozwój glonów i roślinności wodnej, co może prowadzić do eutrofizacji. Źródłem bywa rolnictwo i ścieki. W ocenie stanu wód ich poziom jest istotny, ale musi być interpretowany w odpowiednim reżimie norm/klasyfikacji.
Nadmiar biogenów (związków azotu i fosforu) sprzyja eutrofizacji: intensywnemu zakwitowi glonów, spadkowi przejrzystości wody i deficytom tlenu po rozkładzie biomasy. Skutkiem mogą być śnięcia ryb i pogorszenie warunków bytowania organizmów wodnych oraz spadek walorów użytkowych zbiornika.
Gdy zadanie odnosi się do wody przeznaczonej do spożycia i wśród wyników jest parametr z jednoznaczną wartością dopuszczalną (np. azotany), przekroczenie tego limitu przesądza o ocenie. Fosforany są bardzo istotne środowiskowo, ale ich interpretacja zależy od tego, czy oceniamy wodę pitną czy wody powierzchniowe.
Najczęstsze błędy to: ocenianie wody tylko po pH, pomijanie przekroczenia "bo jest małe", mylenie norm dla różnych typów wód oraz wybieranie odpowiedzi na podstawie skojarzeń (np. "fosforany = eutrofizacja") zamiast na podstawie porównania z właściwym progiem dopuszczalnym.
Wyniki służą do monitoringu i wnioskowania o presjach w zlewni: identyfikacji przekroczeń, wskazania potencjalnych źródeł (rolnictwo, ścieki), planowania kontroli oraz proponowania działań ograniczających dopływ zanieczyszczeń. To także podstawa do raportowania stanu środowiska i oceny ryzyka.
Tak. W zadaniach egzaminacyjnych liczy się rozpoznanie przekroczenia progu. Jeśli norma wynosi 50 mg/l, a wynik to 55 mg/l, to formalnie jest to przekroczenie i powinno prowadzić do wniosku o zanieczyszczeniu/niezgodności. Nie należy "zaokrąglać w dół" ani uznawać takiej różnicy za nieistotną.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Azotany w badanej wodzie mają wartość 55 mg/l, co oznacza przekroczenie dopuszczalnego poziomu 50 mg/l dla wody przeznaczonej do spożycia."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, Dz.U. 2017 poz. 2294

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia dotyczącego jakości wody do spożycia (tabele parametrów i wartości dopuszczalnych)
  • Materiały dydaktyczne z monitoringu środowiska (interpretacja podstawowych wskaźników chemicznych wód)
  • Podręczniki z hydrochemii/ochrony wód (biogeny i eutrofizacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego