KWALIFIKACJA ROL12 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 25.
Które określenie charakteryzuje pryszczycę?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pryszczyca to wysoce zaraźliwa choroba wirusowa, dotycząca przede wszystkim zwierząt parzystokopytnych (np. bydła, świń, owiec, kóz). Dlatego stwierdzenie "występuje głównie u parzystokopytnych" jest trafne. Pozostałe odpowiedzi błędnie wskazują bakterię, zbyt długą inkubację lub brak transmisji aerozolowej.

Pełne wyjaśnienie:

Pryszczyca (FMD) jest wysoce zaraźliwą chorobą wirusową. W praktyce epizootiologicznej dotyczy przede wszystkim zwierząt parzystokopytnych (m.in. bydła, świń, owiec, kóz oraz dzików i jeleniowatych). Dlatego poprawne jest stwierdzenie: "Występuje głównie u parzystokopytnych." Sformułowanie "głównie" jest istotne, bo w biologii i medycynie weterynaryjnej mogą występować rzadkie, nietypowe zakażenia innych gatunków.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Minimalny czas inkubacji choroby wynosi 30 dni." – okres inkubacji pryszczycy jest z reguły krótszy (typowo liczony w dniach), więc 30 dni wprowadza w błąd i nie pasuje do obrazu klinicznego choroby o szybkim szerzeniu.
  • "Wysoce zaraźliwa choroba bakteryjna." – to błąd etiologiczny: pryszczyca jest chorobą wirusową, a pomylenie wirusa z bakterią może prowadzić do błędnych oczekiwań co do diagnostyki i działań profilaktycznych.
  • "Nie przenosi się drogą powietrzną." – pryszczyca może szerzyć się także przez aerozole, czyli drogą powietrzną, obok transmisji przez kontakt bezpośredni i pośredni (skażone przedmioty, pasza, woda). Negowanie tej drogi zaniża ocenę ryzyka.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać "pakiet podstawowy" dla pryszczycy: wirus, parzystokopytne jako główni gospodarze, krótka inkubacja i wiele dróg przenoszenia (w tym aerozolowa). To ułatwia szybkie odrzucanie typowych dystraktorów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pryszczyca (FMD) to wysoce zaraźliwa choroba wirusowa zwierząt, która dotyczy przede wszystkim parzystokopytnych. Typowe są gorączka i pęcherzyki (afty) w jamie ustnej oraz na racicach, co może powodować ślinotok i kulawiznę.
Najczęściej chorują zwierzęta parzystokopytne, np. bydło, świnie, owce i kozy, a także dzikie parzystokopytne. W pytaniach testowych ważne jest słowo "głównie/przede wszystkim", bo w medycynie zdarzają się rzadkie, nietypowe zakażenia innych gatunków.
W biologii sformułowanie "wyłącznie" bywa ryzykowne, ponieważ poza głównymi gospodarzami mogą zdarzać się rzadkie zakażenia innych gatunków. Dlatego w nauczaniu bezpieczniej i precyzyjniej używa się określeń "głównie" lub "przede wszystkim".
Pryszczyca jest chorobą wirusową. W testach częstą pułapką jest odpowiedź "bakteryjna", bo choroba jest bardzo zaraźliwa, ale wysoka zaraźliwość nie oznacza automatycznie bakterii. To kluczowa informacja do rozróżniania dystraktorów.
Okres inkubacji pryszczycy jest zwykle krótki i liczony w dniach (często podaje się zakres 2–14 dni). Odpowiedzi typu "30 dni" są typowym dystraktorem i nie pasują do choroby, która szerzy się szybko w stadach zwierząt wrażliwych.
Pryszczyca może przenosić się wieloma drogami: przez kontakt bezpośredni między zwierzętami, przez skażone pasze, wodę i przedmioty (fomity), a także drogą powietrzną w postaci aerozolu. Dlatego bioasekuracja obejmuje też ruch ludzi i pojazdów.
Tak, przenoszenie aerozolowe jest możliwe. W zadaniach egzaminacyjnych odpowiedź "nie przenosi się drogą powietrzną" jest błędna i może wynikać z mylenia pryszczycy z chorobami szerzącymi się głównie przez kontakt. W praktyce trzeba uwzględniać różne drogi szerzenia.
Najbardziej charakterystyczne są: gorączka, ślinotok, pęcherzyki (afty) w jamie ustnej oraz zmiany w okolicy racic, które mogą powodować kulawiznę i niechęć do pobierania paszy. U młodych zwierząt przebieg może być cięższy.
Najczęstsze błędy to: uznanie pryszczycy za chorobę bakteryjną, przyjęcie zbyt długiej inkubacji (np. 30 dni) oraz zaprzeczenie transmisji powietrznej. Pomaga zapamiętać: wirus + parzystokopytne + krótka inkubacja + wiele dróg przenoszenia.
Najpierw sprawdź, czy odpowiedź jest zgodna z "rdzeniem" choroby: wirusowa, bardzo zaraźliwa, głównie parzystokopytne, typowe afty i możliwość szerzenia także aerozolami. Następnie odrzucaj odpowiedzi absolutne ("nigdy", "wyłącznie") i jawnie sprzeczne (np. "bakteryjna").
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Pryszczyca to wysoce zaraźliwa choroba wirusowa, dotycząca przede wszystkim zwierząt parzystokopytnych (np. bydła, świń, owiec, kóz)."

Źródła:

  • WOAH (World Organisation for Animal Health), Terrestrial Manual: Foot and mouth disease (infection with foot and mouth disease virus) – rozdział dot. definicji, gospodarzy i transmisji, https://woah.org/en/what-we-do/standards/codes-and-manuals/terrestrial-manual-online-access/ (dostęp 2026-03-02)
  • FAO, Foot-and-mouth disease (FMD) – informacje ogólne o chorobie, zaraźliwości, gatunkach wrażliwych i drogach szerzenia, https://www.fao.org/ (strona tematyczna FMD; dostęp 2026-03-02)
  • Merck Veterinary Manual, Foot-and-Mouth Disease – opis etiologii (wirus), przebiegu i transmisji, https://www.merckvetmanual.com/ (hasło: Foot-and-Mouth Disease; dostęp 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z epizootiologii i chorób zakaźnych zwierząt dla technika weterynarii
  • Materiały szkoleniowe o bioasekuracji w gospodarstwach utrzymujących przeżuwacze i trzodę
  • Aktualne opracowania instytucji międzynarodowych dotyczące FMD (WOAH/FAO)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego