KWALIFIKACJA MTL5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 2.
Określ na podstawie przytoczonego fragmentu instrukcji stanowiskowej, jaki maksymalny ciężar można powoli podnieść i przemieścić na niewielką odległość za pomocą suwnicy o nominalnym udźwigu 80 Mg, napędzanej silnikiem elektrycznym.
Ilustracja przedstawia fragment instrukcji stanowiskowej dotyczącej zasad transportu bliskiego przy użyciu maszyn takich jak
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis "powoli podnieść i przemieścić na niewielką odległość" odpowiada obciążeniu statycznemu. Dla suwnicy z napędem innym niż ręczny (np. elektrycznym) w próbie statycznej przyjmuje się 125% udźwigu nominalnego. Zatem: 80 Mg × 1,25 = 100 Mg.

Pełne wyjaśnienie:

W próbach obciążeniowych urządzeń transportu bliskiego rozróżnia się obciążenia statyczne i dynamiczne. W praktyce ma to kluczowe znaczenie, ponieważ dla każdego rodzaju obciążenia oraz dla różnych typów napędu stosuje się inne wartości obciążenia próbnego.

W tej sytuacji czynność opisana jako "powoli podnieść i przemieścić na niewielką odległość" wskazuje na próbę o charakterze statycznym: obciążenie narasta stopniowo, bez gwałtownych zmian i bez typowych efektów dynamicznych (szarpnięć, udarów, kołysania o dużej amplitudzie). Dodatkowo suwnica jest napędzana silnikiem elektrycznym, czyli ma napęd inny niż ręczny.

Dla obciążenia statycznego przy napędzie innym niż ręczny stosuje się współczynnik 125% udźwigu nominalnego. Obciążenie próbne obliczamy więc jako:

80 Mg × 1,25 = 100 Mg.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 110 Mg odpowiadałoby współczynnikowi 137,5%, który nie wynika z podanego fragmentu instrukcji. Częstą pomyłką jest też przenoszenie współczynnika 110% (stosowanego dla obciążeń dynamicznych) na przypadek statyczny.
  • 120 Mg oznacza 150% udźwigu nominalnego. Taki współczynnik dotyczy próby statycznej, ale dla urządzeń z napędem ręcznym, a tutaj napęd jest elektryczny.
  • 125 Mg nie pasuje do żadnego współczynnika z instrukcji: 125% odnosi się do wartości procentowej, a nie do bezwzględnej masy. Dla udźwigu 80 Mg 125% to 100 Mg, a nie 125 Mg.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal rodzaj obciążenia (statyczne/dynamiczne), potem rodzaj napędu (ręczny/inny), a dopiero na końcu wykonaj proste przeliczenie procentowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próba statyczna polega na powolnym zwiększaniu obciążenia i sprawdzeniu, czy konstrukcja przenosi je bez trwałych odkształceń lub uszkodzeń. Kluczowe jest, że obciążenie nie działa gwałtownie, więc nie dominują efekty udarowe typowe dla dynamiki.
Gdy obciążenie jest podnoszone powoli i bez szarpnięć, zwykle traktuje się je jako statyczne. Dynamiczne będzie wtedy, gdy występują nagłe zmiany sił (np. szybkie ruszanie/hamowanie, udary, kołysanie) i instrukcja wskazuje współczynnik 110%.
Współczynnik 125% oznacza mnożenie przez 1,25. Liczymy: 80 Mg × 1,25 = 100 Mg. To jest masa obciążenia próbnego dla próby statycznej przy napędzie innym niż ręczny (np. elektrycznym), zgodnie z podanym fragmentem instrukcji.
Z fragmentu instrukcji wynika rozróżnienie wymagań w zależności od typu napędu. Dla napędu ręcznego przyjmuje się większy zapas (150%), a dla napędu innego niż ręczny (elektrycznego, hydraulicznego) mniejszy (125%). Na egzaminie trzeba zauważyć ten warunek.
To częsta pułapka: 125% to nie 125 Mg, tylko współczynnik. Aby dostać masę w Mg, trzeba przeliczyć procent na mnożnik (1,25) i pomnożyć przez udźwig nominalny. Dla 80 Mg daje to 100 Mg, więc 125 Mg jest błędem przeliczeniowym.
Najczęściej myli się obciążenie statyczne z dynamicznym (110% vs 125%/150%), pomija się rodzaj napędu (ręczny vs elektryczny) albo wykonuje zły rachunek procentowy. Warto najpierw wypisać: rodzaj obciążenia, typ napędu, właściwy współczynnik, dopiero potem liczyć.
Zgodnie z podanym kontekstem 110% dotyczy obciążeń dynamicznych, czyli sytuacji, gdy siły zmieniają się nagle lub okresowo (np. udary, szarpnięcia, gwałtowne ruszanie i hamowanie). Nie należy go stosować do prób opisywanych jako "powolne" podnoszenie.
Udźwig nominalny to wartość, do której suwnica jest przeznaczona w normalnej pracy. W próbach obciążeniowych obciążenie testowe wyznacza się jako procent tej wartości (np. 125% lub 150%). Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych zawsze startuje się od udźwigu nominalnego.
Tak, bo fragment instrukcji podaje współczynniki dla prób statycznych i dynamicznych. Trzeba jednak poprawnie dopasować opis czynności do rodzaju obciążenia oraz uwzględnić typ napędu. Na końcu potrzebne jest proste przeliczenie procentowe na podstawie udźwigu nominalnego.
W praktyce obciążenie próbne służy sprawdzeniu wytrzymałości konstrukcji przed dopuszczeniem do pracy. Zbyt małe obciążenie nie zweryfikuje urządzenia, a zbyt duże może je uszkodzić lub stworzyć zagrożenie. Dlatego operator i dozór muszą stosować właściwy współczynnik z instrukcji.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że opis "powoli podnieść i przemieścić na niewielką odległość" odpowiada obciążeniu statycznemu.

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.10.2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych, Dz.U. 2003 poz. 1890
  • PN-EN 13001 (seria) Dźwignice — Projektowanie ogólne

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe i DTR suwnic stosowanych w zakładzie
  • Materiały szkoleniowe UDT dotyczące prób obciążeniowych UTB
  • PN-EN 13001 (zasady ogólne projektowania dźwignic i obciążeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego