KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 5.
Określ format brutto listu gratulacyjnego, jeżeli A4 jest formatem netto, a spady wynoszą 2 mm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Format brutto powstaje przez dodanie spadów do formatu netto. Dla A4 netto 210 × 297 mm i spadów 2 mm na każdą krawędź należy dodać po 4 mm do każdego wymiaru (2 mm z lewej i prawej oraz 2 mm z góry i dołu). Otrzymujemy 214 × 301 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W poligrafii i DTP rozróżnia się format netto (docelowy wymiar po przycięciu) oraz format brutto (wymiar pliku/arkusza uwzględniający obszary dodatkowe, m.in. spady). Spad to margines grafiki "wychodzący" poza linię cięcia, potrzebny, by po przycięciu nie pojawiły się białe paski wynikające z minimalnych przesunięć cięcia.

Jeżeli formatem netto jest A4, to jego wymiary wynoszą 210 × 297 mm. Podano spady 2 mm. Kluczowe jest rozumienie, że spad dodaje się na każdą krawędź, czyli:

  • do szerokości: 2 mm z lewej + 2 mm z prawej = +4 mm,
  • do wysokości: 2 mm z góry + 2 mm z dołu = +4 mm.

Obliczenie formatu brutto:

  • szerokość: 210 mm + 4 mm = 214 mm,
  • wysokość: 297 mm + 4 mm = 301 mm.

Dlatego poprawny format brutto to 214 × 301 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 214 × 297 mm – powiększono tylko jeden wymiar. To typowy błąd wynikający z nieuwzględnienia spadu na górze i dole.
  • 210 × 297 mm – to sam format netto A4, bez doliczenia spadów, więc nie spełnia warunku zadania.
  • 216 × 303 mm – odpowiadałoby większemu spadowi (np. 3 mm na stronę dawałoby +6 mm do wymiaru), a nie 2 mm.

W praktyce, ustawiając dokument w programie DTP, format strony zwykle pozostaje netto (A4), a spady ustawia się jako osobny parametr (np. 2 mm). Jednak przy pytaniach egzaminacyjnych "format brutto" oznacza fizyczny wymiar netto powiększony o spady, czyli 214 × 301 mm.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Format netto to docelowy rozmiar pracy po przycięciu, czyli wymiar gotowego wydruku. W projektach DTP to zwykle "format strony", np. A4 210 × 297 mm. Wszystko, co ma zostać widoczne na finalnym wydruku, musi mieścić się w formacie netto.
Format brutto to wymiar obejmujący format netto oraz dodatki produkcyjne, głównie spady. Liczy się go, aby poprawnie przygotować plik do druku i upewnić się, że grafika wychodzi poza linię cięcia. Dzięki temu po przycięciu nie powstaną białe krawędzie.
Spady to obszar grafiki poza formatem netto, który zostanie odcięty w trakcie produkcji. Dodaje się je, bo cięcie może mieć małe odchyłki. Jeśli tło lub zdjęcie dochodzi do krawędzi, powinno "wyjść" na spad, aby nie pojawił się biały pasek.
Dodaj spad do każdej krawędzi. To oznacza, że do szerokości dodajesz spad z lewej i prawej strony, a do wysokości z góry i dołu. Czyli dla spadu 2 mm: do każdego wymiaru dodajesz 2 mm + 2 mm = 4 mm.
Ponieważ wymiar (np. szerokość) ma dwie strony: lewą i prawą. Spad 2 mm jest po obu stronach, więc łącznie daje 4 mm. Analogicznie wysokość ma górę i dół. Najczęstszy błąd to potraktowanie spadu jako wartości dodawanej tylko raz.
A4 ma wymiary 210 × 297 mm i wynika z normy formatów serii A (ISO 216). W praktyce DTP ważne jest, aby znać te wymiary na pamięć, bo często stanowią punkt wyjścia do obliczeń formatu brutto, marginesów, siatek łamu i przygotowania do druku.
Nie. Wartość spadu zależy od wymagań drukarni i technologii. Często spotyka się 3 mm, czasem 2 mm lub więcej przy specyficznych pracach. Na egzaminie obowiązuje wartość podana w treści zadania — i to ją należy konsekwentnie doliczyć do obu wymiarów.
Zwykle spady ustawia się w parametrach dokumentu (np. przy tworzeniu pliku lub w ustawieniach dokumentu). Następnie elementy tła/fotografie przeciąga się do linii spadu. Przy eksporcie PDF wybiera się opcję dołączenia spadów i znaczników cięcia, jeśli są wymagane.
Najczęstsze błędy to: dodanie spadu tylko do jednego wymiaru, dodanie 2 mm zamiast 4 mm (pominięcie jednej strony), pozostawienie wymiarów netto bez zmian oraz pomylenie formatów (np. A4 z A5). Dobrym nawykiem jest zapis: "+2 mm lewo, +2 mm prawo" itd.
Spady chronią przed widocznymi niedocięciami. Nawet przy dobrej kontroli produkcji mogą wystąpić minimalne przesunięcia papieru i noża tnącego. Jeśli tło kończy się dokładnie na krawędzi netto, przesunięcie ujawni biały papier. Spad daje "bufor bezpieczeństwa".
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Format brutto powstaje przez dodanie spadów do formatu netto."

Źródła:

  • Wikipedia: ISO 216 (A series) – wymiary A4 210 × 297 mm, https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_216 (dostęp: 2026-03-01)
  • Adobe InDesign User Guide: Bleed and slug (wyjaśnienie spadów i ich dodawania do dokumentu), https://helpx.adobe.com/indesign/using/bleed-slug.html (dostęp: 2026-03-01)
  • Affinity Publisher Help: Bleed (opis spadów i obszaru przycięcia), https://affinity.help/publisher2/en-US.lproj/index.html?page=pages/Publishing/bleed.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Dokumentacja programu DTP (np. instrukcje dotyczące ustawień spadów i eksportu PDF)
  • Materiały szkolne z podstaw poligrafii: formaty papieru, spady, marginesy, obszar przycięcia
  • Ćwiczenia praktyczne: przygotowanie projektu A4 z różnymi wartościami spadów i kontrola w podglądzie PDF

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego