Sprawność fizyczna u osób starszych zależy w dużej mierze od działania narządu ruchu: stawów, mięśni, ścięgien i kości. Wraz z wiekiem dochodzi do zmian inwolucyjnych, które mogą obejmować m.in. zmniejszenie elastyczności tkanek okołostawowych, pogorszenie "smarowania" powierzchni stawowych oraz narastanie sztywności. Efektem praktycznym jest ograniczenie zakresu ruchu w stawach, czyli mniejsza ruchomość.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "zmniejszenia ruchomości w stawach"?
Ograniczenie ruchomości bezpośrednio przekłada się na trudności w wykonywaniu podstawowych aktywności: wstawaniu, siadaniu, utrzymaniu równowagi, chodzeniu, ubieraniu czy higienie. Dla opiekuna medycznego to ważna informacja, bo wpływa na dobór technik transferu, asekuracji, ćwiczeń oraz profilaktykę upadków.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "zwiększenia wydzielania hormonów" – pytanie dotyczy ograniczenia sprawności fizycznej typowego dla wieku starszego. O ile gospodarka hormonalna może się zmieniać, samo "zwiększenie wydzielania hormonów" nie jest ogólną, podstawową przyczyną ograniczenia sprawności ruchowej w starzeniu i nie tłumaczy typowych problemów funkcjonalnych tak bezpośrednio jak sztywność i ograniczenia stawowe.
- "zmniejszenia zawartości tkanki tłuszczowej" – w praktyce zmiany składu ciała u seniorów są złożone; spadek tkanki tłuszczowej nie jest typowym, jednoznacznym wyjaśnieniem ograniczenia sprawności, a ponadto ograniczenie sprawności częściej wiąże się z osłabieniem siły mięśniowej i ograniczeniami ruchu, nie z prostym "ubywaniem tłuszczu".
- "zwiększenia pojemności pęcherzyków płucnych" – to stwierdzenie nie opisuje typowej przyczyny ograniczeń sprawności w starzeniu. Sprawność oddechowa może mieć wpływ na tolerancję wysiłku, ale w pytaniu chodzi o najbardziej klasyczny, bezpośredni mechanizm ograniczeń ruchowych u seniorów, czyli spadek ruchomości stawów.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "sprawności fizycznej" u seniora, najpierw rozważ przyczyny z układu ruchu (stawy, mięśnie, koordynacja, równowaga), bo to one najczęściej bezpośrednio ograniczają samodzielność w ADL.
