Operacja "wypłata pracownikowi z kasy zaliczki na zakup materiałów" nie oznacza jeszcze ani zużycia materiałów, ani powstania kosztu. Jest to przekazanie pracownikowi środków pieniężnych do rozliczenia, czyli powstaje roszczenie jednostki wobec pracownika o przedstawienie dokumentów zakupu lub zwrot niewykorzystanej kwoty.
Dlatego w bilansie zachodzą dwie równoległe zmiany w aktywach:
- spadek pozycji "kasa" (gotówka),
- wzrost pozycji "rozrachunki z pracownikami / zaliczki do rozliczenia" (należność).
Wynik netto jest taki, że suma aktywów się nie zmienia, tylko zmienia się ich struktura. Ponieważ nie powstaje zobowiązanie wobec pracownika (to nie jest wynagrodzenie ani dług jednostki), pasywa nie rosną ani nie maleją.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "tylko w pasywach bilansu" – wypłata zaliczki nie tworzy kapitału ani zobowiązania; to operacja na składnikach majątku.
- "w aktywach i pasywach, zwiększając sumę bilansową" – zwiększenie sumy bilansowej wymagałoby pojawienia się dodatkowego finansowania (np. zobowiązania) lub trwałego przyrostu majątku; tu jest tylko przesunięcie w aktywach.
- "w aktywach i pasywach, zmniejszając sumę bilansową" – spadek sumy bilansowej wystąpiłby np. przy spłacie zobowiązań z kasy; w zaliczce powstaje należność, więc suma pozostaje taka sama.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli z jednego składnika aktywów "ubywa", ale w zamian powstaje inny składnik aktywów (np. należność), to jest to typowa operacja aktywna – bez wpływu na pasywa i bez zmiany sumy bilansowej.