KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 31.
Opiekunka zatrudniona w ośrodku opiekuńczym przywiozła do pracowni radiologicznej 3-letnie dziecko, które doznało urazu głowy. Dziecko jest niespokojne i nie chce poddać się badaniu. W tej sytuacji opiekunka powinna
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W pracowni RTG należy minimalizować narażenie na promieniowanie, więc opiekun nie powinien przebywać w pomieszczeniu podczas ekspozycji, jeśli nie jest to konieczne. Najpierw uspokaja się dziecko i tłumaczy przebieg badania, a następnie czeka za drzwiami, wchodząc tylko na prośbę personelu.

Pełne wyjaśnienie:

W pracowni radiologicznej obowiązuje zasada minimalizacji narażenia na promieniowanie jonizujące. Oznacza to, że w pomieszczeniu podczas ekspozycji RTG powinny przebywać tylko osoby, których obecność jest niezbędna do wykonania badania. U małego dziecka kluczowe jest też przygotowanie emocjonalne: spokojny ton, proste słowa, krótka informacja "co się wydarzy" i "że to potrwa chwilę".

Dlatego poprawne postępowanie to uspokoić dziecko i wyjaśnić mu istotę badania, a następnie poczekać za drzwiami w czasie naświetlania. Jeśli jednak dziecko nadal nie współpracuje, decyzję o ewentualnej pomocy (np. krótkim przytrzymaniu) podejmuje personel pracowni, a opiekun może zostać poproszony o wejście i zastosowanie środków ochrony.

Odpowiedź "zostawić dziecko z personelem i opuścić pomieszczenie" jest błędna, bo pomija potrzebę wsparcia dziecka przed badaniem i może nasilać lęk. Odpowiedź "trzymać dziecko na rękach podczas badania" jest nieprawidłowa, ponieważ bez wyraźnej potrzeby i decyzji personelu naraża opiekuna na niepotrzebną ekspozycję i może utrudniać prawidłowe pozycjonowanie. Odpowiedź "podać dziecku lek uspokajający…" jest błędna, bo opiekunka nie ma kompetencji do samodzielnego podawania leków, a po urazie głowy sedacja bez decyzji lekarza może być niebezpieczna i maskować objawy. W praktyce najczęściej wystarcza przygotowanie dziecka oraz oczekiwanie poza pracownią podczas ekspozycji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw trzeba uspokoić dziecko i krótko wyjaśnić, co się wydarzy (prostymi słowami, bez straszenia). Pomaga pokazanie miejsca, policzenie do trzech, ustalenie "sygnału stop" i zapewnienie, że badanie trwa krótko. Potem opiekunka stosuje się do poleceń personelu RTG.
Bo celem ochrony radiologicznej jest minimalizacja narażenia osób, które nie muszą przebywać przy źródle promieniowania. Opiekun nie wykonuje procedury, więc jego obecność podczas naświetlania jest zbędna w większości przypadków. Wchodzi tylko wtedy, gdy personel uzna pomoc za konieczną.
Zwykle nie, ponieważ opiekunka byłaby wtedy narażona na promieniowanie bez konieczności. Taka pomoc może być rozważona wyłącznie na polecenie personelu, gdy dziecko nie współpracuje, oraz z zastosowaniem ochrony (np. fartuch ochronny). W praktyce personel dąży do unieruchomienia bez osoby towarzyszącej.
Gdy zachodzi realna potrzeba pomocy pacjentowi (np. krótkie przytrzymanie niespokojnego dziecka) i po ocenie personelu pracowni. Opiekun powinien zostać poinformowany o ryzyku oraz stosować środki ochrony. Jeśli nie ma potrzeby pomocy, opiekun pozostaje poza pomieszczeniem.
To zasada, że narażenie na promieniowanie ma być tak niskie, jak to rozsądnie możliwe. W praktyce oznacza to skracanie czasu przebywania w strefie ekspozycji, zwiększanie odległości i stosowanie osłon. Dlatego osoby towarzyszące nie powinny być przy aparacie RTG, jeśli nie muszą.
Nie powinna robić tego samodzielnie. Podanie leku wymaga decyzji lekarza i procedur medycznych, a po urazie głowy sedacja bez wskazań może być szczególnie ryzykowna (np. utrudnia ocenę stanu dziecka). Opiekunka wspiera dziecko metodami niemedycznymi i stosuje się do zaleceń personelu.
Częste błędy to: automatyczne wchodzenie do pomieszczenia podczas ekspozycji, próby przytrzymywania dziecka bez polecenia personelu i bez ochrony, mylenie "bycia obok dziecka" z koniecznością bycia w strefie promieniowania oraz podejmowanie działań poza kompetencjami (np. sugestie lub podawanie leków).
Najlepiej użyć krótkich zdań: "zrobimy zdjęcie", "musisz poleżeć nieruchomo przez chwilkę", "potem od razu wychodzimy". Pomaga pokazanie, gdzie dziecko położy głowę, wspólne ćwiczenie bez aparatu oraz uspokajający rytuał (oddech, liczenie). Unikaj słów "ból" i "zastrzyk".
Tak, jeśli dziecko nie współpracuje i do prawidłowego wykonania badania potrzebna jest pomoc. Wtedy opiekunka powinna działać dokładnie według instrukcji personelu i z zachowaniem ochrony radiologicznej. Jeżeli pomoc nie jest konieczna, opiekunka pozostaje poza pomieszczeniem podczas naświetlania.
Brak wsparcia zwiększa lęk i pobudzenie, co obniża współpracę i może prowadzić do poruszenia się w trakcie badania. To z kolei grozi koniecznością powtórzenia ekspozycji. Krótkie uspokojenie i jasne wyjaśnienie procedury często wystarcza, by badanie przebiegło sprawnie i bez dodatkowego narażenia.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W pracowni RTG należy minimalizować narażenie na promieniowanie, więc opiekun nie powinien przebywać w pomieszczeniu podczas ekspozycji, jeśli nie jest to konieczne."

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230000576/O/D20230576.pdf
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2023 r. w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób, § 14, Dz.U. 2023 poz. 576
  • Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe, Dz.U. 2024 poz. 1277

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z ochrony radiologicznej dla personelu niemedycznego w placówkach ochrony zdrowia
  • Wytyczne wewnętrzne pracowni RTG dotyczące osób towarzyszących pacjentowi pediatrycznemu
  • Podstawy komunikacji z małym dzieckiem w procedurach medycznych (psychologia rozwojowa, techniki uspokajania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego