KWALIFIKACJA GIW12 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 17.
Określ na podstawie tabeli, przy jakich średnicach dysz w świdrze trójdyszowym uzyskana zostanie prędkość wypływu płuczki z dysz świdra równa 100 m/s, jeśli strumień objętości wypływającej płuczki wiertniczej wynosi 0,0285 m3/s.
Ilustracja przedstawia tabelę zatytułowaną "Tabela do ustalania pola ekwiwalentnego dysz świdra trójdyszowego".
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla stałego strumienia objętości Q prędkość wypływu spełnia zależność v=Q/A, gdzie A to suma pól trzech dysz.
Aby uzyskać 100 m/s przy Q=0,0285 m3/s, potrzebne jest odpowiednio małe łączne pole przekroju. Zestaw 11 mm, 11 mm, 11 mm daje właściwą sumę pól, a pozostałe średnice zmieniają A i prędkość.

Pełne wyjaśnienie:

W świdrze trójdyszowym płuczka wypływa równolegle przez trzy dysze. Dla zadanego strumienia objętości Q prędkość wypływu v wynika z relacji:

v = Q / A, gdzie A jest sumą pól przekrojów wszystkich dysz.

Jeśli wszystkie trzy dysze mają tę samą średnicę d, to:

A = 3 · (π · (d/2)2)

W zadaniu podano Q = 0,0285 m3/s i wymaganą prędkość v = 100 m/s, więc najpierw można wyznaczyć wymagane łączne pole:

A = Q / v = 0,0285 / 100 = 0,000285 m2

Następnie dzielimy przez 3, aby uzyskać pole jednej dyszy:

A1 = 0,000285 / 3 = 0,000095 m2

Z pola koła wyznaczamy średnicę. W przybliżeniu daje to średnicę bliską 0,011 m, czyli 11 mm (pamiętać o konwersji mm → m).

Dlaczego pozostałe zestawy są niepoprawne:

  • 10 mm, 11 mm, 11 mm – jedna dysza ma mniejszy przekrój, więc suma pól jest mniejsza niż dla trzech dysz 11 mm, co przy tym samym Q powoduje większą prędkość niż 100 m/s.
  • 15 mm, 15 mm, 15 mm – większa średnica oznacza dużo większe pole (zależność kwadratowa), więc suma pól rośnie, a prędkość spada poniżej 100 m/s.
  • 15 mm, 15 mm, 16 mm – jeszcze większe łączne pole niż przy samych 15 mm, więc prędkość będzie tym bardziej mniejsza od 100 m/s.

W praktyce egzaminacyjnej najczęstsze pułapki to: nieuwzględnienie trzech dysz (liczenie jednej), pomylenie średnicy z promieniem oraz błąd jednostek przy podstawianiu do wzoru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To prędkość strumienia płuczki na wylocie dysz świdra. Zależy od strumienia objętości pompy i łącznego pola przekrojów dysz. Im mniejsze łączne pole dysz przy tym samym przepływie, tym większa prędkość wypływu i silniejsze oddziaływanie strumieni na dno otworu.
Stosuje się zależność v=Q/A, ale A to suma pól wszystkich dysz: A=A1+A2+A3. Dla dyszy kołowej A1=π·(d/2)^2. Kluczowe jest przeliczenie średnic z mm na m i uwzględnienie trzech równoległych wypływów.
Bo prędkość jest odwrotnie proporcjonalna do pola przekroju: v=Q/A. Gdy średnica rośnie, pole rośnie z kwadratem średnicy, więc dla stałego Q płuczka "ma łatwiejszą drogę" i wypływa wolniej. To typowa zależność używana przy doborze dysz w hydraulice wiercenia.
Najczęściej Q podaje się w m3/s, pole w m2, a prędkość w m/s. Średnice dysz są zwykle w mm, więc trzeba je zamienić na metry (np. 11 mm = 0,011 m) przed użyciem wzoru na pole. Błąd jednostek potrafi zmienić wynik o kilka rzędów wielkości.
Strumień objętości (wydatek) Q to objętość płuczki przepływająca w jednostce czasu, np. m3/s. W praktyce wynika z pracy pomp płuczkowych i oporów przepływu w obiegu. W zadaniach z dyszami Q jest podstawą do wyznaczenia prędkości wypływu, gdy znamy pole przekrojów.
Najczęstszy błąd to policzenie pola tylko jednej dyszy i podstawienie go do v=Q/A, co zawyża prędkość trzykrotnie (gdy dysze są identyczne). Inny błąd to zsumowanie średnic zamiast pól. Zawsze sumuje się pola, bo to one opisują "łączny przekrój" dla przepływu.
Tak, jeśli znasz wzór v=Q/A i potrafisz policzyć pole koła oraz zsumować pola trzech dysz. Tabela bywa skrótem, bo podaje gotowe zestawienia średnic dla danego Q i v. Bez tabeli wykonujesz obliczenia krok po kroku, pilnując jednostek i tego, że dysze pracują równolegle.
Dobór dysz wykonuje się przy planowaniu hydrauliki wiercenia: aby uzyskać wymagane czyszczenie dna otworu, skuteczne unoszenie zwiercin i właściwy rozkład strat ciśnienia w obiegu. Zmiana średnic wpływa na prędkość strumieni, erozję dysz i zachowanie płuczki w strefie przyświdrowej.
Można wykonać kontrolę jakości: jeśli zwiększysz średnice, prędkość powinna spaść; jeśli zmniejszysz, prędkość powinna wzrosnąć. Dodatkowo oszacuj rząd wielkości: dla Q rzędu setnych m3/s i v=100 m/s łączne pole powinno być rzędu 10-4 m2, co odpowiada średnicom w mm, a nie w cm.
Ćwicz schemat: 1) wypisz dane i jednostki, 2) policz łączne pole A=Q/v, 3) podziel przez liczbę dysz (jeśli identyczne), 4) wyznacz średnicę z pola koła, 5) sprawdź sens wyniku. Najwięcej punktów tracą osoby na jednostkach i braku sumowania pól.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Zestaw 11 mm, 11 mm, 11 mm daje właściwą sumę pól, a pozostałe średnice zmieniają A i prędkość."

Materiały:

  • Podręczniki/ skrypty z mechaniki płynów (przepływ przez otwory, zależność Q–v–A)
  • Materiały dydaktyczne z hydrauliki wiercenia (dysze świdra, straty ciśnienia, parametry płuczki)
  • Zadania rachunkowe z przeliczaniem jednostek i pól przekrojów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego