KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 6

PYTANIE NR 24.
Określ, który z poniższych elementów jest niezbędny do stworzenia opisu bibliograficznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tytuł dokumentu jest kluczowym, identyfikującym elementem opisu bibliograficznego – bez niego nie da się jednoznacznie wskazać, jakiej publikacji dotyczy zapis. Liczba stron i format mogą być danymi uzupełniającymi, a cena jest informacją handlową, nie bibliograficzną.

Pełne wyjaśnienie:

Opis bibliograficzny ma umożliwić jednoznaczną identyfikację dokumentu oraz jego odszukanie w katalogu, bibliografii lub wykazie literatury. Z tego powodu w opisie priorytet mają dane, które najpewniej odróżniają jedną publikację od innej.

"Tytuł dokumentu" jest podstawowym elementem identyfikacyjnym. To właśnie tytuł (zwykle ustalany na podstawie strony tytułowej) pozwala użytkownikowi rozpoznać, o jakiej publikacji mowa i odróżnić ją od innych dzieł autora albo od wydań o podobnych nazwach.

Pozostałe propozycje nie spełniają tego warunku:

  • "Liczba stron" bywa podawana jako cecha fizyczna (informacja pomocnicza), ale nie jest elementem, bez którego opis przestaje być możliwy. Ta wartość może też różnić się między wydaniami i nie identyfikuje publikacji tak jednoznacznie jak tytuł.
  • "Format książki" (np. wymiary) również może pojawić się w opisie egzemplarza lub w danych technicznych, jednak zazwyczaj nie jest informacją konieczną do samego opisu bibliograficznego i rzadko bywa kluczowa dla identyfikacji w wykazie literatury.
  • "Cena książki" to informacja typowo handlowa (sprzedażowa) i nie należy do standardowego zestawu danych bibliograficznych. Cena zmienia się w czasie i zależy od rynku, promocji czy waluty, więc nie nadaje się do stabilnego opisu bibliograficznego.

W praktyce uczniowie powinni zapamiętać zasadę: w opisie bibliograficznym najpierw są dane identyfikujące dokument (np. tytuł), a dopiero potem ewentualnie dane uzupełniające o nośniku czy objętości. Dane sprzedażowe nie są częścią opisu bibliograficznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Opis bibliograficzny to uporządkowany zestaw danych o dokumencie (np. książce), który pozwala go jednoznacznie zidentyfikować i odszukać w katalogu, bibliografii lub spisie literatury. Zawiera przede wszystkim informacje identyfikacyjne, a nie handlowe.
Najczęściej kluczowe są dane identyfikujące: tytuł, informacje o odpowiedzialności (np. autor), dane wydania oraz miejsce i rok wydania. To one pozwalają odróżnić publikacje i znaleźć właściwy rekord w katalogu lub w bibliografii.
Tytuł jest podstawowym identyfikatorem dzieła: bez niego trudno wskazać, jakiej publikacji dotyczy zapis. Nawet gdy znamy autora, może on mieć wiele książek, a sam tytuł (wraz z danymi wydania) umożliwia poprawne rozróżnienie pozycji.
Nie zawsze. Informacja o objętości (np. liczbie stron) bywa podawana jako dane fizyczne, ale w wielu zastosowaniach (np. w bibliografii załącznikowej) nie jest konieczna do identyfikacji. Może być przydatna pomocniczo, lecz nie jest typowo kluczowa.
Cena ma charakter handlowy i jest zmienna w czasie (promocje, różne rynki, waluty). Opis bibliograficzny ma być stabilny i identyfikacyjny, dlatego nie opiera się na parametrach sprzedażowych. Cenę zapisuje się raczej w systemach sprzedaży, nie w opisie bibliograficznym.
Zwykle format (wymiary) nie jest niezbędny do standardowego opisu bibliograficznego. Może pojawiać się w opisach egzemplarza, w danych technicznych lub w opisie szczególnych dokumentów, ale w typowych zadaniach szkolnych ważniejsze są elementy identyfikujące, jak tytuł i dane wydania.
Dane bibliograficzne identyfikują dokument (np. tytuł, autor, wydanie, rok). Dane o produkcie dotyczą sprzedaży i magazynu (np. cena, rabat, stan). Jeśli informacja może się zmieniać zależnie od sklepu lub czasu, to zwykle nie jest elementem opisu bibliograficznego.
Najpewniejszym źródłem jest strona tytułowa (oraz jej najbliższe otoczenie), bo to tam wydawca podaje oficjalny tytuł i często podtytuł. Okładka może zawierać skróty lub elementy marketingowe, dlatego do opisu bibliograficznego preferuje się stronę tytułową.
Typowe błędy to: przepisywanie tytułu z okładki zamiast ze strony tytułowej, mieszanie danych bibliograficznych z handlowymi (np. cena), pomijanie istotnych informacji o wydaniu lub roku, a także niespójny zapis elementów. Pomaga trzymanie się jednego standardu zapisu.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie elementów na stronie tytułowej i w stopce redakcyjnej oraz ustalić, które dane są identyfikacyjne, a które dodatkowe. Dobrą metodą jest układanie kilku opisów dla różnych książek i porównywanie, co jest zawsze potrzebne (np. tytuł), a co bywa opcjonalne.
info

Statystycznie 75% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że tytuł dokumentu jest kluczowym, identyfikującym elementem opisu bibliograficznego – bez niego nie da się jednoznacznie wskazać, jakiej publikacji dotyczy zapis.

Źródła:

  • ISO 690:2021, Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources (wydanie 2021)
  • IFLA, ISBD: International Standard Bibliographic Description (Consolidated edition), 2011

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw bibliografii i opracowania zbiorów (skrypty szkolne)
  • Instrukcje katalogowania stosowane w bibliotekach (materiały instytucjonalne)
  • Normy i wytyczne dotyczące cytowań i opisów bibliograficznych (publikacje normalizacyjne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego