W ocenie osoby starszej ważne jest dobranie narzędzia do tego, co dokładnie chcemy zmierzyć. Pytanie dotyczy "złożonych czynności życia codziennego", czyli obszaru często opisywanego jako instrumentalne czynności życia codziennego (w praktyce: czynności wymagające większej organizacji i funkcjonowania poznawczego, a nie tylko sprawności ruchowej).
Odpowiedź "Lawtona" jest właściwa, ponieważ skala Lawtona (Lawton IADL) została opracowana do oceny właśnie takich aktywności, jak m.in. radzenie sobie z telefonem, zakupy, przygotowanie posiłków, prowadzenie domu, pranie, korzystanie z transportu, przyjmowanie leków czy gospodarowanie pieniędzmi. Wynik pomaga opiekunowi ustalić, w których obszarach potrzebne jest wsparcie, nadzór lub trening.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- "Barthel" – dotyczy przede wszystkim podstawowych czynności samoobsługowych (ADL), takich jak jedzenie, toaleta, przemieszczanie się czy higiena. To inny poziom funkcjonowania niż czynności instrumentalne.
- "Katza" – podobnie jak Barthel koncentruje się na podstawowych ADL (np. kąpiel, ubieranie, toaleta, transfer, kontynencja, jedzenie), a nie na zadaniach złożonych wymagających planowania.
- "Norton" – jest kojarzona z oceną ryzyka odleżyn (m.in. stan fizyczny, aktywność, mobilność, nietrzymanie moczu/stolca). Nie służy do oceny zdolności wykonywania złożonych czynności dnia codziennego.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się zadania typu zakupy, telefon, leki, finanse, najczęściej chodzi o ocenę czynności instrumentalnych, a nie o skalę ADL czy narzędzie do ryzyka odleżyn.
