KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 29.
Określ, posługując się danymi z tabeli, zalecaną częstotliwość badań poziomu tlenku żelaza, jeżeli na stanowisku spawacza zmierzona wartość średniego stężenia tlenku żelaza wynosi 4,3 mg/m3 przy NDS = 5 mg/m3 ?
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z badaniami poziomu tlenku żelaza w kontekście stanowiska pracy spawacza.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicza się stosunek wyniku do NDS: 4,3/5 = 0,86. W tabeli częstotliwości badań przedział powyżej 0,5 do 1,0 NDS odpowiada badaniom co rok. Stała kontrola lub badania co 6 miesięcy dotyczą sytuacji przekroczenia NDS (>1,0) lub szczególnych czynników.

Pełne wyjaśnienie:

Aby wyznaczyć zalecaną częstotliwość badań, nie porównuje się wyłącznie "na oko" wartości 4,3 mg/m³ z NDS=5 mg/m³, tylko oblicza się iloraz (stosunek) wyniku pomiaru do wartości dopuszczalnej.

Krok 1: obliczenie stosunku do NDS
Stosunek = 4,3 / 5 = 0,86. Oznacza to, że zmierzone stężenie stanowi 86% wartości NDS.

Krok 2: wybór właściwego przedziału w tabeli
W tabeli częstotliwość badań zależy od tego, w jakim przedziale znajduje się iloraz:

  • gdy wynik jest w zakresie 0,1–0,5 NDS (niższe narażenie) – badania wykonuje się rzadziej, np. co 2 lata,
  • gdy wynik jest powyżej 0,5 do 1,0 NDS – badania wykonuje się co rok,
  • gdy wynik przekracza 1,0 NDS – wymagane są badania częściej (co 6 miesięcy) lub stała kontrola, zależnie od możliwości i warunków.

Wynik 0,86 jednoznacznie należy do przedziału powyżej 0,5 do 1,0, więc właściwa jest odpowiedź: "Co rok."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Co 2 lata." – to częstotliwość przypisana niższemu poziomowi narażenia (iloraz do 0,5). Przy 0,86 byłoby to zaniżeniem częstotliwości.
  • "Co 6 miesięcy." – dotyczy sytuacji, gdy iloraz jest >1,0, czyli gdy występuje przekroczenie NDS (albo gdy wymagany jest zaostrzony reżim). Tu przekroczenia nie ma.
  • "Konieczna jest stała kontrola." – przypis o stałej kontroli wiąże się z przekroczeniami lub szczególnymi przypadkami (np. czynniki o podwyższonym ryzyku). Dla ilorazu 0,86, przy braku przekroczenia, tabela wskazuje tryb roczny.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj szybkie działanie "wynik/NDS" i dopiero potem odczytaj wiersz tabeli. To minimalizuje błędy intuicyjnego wyboru zbyt częstej lub zbyt rzadkiej kontroli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosunek liczysz jako wynik pomiaru / NDS. Np. 4,3 mg/m³ / 5 mg/m³ = 0,86. Dopiero tę wartość (bez jednostki) porównujesz z przedziałami w tabeli częstotliwości badań.
Bo tabela częstotliwości badań opiera się na relacji do NDS (ilorazie), a nie na samej liczbie w mg/m³. Ten sam wynik bez odniesienia do NDS mógłby oznaczać inny poziom ryzyka dla innej substancji.
Oznacza, że wynik pomiaru stanowi od 50% do 100% wartości dopuszczalnej. To poziom, przy którym narażenie jest istotne, ale bez przekroczenia limitu, więc standardowo planuje się badania z częstotliwością raz w roku.
Stosuje się je, gdy występuje przekroczenie NDS (iloraz > 1,0) albo gdy przepisy/warunki wymagają ostrzejszego nadzoru (np. określone szczególne czynniki). Wtedy sama kontrola roczna jest niewystarczająca.
Nie. Przekroczenie jest dopiero wtedy, gdy stosunek wynik/NDS jest większy niż 1,0. Wartość 0,86 oznacza 86% NDS, czyli nadal poniżej limitu, ale na poziomie wymagającym regularnych, corocznych badań.
Najczęściej: (1) wybór częstotliwości po samej wartości w mg/m³ bez obliczenia ilorazu, (2) mylna interpretacja przypisu o stałej kontroli mimo braku przekroczenia, (3) błąd w odczycie przedziału "powyżej 0,5 do 1,0".
Najpierw oblicz iloraz wynik/NDS. Jeśli wyjdzie np. 0,86, to nadal jest to przedział powyżej 0,5 do 1,0, więc częstotliwość będzie roczna. Bliskość do NDS nie zmienia progu – liczy się przedział z tabeli.
NDS to Najwyższe Dopuszczalne Stężenie czynnika w powietrzu na stanowisku pracy. Jest punktem odniesienia do oceny narażenia i do planowania profilaktyki, w tym harmonogramu badań i pomiarów środowiska pracy.
Podczas spawania powstają dymy i pyły zawierające m.in. tlenki metali. Pomiary pozwalają ocenić narażenie, dobrać środki ochrony (wentylacja, odciągi, ODO) oraz zaplanować kolejne badania zgodnie z wymaganiami dla czynników szkodliwych.
Ćwicz schemat: oblicz iloraz (wynik/NDS) → odczytaj przedział w tabeli → wybierz częstotliwość. Warto robić krótkie zadania na granice przedziałów (0,5 i 1,0) oraz analizować, kiedy działa przypis o stałej kontroli.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Najpierw oblicza się stosunek wyniku do NDS: 4,3/5 = 0,86."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, §4, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 949

Materiały:

  • Tekst jednolity rozporządzenia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. 2025 poz. 949) – w szczególności §4
  • Materiały dydaktyczne BHP dotyczące NDS/NDN oraz interpretacji wyników pomiarów środowiska pracy
  • Przykładowe arkusze ćwiczeń z obliczania stosunku wyniku pomiaru do NDS i doboru częstotliwości pomiarów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego