KWALIFIKACJA SPO2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 27.
Opiekun w pracy z 82-letnim podopiecznym z demencją powinien uwzględnić w pierwszej kolejności działania wspomagające realizację potrzeby
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Potrzeba bezpieczeństwa ma charakter podstawowy i w opiece nad osobą z demencją zwykle stanowi priorytet: dotyczy zapobiegania zagrożeniom (np. upadkom, błądzeniu, urazom, niewłaściwemu użyciu sprzętów). Dopiero po zapewnieniu bezpieczeństwa można skutecznie wspierać potrzeby wyższego rzędu, takie jak przynależność, autonomia czy rozwój.

Pełne wyjaśnienie:

W opiece nad 82-letnią osobą z demencją kluczowe jest ustalanie priorytetów. Odpowiedź "bezpieczeństwa" jest właściwa, ponieważ potrzeba bezpieczeństwa należy do potrzeb podstawowych i warunkuje realizację pozostałych. U osoby z demencją częściej występują: dezorientacja, zaburzenia oceny sytuacji, gorsza kontrola ryzyka oraz trudności w uczeniu się nowych zasad. To zwiększa prawdopodobieństwo zdarzeń niepożądanych (np. upadków, urazów, oddalenia się z domu, pomyłek lekowych).

Wsparcie potrzeby bezpieczeństwa w praktyce oznacza m.in. ocenę ryzyka, dostosowanie otoczenia (przejrzysty układ, dobre oświetlenie, ograniczenie przeszkód), nadzór adekwatny do stanu podopiecznego, proste rutyny oraz spokojną komunikację zmniejszającą lęk. Gdy podopieczny czuje się bezpiecznie i jest realnie chroniony przed zagrożeniami, łatwiej współpracuje, lepiej toleruje opiekę oraz ma większą szansę korzystać z aktywizacji czy kontaktów społecznych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne jako "pierwsza kolejność":

  • "przynależności" jest ważna (relacje, wsparcie emocjonalne), ale w sytuacji, gdy istnieje ryzyko urazu lub zagubienia, nie może wyprzedzać działań zabezpieczających.
  • "autonomii" to istotny cel (szacunek i wspieranie samodzielności), jednak autonomia w demencji musi być równoważona z ochroną przed zagrożeniami; bez bezpieczeństwa autonomia może prowadzić do niebezpiecznych zachowań.
  • "rozwoju osobistego" odnosi się do potrzeb wyższego rzędu (aktywność, samorealizacja). W opiece długoterminowej można je wspierać, ale zwykle dopiero po zapewnieniu podstaw: bezpieczeństwa, stabilności i komfortu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się demencja i "pierwsza kolejność", w pierwszym kroku rozważ potrzeby bazowe i ryzyko zdarzeń niepożądanych. To pomaga odróżnić cele priorytetowe od celów wspierających jakość życia na dalszym etapie planu opieki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeba ochrony przed zagrożeniami i poczucia stabilności. W praktyce obejmuje m.in. zapobieganie upadkom, ograniczenie ryzyka błądzenia, nadzór nad lekami, bezpieczne otoczenie oraz spokojną, przewidywalną rutynę dnia.
Demencja może zaburzać ocenę sytuacji i zdolność przewidywania skutków działań. Wspieranie samodzielności jest ważne, ale musi być równoważone ochroną przed urazem, zagubieniem czy błędami (np. przy lekach). Bez bezpieczeństwa autonomia może stać się ryzykowna.
Najczęstsze to: upadki, urazy, oparzenia, pomyłki w dawkowaniu leków, pozostawienie włączonych urządzeń, dezorientacja i wyjście z domu bez celu. Dlatego plan opieki często zaczyna się od oceny ryzyka i dostosowania otoczenia.
Pomaga stała rutyna, jasne komunikaty, spokojny ton, ograniczenie bodźców wywołujących lęk oraz przewidywalne otoczenie (stałe miejsca przedmiotów, dobre oświetlenie). Ważne jest też szybkie reagowanie na niepokój i kontrola sytuacji ryzykownych.
To koncepcja porządkująca potrzeby od podstawowych do wyższych. W opiece może pomagać w ustalaniu priorytetów: najpierw zabezpieczenie (np. zdrowie i bezpieczeństwo), potem relacje, samodzielność i aktywizacja. Trzeba ją jednak stosować elastycznie, z uwzględnieniem stanu seniora.
Gdy podstawowe zagrożenia są opanowane i podopieczny funkcjonuje stabilnie, duże znaczenie zyskują relacje i wsparcie emocjonalne: kontakt z rodziną, rozmowa, aktywności w grupie. Przynależność wpływa na nastrój i współpracę, ale zwykle nie zastępuje działań zabezpieczających.
Częsty błąd to kierowanie się tym, co "brzmi lepiej" (np. rozwój), zamiast realnym ryzykiem. Inny to pomijanie objawów demencji i przecenianie samodzielności. Warto myśleć: co grozi urazem lub utratą zdrowia tu i teraz, a co można rozwijać etapowo.
Bezpieczeństwo dotyczy ochrony przed zagrożeniem i stabilności (np. zapobieganie upadkom, nadzór). Autonomia to decydowanie i samodzielność (np. wybór ubrania, udział w czynnościach). W demencji autonomia zwykle jest wspierana w ramach bezpiecznych granic.
Tak, w sensie podtrzymywania sprawności i dobrostanu: aktywizacja, zainteresowania, trening prostych umiejętności, poczucie sensu. Nie jest to jednak zwykle pierwszy priorytet, gdy występuje wysokie ryzyko urazu lub dezorientacji. Najpierw trzeba zapewnić bezpieczeństwo i spokój.
Ucz się łączyć potrzeby z praktyką: jakie działania opiekuna je realizują i co jest pilne. Trenuj scenariusze (demencja, upadki, lęk, błądzenie) i dobieraj priorytet: najpierw bezpieczeństwo i zdrowie, potem relacje, aktywizacja i samodzielność w bezpiecznych warunkach.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dopiero po zapewnieniu bezpieczeństwa można skutecznie wspierać potrzeby wyższego rzędu, takie jak przynależność, autonomia czy rozwój."

Źródła:

  • A. H. Maslow, "A Theory of Human Motivation", Psychological Review, 1943 (opis hierarchii potrzeb) – https://psychclassics.yorku.ca/Maslow/motivation.htm (dostęp 2026-03-04)
  • World Health Organization (WHO), "Dementia" (opis objawów i konsekwencji funkcjonowania, w tym ryzyk) – https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia (dostęp 2026-03-04)
  • Encyclopaedia Britannica, hasło "Maslow hierarchy of needs" (definicja i poziomy potrzeb) – https://www.britannica.com/topic/hierarchy-of-needs (dostęp 2026-03-04)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii potrzeb i motywacji (hierarchia potrzeb)
  • Materiały szkoleniowe z opieki nad osobą z demencją (bezpieczeństwo, komunikacja, środowisko)
  • Wytyczne organizacji zdrowotnych dotyczące demencji i bezpieczeństwa pacjenta

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego