KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 33.
Opiekunka podczas wykonywania toalety ciała podopiecznego stale przebywającego w łóżku powinna mieć założone
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podczas toalety osoby stale leżącej standardowo stosuje się rękawiczki jednorazowe, bo istnieje ryzyko kontaktu z materiałem biologicznym i zabrudzonymi powierzchniami.
Fartuch ochronny zabezpiecza odzież i skórę przed zamoczeniem oraz skażeniem. Elementy jałowe nie są tu rutynowo wymagane, a okulary zakłada się głównie przy ryzyku rozprysku.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas toalety ciała u podopiecznego stale przebywającego w łóżku opiekunka wykonuje czynności, w których łatwo o kontakt z wilgotną pościelą, wydzielinami (np. mocz, pot) oraz zabrudzeniami skóry. Dlatego podstawą są standardowe środki ostrożności, czyli takie, które chronią zarówno podopiecznego, jak i opiekuna przed przenoszeniem drobnoustrojów.

Odpowiedź "rękawiczki jednorazowe i fartuch ochronny" jest właściwa, ponieważ:

  • Rękawiczki jednorazowe ograniczają ryzyko przeniesienia patogenów przez dłonie oraz chronią skórę opiekuna przy kontakcie z materiałem potencjalnie zakaźnym.
  • Fartuch ochronny zabezpiecza odzież roboczą i skórę przed zamoczeniem oraz zabrudzeniem, co jest częste przy myciu osoby leżącej (woda, środki myjące, zabrudzenia).

Pozostałe propozycje są mniej trafne w typowej sytuacji:

  • "fartuch jałowy i ochraniacze na buty" – jałowość stosuje się w procedurach wymagających aseptyki (np. przy ranach, zabiegach), a toaleta ciała zwykle nie wymaga materiałów jałowych. Ochraniacze na buty nie są standardem tej czynności i nie zastępują ochrony dłoni.
  • "okulary i czepek ochronny" – chronią przede wszystkim błony śluzowe i włosy; są uzasadnione, gdy przewiduje się rozprysk płynów, ale same nie zabezpieczają przed podstawowym ryzykiem kontaktowym rąk i odzieży.
  • "rękawiczki jednorazowe i okulary ochronne" – rękawiczki są zasadne, natomiast okulary powinny wynikać z oceny ryzyka zachlapania. W typowej toalecie bez rozprysku ważniejszy jest fartuch niż okulary.

W praktyce warto zapamiętać zasadę: minimum to ochrona dłoni, a ochrona odzieży jest bardzo często potrzebna; ochrona oczu zależy od ryzyka rozprysku. Po zakończeniu czynności kluczowe są: bezpieczne zdjęcie rękawic, higiena rąk oraz właściwa utylizacja odpadów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się rękawiczki jednorazowe oraz fartuch ochronny, bo chronią dłonie i odzież przed zabrudzeniem oraz kontaktem z materiałem biologicznym. Dobór dodatkowych elementów (np. okulary) zależy od oceny ryzyka rozprysku płynów.
Rękawiczki ograniczają ryzyko przeniesienia drobnoustrojów przez dłonie i chronią skórę opiekuna przy kontakcie z zabrudzeniami, wilgotną pościelą lub wydzielinami. Ważne jest też prawidłowe zdejmowanie rękawic i higiena rąk po zakończeniu czynności.
Okulary ochronne rozważa się wtedy, gdy istnieje ryzyko zachlapania oczu lub twarzy (np. przy myciu z użyciem dużej ilości wody, przy niekontrolowanych ruchach podopiecznego, przy czynnościach z płynami ustrojowymi). Bez takiego ryzyka nie są zwykle elementem podstawowym.
Zwykle nie. Jałowość jest wymagana w procedurach, które mają utrzymać pole jałowe (np. niektóre czynności przy ranach). Toaleta ciała to najczęściej czynność higieniczna, w której stosuje się ochronę przed zabrudzeniem i zakażeniem kontaktowym, czyli fartuch ochronny, a nie jałowy.
Fartuch ochronny chroni odzież i skórę przed zamoczeniem oraz zabrudzeniem, co jest częste przy myciu w łóżku (woda, środki myjące, zabrudzenia). Zmniejsza też ryzyko przenoszenia drobnoustrojów na ubraniu na inne powierzchnie i do kolejnych czynności opiekuńczych.
Częste błędy to: wybieranie elementów "na wyrost" (np. jałowych) zamiast adekwatnych, pomijanie fartucha mimo ryzyka zamoczenia, a także traktowanie okularów/czepka jako zamiennika rękawic. Błędem jest też niewłaściwe zdejmowanie rękawic i brak higieny rąk po czynności.
Przy nietrzymaniu moczu lub stolca rośnie ryzyko kontaktu z materiałem biologicznym i zabrudzeń. Zwykle konieczne są rękawiczki jednorazowe i fartuch ochronny, a przy możliwości rozprysku także ochrona oczu. Ważne jest przygotowanie podkładów i bezpieczna utylizacja odpadów.
Najczęściej nie są elementem podstawowym tej czynności. W toalecie w łóżku kluczowa jest ochrona dłoni i odzieży (rękawiczki oraz fartuch). Ochraniacze na obuwie mogą być stosowane tylko w szczególnych warunkach organizacyjnych lub przy znacznym ryzyku zanieczyszczenia podłogi, ale nie zastępują PPE podstawowego.
Rękawice zdejmuje się tak, by nie dotykać gołą skórą ich zabrudzonej powierzchni: najpierw ściąga się jedną rękawicę "do środka", a potem drugą, wsuwając palce pod mankiet od strony czystej. Po wyrzuceniu rękawic zawsze wykonuje się higienę rąk.
Ucz się poprzez schematy: ryzyko kontaktu (rękawiczki), ryzyko zabrudzenia odzieży (fartuch), ryzyko rozprysku (ochrona oczu/twarzy). Rozwiązuj testy sytuacyjne i trenuj kolejność czynności: przygotowanie stanowiska, dobór PPE, utylizacja, higiena rąk.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Elementy jałowe nie są tu rutynowo wymagane, a okulary zakłada się głównie przy ryzyku rozprysku."

Źródła:

  • World Health Organization, "Standard precautions in health care" (WHO), 2007 (PDF) - https://www.who.int/publications (wyszukiwanie dokumentu po tytule) - dostęp 2026-02-27
  • CDC, "Guideline for Isolation Precautions: Preventing Transmission of Infectious Agents in Healthcare Settings" (Standard Precautions section), 2007 - https://www.cdc.gov/infectioncontrol/guidelines/isolation/index.html - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z zakresu standardowych środków ostrożności i PPE (kursy opiekuńcze/pielęgnacyjne)
  • Instrukcje wewnętrzne placówki dotyczące higieny rąk i stosowania rękawic oraz fartuchów
  • Wytyczne organizacji zdrowia publicznego dotyczące standard precautions

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego