KWALIFIKACJA PGF6 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 4.
Określ wymiar brutto kalendarza, jeżeli gotowy produkt ma wymiar 270 mm × 200 mm, a spady drukarskie wynoszą 3 mm z każdej strony?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spad 3 mm "z każdej strony" oznacza dodanie po 3 mm do lewej i prawej krawędzi (razem +6 mm do szerokości) oraz po 3 mm do góry i dołu (razem +6 mm do wysokości).
Dlatego 270 mm + 6 mm = 276 mm, a 200 mm + 6 mm = 206 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Format gotowego produktu 270 mm × 200 mm to w praktyce format netto (po cięciu). Jeśli wymagane są spady drukarskie 3 mm z każdej strony, to oznacza, że projekt musi "wyjść" poza linię cięcia na każdym boku: po 3 mm z lewej, prawej, u góry i u dołu.

W obliczeniach trzeba pamiętać, że dla każdego wymiaru są dwie krawędzie:

  • Szerokość: spad jest z lewej i z prawej, więc dodajemy 3 mm + 3 mm = 6 mm. Otrzymujemy 270 mm + 6 mm = 276 mm.
  • Wysokość: spad jest u góry i u dołu, więc również 3 mm + 3 mm = 6 mm. Otrzymujemy 200 mm + 6 mm = 206 mm.

Poprawny wymiar brutto wynosi więc 276 mm × 206 mm. Taki format ustawiamy w DTP jako rozmiar dokumentu (lub strony) wraz ze spadem, aby po cięciu nie pojawiły się niechciane białe "żyletki".

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Wariant "270 mm × 200 mm" pomija spad całkowicie, czyli nie zapewnia zapasu na tolerancje cięcia. Wariant "273 mm × 206 mm" sugeruje dodanie spadu tylko do jednego boku w szerokości (270 + 3), a spad musi być po obu stronach. Wariant "264 mm × 194 mm" to w praktyce odjęcie 3 mm z każdej strony, co nie ma sensu dla spadu (spad zwiększa format brutto).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "x mm z każdej strony", to w pamięci od razu zamień to na "+2x" do każdego wymiaru (osobno dla szerokości i wysokości).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Spad drukarski to obszar grafiki wychodzący poza linię cięcia (np. 3 mm). Stosuje się go, aby po docięciu arkusza nie powstały białe krawędzie, gdy cięcie minimalnie "ucieknie". Spad jest standardowym elementem przygotowania do druku materiałów przycinanych.
Dodaj spad do dwóch krawędzi każdego wymiaru, czyli +2×3 mm = +6 mm. Szerokość brutto = szerokość netto + 6 mm, a wysokość brutto = wysokość netto + 6 mm. To najczęstszy schemat liczenia na egzaminie.
Bo "z każdej strony" oznacza spad po obu stronach danego wymiaru: dla szerokości jest lewa i prawa krawędź, a dla wysokości góra i dół. Jeśli spad wynosi 3 mm na bok, to łącznie w jednym wymiarze daje 3 mm + 3 mm = 6 mm.
Format netto to wymiar wyrobu po obróbce (zwykle po cięciu). Format brutto to wymiar większy, uwzględniający dodatki technologiczne, np. spady. W praktyce brutto jest używane na etapie projektu i naświetlania, netto na etapie kontroli produktu gotowego.
Spad jest konieczny, gdy tło, zdjęcie lub kolor dochodzi do krawędzi i wyrób będzie docinany. Można go pominąć, gdy wszystkie elementy kończą się wyraźnie przed linią cięcia (np. biała ramka) i nie ma druku "na spad". W praktyce większość prac ciętych wymaga spadu.
Najczęstszy błąd to dodanie tylko 3 mm do wymiaru zamiast 6 mm (pominięcie drugiej krawędzi). Drugi błąd to doliczenie spadu tylko do jednego wymiaru (np. tylko do wysokości). Spotyka się też odjęcie spadu, jakby był marginesem bezpieczeństwa.
W większości programów DTP ustawiasz spad w konfiguracji dokumentu (np. "Bleed/Spad": 3 mm) i przy eksporcie PDF zaznaczasz użycie ustawień dokumentu. Ważne, aby elementy tła wychodziły na spad, a znaki cięcia były generowane zgodnie z wymaganiami drukarni.
Tak. W impozycji liczy się rzeczywisty rozmiar użytku wraz ze spadem, bo to on determinuje odstępy, pasery i możliwość zmieszczenia użytków na arkuszu. Pominięcie spadu może spowodować kolizje użytków lub zbyt małe przerwy technologiczne.
Sprawdź w podglądzie PDF, czy elementy tła faktycznie wychodzą poza linię cięcia, a rozmiar strony/trimbox jest zgodny z formatem. W narzędziach kontroli preflight weryfikuje się także obecność spadu i znaczników. Brak spadu często widać jako "uciętą" grafikę przy krawędzi.
Nie zawsze. 3 mm to bardzo częsta wartość, ale wymagany spad zależy od technologii, formatu, sposobu cięcia i tolerancji obróbki (np. większe formaty lub specyficzna introligatornia mogą wymagać większego spadu). Na egzaminie liczy się jednak dokładnie to, co podano w treści zadania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 82% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • Adobe Help Center: "Document setup" (InDesign) – sekcje dotyczące bleed/spad, https://helpx.adobe.com/indesign/using/document-setup.html (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Bleed (printing)" – definicja i sens dodawania spadu, https://en.wikipedia.org/wiki/Bleed_(printing) (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje DTP dotyczące ustawiania spadów (InDesign/Affinity/Scribus)
  • Podstawy przygotowania do druku (materiały o formacie netto/brutto i tolerancjach cięcia)
  • Ćwiczenia rachunkowe z obliczania formatów użytków z uwzględnieniem spadów i marginesów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego