KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 22.
Które operacje procesów wykończeniowych (postpress) należy zastosować, aby uzyskać produkt poligraficzny przedstawiony na rysunku?
Ilustracja przedstawia eleganckie zaproszenie na galę, co sugeruje kontekst związany z projektowaniem graficznym i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bigowanie wykonuje się, aby uzyskać wyraźną linię zgięcia i ułatwić składanie bez pękania warstwy farby lub uszkodzeń papieru. Okrawanie służy do wyrównania i docięcia krawędzi do formatu finalnego. Taki zestaw operacji odpowiada wyrobom z linią zgięcia i przyciętym formatem.

Pełne wyjaśnienie:

W procesach wykończeniowych (postpress) dobiera się operacje do cech widocznych na gotowym wyrobie oraz do funkcji produktu. Jeśli wyrób ma mieć estetyczne, kontrolowane zgięcie (np. kartka składana, okładka, element opakowania), stosuje się bigowanie. Bigowanie to wytworzenie rowka/zgniotu (linii bigu), który kieruje późniejsze zgięcie w zaplanowanym miejscu i ogranicza ryzyko pękania zadruku.

Drugą operacją jest okrawanie, czyli końcowe wyrównanie i przycięcie krawędzi do wymaganego formatu. W praktyce okrawanie wykonuje się, aby:

  • usunąć naddatki technologiczne po drukowaniu,
  • uzyskać równy, powtarzalny format,
  • poprawić estetykę wyrobu (proste, czyste krawędzie).

Pozostałe propozycje są nieadekwatne do sytuacji, gdy kluczowe są: przygotowanie linii zgięcia oraz finalne docięcie. Wykrawanie dotyczy wykonywania kształtu wykrojnikiem (np. niestandardowy obrys, okienka), a klejenie łączy elementy (np. opakowania, bloczki) – nie są konieczne, jeśli wyrób nie wymaga łączenia ani specjalnego kształtu. Kaszerowanie polega na łączeniu arkuszy/warstw (np. usztywnienie tektury okleiną), co jest procesem materiałowym, a nie podstawową operacją "formatowania" i przygotowania zgięcia. Złamywanie (falcowanie) tworzy zgięcie przez złożenie, ale w wielu zastosowaniach poprzedza je bigowanie; samo złamywanie nie zastępuje potrzeby końcowego wyrównania krawędzi, a zszywanie dotyczy łączenia składek/arkuszy w broszury i blok książki.

Na egzaminie warto kojarzyć: bigowanie = linia zgięcia, okrawanie = format finalny. To szybka para skojarzeń, która pomaga poprawnie dobrać operacje postpress.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bigowanie to wykonanie w materiale (papier/karton) linii bigu, czyli kontrolowanego zgniotu/rowka. Dzięki temu wyrób łatwo się składa w wyznaczonym miejscu, a zadruk na zgięciu mniej pęka. Stosuje się je m.in. w kartach składanych, okładkach i elementach opakowań.
Okrawanie to końcowe docięcie i wyrównanie krawędzi do formatu finalnego. "Cięcie" bywa pojęciem szerszym (rozdzielanie arkuszy, formatowanie wstępne), a okrawanie kojarzy się z etapem finalnym, gdy usuwa się naddatki i uzyskuje równy, estetyczny brzeg.
Najczęściej widać prostą linię zgniotu w miejscu planowanego zgięcia. Po złożeniu zgięcie jest równe i "prowadzone" przez big, a na zadruku zwykle jest mniej pęknięć niż przy składaniu bez przygotowania. Na kartonie big jest bardziej wyraźny niż na cienkim papierze.
W offsecie na powierzchni papieru znajduje się warstwa farby, która przy gwałtownym zgięciu może pękać (zwłaszcza na grubszym podłożu). Bigowanie "osłabia" materiał w kontrolowany sposób i przenosi odkształcenie w rowek, co poprawia wygląd zgięcia i ogranicza uszkodzenia warstwy drukowej.
Falcowanie stosuje się, gdy celem jest złożenie arkusza (np. ulotka składana, składka do broszury). Dla cienkich papierów falcowanie może wystarczyć. Dla kartonów i prac wymagających estetycznego zgięcia często wykonuje się najpierw bigowanie, a dopiero potem złożenie wzdłuż bigu.
Wykrawanie to nadawanie arkuszowi kształtu przy użyciu wykrojnika (np. zaokrąglenia, okienka, niestandardowy obrys opakowania). Nie jest potrzebne, gdy wyrób ma prostokątny format i wymaga jedynie przygotowania zgięcia oraz docięcia krawędzi. To inna grupa operacji niż bigowanie/okrawanie.
Kaszerowanie polega na łączeniu warstw, np. oklejaniu tektury zadrukowanym arkuszem lub innym materiałem, aby usztywnić i poprawić wygląd. Stosuje się je w opakowaniach premium, segregatorach, okładkach twardych. Nie jest to typowy etap konieczny do uzyskania samej linii zgięcia i równego formatu.
Tak, klejenie i zszywanie należą do operacji introligatorskich postpress, ale służą głównie do łączenia elementów (np. bloków, składek, opakowań). Jeśli wyrób jest pojedynczym elementem składanym lub formatowanym, a nie publikacją lub konstrukcją wieloelementową, te operacje mogą nie występować.
Najczęściej myli się operacje o podobnym efekcie: bigowanie z falcowaniem oraz okrawanie z ogólnym "cięciem". Drugi błąd to wybieranie procesów "na wyrost" (wykrawanie, kaszerowanie) mimo braku cech wyrobu wskazujących na kształt specjalny lub laminowanie warstw. Pomaga analiza: zgięcie + format.
Warto uczyć się przez skojarzenie operacja → ślad na produkcie: big (linia), okrawanie (równe krawędzie), wykrawanie (kształt), złamywanie (złożenia), zszywanie (zszywki), klejenie (grzbiet/łączenie), kaszerowanie (warstwy). Ćwicz na zdjęciach wyrobów i opisuj, co widzisz.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Bigowanie wykonuje się, aby uzyskać wyraźną linię zgięcia i ułatwić składanie bez pękania warstwy farby lub uszkodzeń papieru."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Bigowanie - dostęp: 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Introligatorstwo - dostęp: 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Gilotyna_(urz%C4%85dzenie) - dostęp: 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z introligatorstwa/postpress (bigowanie, falcowanie, cięcie, okrawanie)
  • Instrukcje obsługi maszyn introligatorskich (bigówka, gilotyna) – część opisowa i BHP
  • Słowniki i leksykony poligraficzne (terminologia operacji wykończeniowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego