KWALIFIKACJA BUD13 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 2.
Odporność gruntu na działanie wody i mrozu określa się parametrem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Parametr "wysadzinowość" opisuje skłonność gruntu do tworzenia wysadzin mrozowych, czyli podnoszenia się podłoża wskutek zamarzania wody w porach. Im większa wysadzinowość, tym mniejsza odporność na działanie wody i mrozu. Pozostałe parametry dotyczą innych zjawisk.

Pełne wyjaśnienie:

Odporność gruntu na wodę i mróz w budownictwie drogowym wiąże się przede wszystkim z podatnością na powstawanie wysadzin mrozowych. Wysadziny to deformacje (unoszenie się gruntu), które mogą pojawić się wtedy, gdy w gruncie jest dostępna woda, a podczas spadku temperatury dochodzi do zamarzania i narastania lodu w porach. Skutkiem są nierówności i uszkodzenia warstw konstrukcyjnych drogi.

Właśnie dlatego właściwym parametrem jest "wysadzinowość": opisuje ona skłonność gruntu do niekorzystnych zmian objętości i deformacji w warunkach mrozowych oraz przy obecności wody. To pojęcie jest użyteczne przy ocenie przydatności gruntów do nasypów i podłoża w strefie przemarzania.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych aspektów zachowania gruntu:

  • "kapilarność" opisuje zdolność podciągania wody w górę drobnymi porami. Może sprzyjać dostarczaniu wody do strefy mrozu, ale nie jest bezpośrednią miarą odporności na mróz ani powstawania wysadzin.
  • "nośność" odnosi się do przenoszenia obciążeń i odkształceń pod wpływem nacisku (np. od ruchu drogowego). To inna grupa właściwości niż odporność na cykle zamarzania–rozmarzania.
  • "wodoprzepuszczalność" określa łatwość przepływu wody przez grunt. Jest ważna przy odwodnieniu i filtracji, lecz sama w sobie nie mówi, czy grunt będzie wysadzinowy.

Wskazówka egzaminacyjna: kojarz "wysadzinowość" z ryzykiem deformacji mrozowych, a "kapilarność" i "wodoprzepuszczalność" z ruchem wody w gruncie (dopływ/odpływ), natomiast "nośność" z obciążeniami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wysadzinowość to skłonność gruntu do tworzenia wysadzin mrozowych, czyli unoszenia i deformacji podczas zamarzania wody w porach. Jest istotna przy ocenie przydatności gruntu w strefie przemarzania, bo wysadziny mogą powodować nierówności i uszkodzenia konstrukcji drogi.
Mróz działa na grunt głównie przez wodę: gdy wilgotny grunt zamarza, mogą powstawać deformacje. Parametr wysadzinowości opisuje właśnie ten efekt końcowy (ryzyko wysadzin), więc jest praktyczną miarą odporności gruntu na jednoczesne oddziaływanie wody i niskiej temperatury.
Kapilarność oznacza zdolność gruntu do podciągania wody w górę drobnymi porami. To cecha wpływająca na dopływ wody do strefy przemarzania, ale nie opisuje bezpośrednio powstawania wysadzin ani odporności na cykle zamarzania–rozmarzania.
Nośność dotyczy zachowania pod obciążeniem (np. od ruchu drogowego) i tego, czy podłoże się nie nadmiernie odkształci. Wysadzinowość dotyczy deformacji wywołanych mrozem i wodą. Na egzaminie pytanie o mróz i wodę zwykle kieruje do zjawisk mrozowych, nie do nośności.
Tak, pośrednio: wodoprzepuszczalność wpływa na warunki zawilgocenia i możliwość odpływu wody. Jednak nie jest miarą wysadzin mrozowych. Dwa grunty o podobnej wodoprzepuszczalności mogą mieć różną podatność na wysadziny, dlatego w pytaniu o mróz poprawny jest parametr wysadzinowości.
Najczęściej zagrożone są grunty drobnoziarniste, w których łatwo utrzymuje się woda w porach (np. frakcje pylaste i niektóre gliny). Mechanizm polega na dostępności wody i jej zamarzaniu w strefie przemarzania. Ocena zależy od składu i warunków wilgotności.
Ocenę wykonuje się przy doborze gruntów do nasypów i podłoża, szczególnie gdy roboty prowadzone są w obszarach narażonych na przemarzanie. Ma to znaczenie przed podjęciem decyzji, czy grunt z wykopu można wbudować, czy wymaga wymiany, stabilizacji lub zabezpieczeń mrozowych.
Typowe skutki to nierówności (falowanie), spękania oraz lokalne podniesienia nawierzchni, a po odmarznięciu także osiadania. Prowadzi to do pogorszenia równości i trwałości drogi. Dlatego w praktyce tak ważne jest ograniczanie zawilgocenia i dobór niewysadzinowych materiałów.
Najczęściej myli się "wysadzinowość" z "kapilarnością" lub "wodoprzepuszczalnością", bo wszystkie dotyczą wody. Warto zapamiętać: kapilarność i wodoprzepuszczalność opisują ruch wody, a wysadzinowość opisuje skutek mrozu (deformację). Nośność dotyczy obciążeń, nie mrozu.
Pomaga metoda skojarzeń funkcjonalnych: najpierw ustal, czy pytanie dotyczy obciążeń (nośność), przepływu/odwodnienia (wodoprzepuszczalność), podciągania wody (kapilarność) czy mrozu i deformacji (wysadzinowość). Następnie sprawdź, czy forma odpowiedzi pasuje gramatycznie do treści pytania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że parametr "wysadzinowość" opisuje skłonność gruntu do tworzenia wysadzin mrozowych, czyli podnoszenia się podłoża wskutek zamarzania wody w porach.

Źródła:

  • Zbigniew Wiłun, "Zarys geotechniki", rozdziały dotyczące właściwości gruntów i zjawisk mrozowych (wydanie książkowe – wskazanie ogólne, brak weryfikacji numerów stron).
  • Stanisław Pisarczyk, "Grunty budowlane. Właściwości i badania", część o właściwościach fizycznych i oddziaływaniu wody/mrozu (wydanie książkowe – wskazanie ogólne, brak weryfikacji numerów stron).

Materiały:

  • Podręczniki z geotechniki i mechaniki gruntów (rozdziały o zjawiskach mrozowych)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji BUD.13 dotyczące robót ziemnych i podłoża drogowego
  • Notatki/opracowania o wysadzinach mrozowych i warunkach ich powstawania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego