KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 2.
Oprawkę piłki ręcznej do cięcia metali przedstawionej na rysunku wykonuje się
Ilustracja przedstawia oprawkę piłki ręcznej do cięcia metali, co jest związane z kwalifikacją zawodową TECHNIK MECHANIK -
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oprawka piłki ręcznej do metalu musi być sztywna, odporna na uderzenia i opłacalna w produkcji, dlatego typowo wykonuje się ją ze stali niestopowej ogólnego przeznaczenia. Stopy miedzi są zwykle zbyt miękkie, żeliwo bywa kruche, a stal narzędziowa jest przeznaczona głównie na elementy tnące, nie na ramę.

Pełne wyjaśnienie:

W piłce ręcznej do cięcia metali kluczowe jest rozróżnienie dwóch elementów: brzeszczotu (część robocza tnąca) oraz oprawki/ramy (część konstrukcyjna utrzymująca i napinająca brzeszczot).

Odpowiedź "ze stali niestopowej ogólnego przeznaczenia" jest właściwa, ponieważ oprawka:

  • musi przenieść siłę naciągu brzeszczotu oraz obciążenia podczas cięcia, więc potrzebuje sztywności i wytrzymałości,
  • jest narażona na uderzenia i przypadkowe przeciążenia, więc ważna jest odporność na pękanie,
  • powinna być łatwa do wykonania (gięcie, spawanie, nitowanie) i relatywnie tania, co sprzyja zastosowaniu powszechnych stali konstrukcyjnych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "ze stopów miedzi i cynku" – takie stopy (np. mosiądze) są stosowane tam, gdzie liczy się odporność korozyjna lub własności ślizgowe, ale dla oprawki liczy się przede wszystkim sztywność i odporność na odkształcenia; byłby to dobór nietypowy i nieekonomiczny.
  • "ze stali stopowej narzędziowej" – stal narzędziowa jest uzasadniona dla elementów pracujących na krawędzi tnącej lub ciernych, gdzie potrzebna jest wysoka twardość po obróbce cieplnej. Oprawka nie jest elementem tnącym, więc taki materiał zwykle nie daje proporcjonalnej korzyści, a zwiększa koszt.
  • "z żeliwa lub staliwa" – żeliwo ma dobre własności odlewnicze, ale bywa bardziej kruche przy udarach, a typowa oprawka piłki ręcznej jest elementem smukłym, często wykonywanym z kształtowników/tłoczonych części. Staliwo jest materiałem odlewniczym ze stali, jednak dla takiego narzędzia ręcznego byłoby to rozwiązanie mniej typowe i technologicznie niepotrzebne.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli pytanie dotyczy oprawki, myśl o materiale konstrukcyjnym. Jeżeli dotyczy brzeszczotu, wtedy rozważa się materiały "narzędziowe" i obróbkę cieplną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oprawka (rama) to część piłki ręcznej, która utrzymuje i napina brzeszczot. Nie tnie materiału bezpośrednio, ale przenosi siły naciągu i obciążenia podczas cięcia, dlatego musi być sztywna i odporna na uszkodzenia.
Brzeszczot jest elementem roboczym z uzębieniem, który wykonuje cięcie. Oprawka jest elementem konstrukcyjnym, który umożliwia zamocowanie brzeszczotu, jego naciąg i wygodne prowadzenie narzędzia.
Stal niestopowa ogólnego przeznaczenia daje korzystny kompromis: wytrzymałość i sztywność potrzebną do napinania brzeszczotu oraz dobrą wytwarzalność i niski koszt. Dla oprawki zwykle nie są potrzebne własności stali narzędziowej.
Najczęściej stal narzędziowa (lub inne stale o podwyższonych własnościach) ma sens dla części roboczej, czyli brzeszczotu. Oprawka nie wymaga tak wysokiej twardości, a zastosowanie stali narzędziowej podnosi koszt bez istotnych korzyści użytkowych.
Stopy miedzi i cynku mogą być odporne korozyjnie i łatwe w obróbce, ale dla oprawki kluczowe są sztywność i odporność na trwałe odkształcenia przy napinaniu brzeszczotu. W praktyce byłby to wybór nietypowy i mało ekonomiczny.
Zwykle nie. Żeliwo może mieć dobrą wytrzymałość na ściskanie, ale w elementach smukłych i narażonych na uderzenia może zachowywać się bardziej krucho. Oprawka piłki jest narzędziem ręcznym, które łatwo przeciążyć lub uderzyć.
Najważniejsze są: sztywność (żeby brzeszczot nie "uciekał" w cięciu), wytrzymałość (żeby utrzymać naciąg), udarność (odporność na pękanie) oraz wytwarzalność i koszt (produkcja i serwis w warsztacie).
Częsty błąd to utożsamienie całego narzędzia z materiałem brzeszczotu: skoro "do metalu", to wybierana jest stal narzędziowa. Tymczasem pytanie dotyczy oprawki, czyli części konstrukcyjnej, gdzie liczy się sztywność i ekonomia.
Oprawka to rama z rękojeścią i mechanizmem mocowania/naciągu brzeszczotu. Na rysunku brzeszczot jest zwykle cienkim paskiem z zębami, a oprawka jest większym elementem nośnym, często o kształcie łukowym lub prostokątnym.
Ucz się przez schemat: część robocza (twardość, zużycie) vs część konstrukcyjna (sztywność, udarność, koszt). Przejrzyj typowe narzędzia warsztatowe i przypisz im materiały: oprawki, rękojeści, szczęki, ostrza, brzeszczoty.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że oprawka piłki ręcznej do metalu musi być sztywna, odporna na uderzenia i opłacalna w produkcji, dlatego typowo wykonuje się ją ze stali niestopowej ogólnego przeznaczenia.

Materiały:

  • Podręczniki do materiałoznawstwa na poziomie szkoły branżowej/technikum (działy: stale, żeliwa, stopy metali)
  • Materiały dydaktyczne z technologii mechanicznej dotyczące narzędzi ręcznych i ich budowy
  • Katalogi producentów narzędzi ręcznych (opisy materiałów i konstrukcji ram/oprawek piłek do metalu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego