KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 8.
Określ minimalną liczbę arkuszy papieru formatu A3, aby wydrukować cyfrowo 300 sztuk zaproszeń o wymiarach 400 x 90 mm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Arkusz A3 ma wymiary 297×420 mm. Zaproszenie 400×90 mm należy ułożyć dłuższym bokiem (400) wzdłuż 420 mm, bo 400 nie zmieści się na 297 mm po obrocie. Wzdłuż 297 mm mieści się 297÷90=3 sztuki, więc łącznie 1×3=3 zaproszenia na arkusz. Dla 300 sztuk: 300÷3=100 arkuszy.

Pełne wyjaśnienie:

Aby wyznaczyć minimalną liczbę arkuszy A3 potrzebnych do druku 300 zaproszeń, trzeba policzyć, ile zaproszeń zmieści się na jednym arkuszu w najlepszym (optymalnym) ułożeniu.

1) Wymiary arkusza
Format A3 ma wymiary 297×420 mm (standard ISO 216).

2) Sprawdzenie orientacji użytku 400×90 mm
Najpierw ustawiamy bok 400 mm wzdłuż dłuższego boku arkusza (420 mm):
420÷400 = 1,05 → mieści się dokładnie 1 zaproszenie w tym kierunku.
Następnie ustawiamy bok 90 mm wzdłuż krótszego boku arkusza (297 mm):
297÷90 = 3,3 → mieści się 3 zaproszenia (liczymy tylko pełne sztuki).

Zatem na jednym arkuszu A3 można ułożyć 1×3 = 3 zaproszenia.

3) Czy obrót o 90° daje lepszy wynik?
Po obróceniu zaproszenia miałoby wymiary 90×400 mm. Wtedy bok 400 mm musiałby zmieścić się wzdłuż 297 mm, co jest niemożliwe (400>297). Taka orientacja odpada, więc wynik 3 szt./arkusz jest maksimum dla danych wymiarów.

4) Obliczenie liczby arkuszy
Skoro 1 arkusz daje 3 zaproszenia, to dla 300 sztuk potrzeba:
300÷3 = 100 arkuszy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 75 sztuk oznaczałoby 4 zaproszenia na arkusz (300÷75=4), a to nie jest możliwe, bo wzdłuż 420 mm mieści się tylko 1 sztuka (400 mm) i ograniczeniem staje się układ 1×3.
  • 50 sztuk oznaczałoby 6 zaproszeń na arkusz (300÷50=6), co tym bardziej jest nierealne przy wymiarze 400 mm.
  • 150 sztuk oznaczałoby 2 zaproszenia na arkusz (300÷150=2). Taki wynik mógłby pojawić się w praktyce po doliczeniu marginesów technologicznych, ale zadanie pyta o minimum wynikające z geometrii i podanych wymiarów.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o "minimalnej liczbie arkuszy" najpierw licz użytki na arkusz (w obu orientacjach), a dopiero potem dziel nakład przez tę liczbę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Format A3 ma wymiary 297×420 mm (seria A wg ISO 216). W zadaniach egzaminacyjnych te wymiary traktuje się jako wymiary użytkowe arkusza, o ile treść nie każe doliczać spadów lub marginesów technologicznych.
Podziel każdy bok arkusza przez odpowiadający mu bok użytku i weź część całkowitą wyniku. Potem pomnóż oba wyniki. Na końcu sprawdź jeszcze orientację po obrocie użytku o 90° i wybierz większą liczbę sztuk na arkusz.
Bo bok 400 mm nie zmieści się na boku 297 mm arkusza A3. Ułożenie 400 mm wzdłuż 420 mm pozwala zmieścić 1 sztukę w tym kierunku, a wzdłuż 297 mm zmieszczą się 3 sztuki po 90 mm.
W tym przypadku nie. Po obrocie wymiar 400 mm musiałby być ułożony wzdłuż 297 mm, a to jest niemożliwe. Obrót warto sprawdzać zawsze, ale trzeba porównać, czy oba wymiary mieszczą się na odpowiednich bokach arkusza.
Zwykle chodzi o teoretyczne minimum wynikające z geometrii: maksymalna liczba użytków na arkuszu przy braku dodatkowych strat. Jeśli egzamin wymaga spadów, marginesu chwytowego lub odpadów, jest to wyraźnie dopisane w treści.
Po obliczeniu wyniku zawsze sprawdź, czy liczba sztuk jest całkowita i czy zostaje "reszta" miejsca. 297÷90=3,3 oznacza 3 pełne użytki, a nie 3,3. W impozycji liczą się tylko pełne elementy, nie ułamki.
75 arkuszy oznaczałoby, że na 1 arkuszu mieści się 4 zaproszenia (300÷75=4). Tymczasem wzdłuż boku 420 mm mieści się tylko 1 sztuka o długości 400 mm, więc nie da się uzyskać układu 2×2 ani 1×4.
Gdy praca będzie docinana po druku i wymaga spadu (zwykle kilka mm) oraz gdy arkusz musi być stabilnie prowadzony w maszynie (margines chwytowy). Wtedy na arkuszu mieści się mniej użytków niż wynika z czystej geometrii, więc rośnie zużycie papieru.
Najczęściej myli się wymiary formatów (A3 z A4), nie sprawdza się obrotu użytku, albo wprowadza się założenia z produkcji (spady, marginesy) mimo że zadanie pyta o minimum teoretyczne. Błąd daje też liczenie "ułamkowej" liczby użytków.
Zrób dwa krótkie testy: 420÷400 i 297÷90. Jeśli wychodzi 1 i 3, to masz 3 sztuki na arkusz. Potem tylko 300÷3. Na koniec sprawdź obrót: jeśli 400>297, orientacja 90×400 odpada.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Arkusz A3 ma wymiary 297×420 mm. Zaproszenie 400×90 mm należy ułożyć dłuższym bokiem (400) wzdłuż 420 mm, bo 400 nie zmieści się na 297 mm po obrocie."

Źródła:

  • ISO.org – informacja o formatach papieru serii A (ISO 216) (opis standardu), https://www.iso.org/standard/36631.html (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl) – "ISO 216", sekcja o wymiarach formatów serii A (A3 = 297×420 mm), https://pl.wikipedia.org/wiki/ISO_216 (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl) – "Format papieru", część dotycząca serii A i powiązania z ISO 216, https://pl.wikipedia.org/wiki/Format_papieru (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Tabela formatów papieru serii A wg ISO 216 (A0–A5)
  • Podręcznik/rozdział o impozycji i rozmieszczaniu użytków w poligrafii
  • Zestawy zadań rachunkowych: ile użytków mieści się na arkuszu (różne formaty i wymiary)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego