KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2016

Promieniowanie ultrafioletowe (UV) oddziałuje na składniki atmosfery, a w stratosferze szczególnie istotne są reakcje fotochemiczne tlenu. Energia UV może powodować fotolizę cząsteczek tlenu (O2), czyli ich rozpad na atomy tlenu, które następnie uczestniczą w reakcjach prowadzących do tworzenia i przemian ozonu (O3). W praktyce wiedza o tym mechanizmie jest kluczowa do zrozumienia zjawisk związanych z warstwą ozonową i jej zmianami.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

• Kwasne deszcze są przede wszystkim skutkiem emisji tlenków siarki i azotu oraz ich przemian w atmosferze do kwasów, a nie bezpośrednim efektem oddziaływania UV na stratosferyczny tlen.
• Efekt cieplarniany wynika z pochłaniania promieniowania podczerwonego przez gazy cieplarniane (np. CO2, CH4, para wodna). To inny zakres promieniowania i inny mechanizm niż fotochemia tlenu w stratosferze.
• Smog fotochemiczny powstaje głównie w troposferze (przy powierzchni Ziemi) w obecności światła słonecznego, tlenków azotu i lotnych związków organicznych. Choć światło (w tym UV) jest czynnikiem inicjującym, nie jest to proces "stratosferycznego tlenu", tylko złożona chemia zanieczyszczeń powietrza w warstwie przyziemnej.

W przygotowaniu do egzaminu warto zapamiętać rozróżnienie: stratosfera kojarzy się z ozonem i promieniowaniem UV, natomiast troposfera z jakością powietrza, smogiem i bezpośrednimi skutkami emisji komunikacyjnych oraz przemysłowych.