KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 18.
Oprzyrządowanie do wyciskania przeciwbieżnego wyrobów drążonych przedstawiono schematycznie na rysunku oznaczonym literą
Ilustracja przedstawia schematyczne rysunki czterech różnych narzędzi lub elementów związanych z procesem wyciskania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyciskanie przeciwbieżne (pośrednie) rozpoznaje się po tym, że przepływ metalu jest przeciwny do ruchu stempla, a układ narzędzi dla wyrobu drążonego obejmuje m.in. matrycę i trzpień kształtujący otwór. Odpowiedź "B" wskazuje rysunek odpowiadający temu schematowi.

Pełne wyjaśnienie:

Wyciskanie przeciwbieżne (często nazywane pośrednim) polega na takim prowadzeniu procesu, w którym kierunek wypływu metalu z matrycy jest przeciwny do zasadniczego kierunku ruchu elementu wywierającego nacisk. W praktyce różnica względem wyciskania współbieżnego (bezpośredniego) dotyczy przede wszystkim tego, który element układu wykonuje ruch względem wsadu oraz jak kształtuje się tarcie na styku wsad–pojemnik.

Dla wyrobów drążonych kluczowe jest to, że oprzyrządowanie musi zawierać element kształtujący otwór, czyli trzpień (rdzeń). Na schematach rozpoznaje się go jako element osiowy wchodzący w strefę odkształcenia; w połączeniu z matrycą determinuje średnicę zewnętrzną i wewnętrzną wyrobu. Dlatego poprawny wybór rysunku wymaga jednocześnie identyfikacji: (1) wariantu "przeciwbieżnego" oraz (2) obecności i roli trzpienia dla przekroju drążonego.

  • Odpowiedź "B" jest prawidłowa, ponieważ przedstawia oprzyrządowanie odpowiadające wyciskaniu przeciwbieżnemu wyrobu drążonego, czyli układ z trzpieniem oraz z geometrią wskazującą przeciwbieżny charakter przepływu metalu.
  • Jedna z odpowiedzi błędnych zwykle odpowiada wyciskaniu współbieżnemu (bezpośredniemu): metal wypływa w tym samym kierunku co ruch elementu naciskającego, a schemat pokazuje inny układ kontaktu wsadu z pojemnikiem.
  • Kolejna odpowiedź błędna najczęściej przedstawia wyciskanie elementu pełnego (brak trzpienia) – to typowa pułapka polegająca na pominięciu słowa "drążonych".
  • Pozostały dystraktor może pokazywać układ narzędzi podobny wizualnie, ale z inną funkcją elementu osiowego (np. prowadzenie lub wypychacz), co prowadzi do błędu rozpoznania przez podobieństwo kształtu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź, czy na schemacie jest trzpień (warunek "drążonych"), a dopiero potem oceń przeciwbieżność, analizując relację ruchu narzędzi do kierunku wypływu wyrobu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To odmiana wyciskania, w której kierunek wypływu metalu przez matrycę jest przeciwny do ruchu elementu wywierającego nacisk. W praktyce rozpoznaje się ją po innym układzie ruchu narzędzi i często mniejszym wpływie tarcia wsadu o pojemnik.
Kluczowy jest trzpień (rdzeń) kształtujący otwór wyrobu. Na schemacie powinien być widoczny jako element osiowy wchodzący w strefę odkształcenia, współpracujący z matrycą, aby nadać średnicę wewnętrzną tulei/rury.
Bez trzpienia metal wypełniłby przestrzeń w matrycy tworząc przekrój pełny. Trzpień zajmuje miejsce przyszłego otworu i stabilizuje przepływ metalu, dzięki czemu wyrób ma kontrolowaną średnicę wewnętrzną i odpowiednią współosiowość.
Typowo obejmuje matrycę (kształtuje zewnętrzny obrys), trzpień (kształtuje otwór), elementy mocujące i prowadzące oraz układ pojemnika. Dokładny układ zależy od tego, czy proces jest bezpośredni czy pośredni.
Różnica dotyczy relacji kierunku ruchu narzędzi do kierunku wypływu wyrobu. Współbieżne (bezpośrednie) ma wypływ zgodny z ruchem nacisku, a przeciwbieżne (pośrednie) – przeciwny. To wpływa m.in. na warunki tarcia i siłę procesu.
Często tak, ponieważ w pewnych konfiguracjach maleje intensywność poślizgu wsadu względem pojemnika. W zadaniach egzaminacyjnych nie chodzi jednak o liczby, tylko o rozpoznanie schematu i elementów narzędzia, które determinują sposób kontaktu i przepływu.
Najczęstsze to: pominięcie słowa "drążonych" (brak sprawdzenia trzpienia), mylenie kierunków ruchu (przeciwbieżne vs współbieżne) oraz wybór rysunku "podobnego" bez analizy funkcji elementów. Pomaga metoda: trzpień → kierunek wypływu → reszta.
Gdy trzeba wytworzyć rury, tuleje lub profile z otworem o kontrolowanych wymiarach. Operator dobiera wtedy trzpień i matrycę, ustawia osiowość oraz pilnuje stanu powierzchni narzędzi i smarowania, by uniknąć zadziorów i mimośrodu otworu.
W schemacie pośrednim szuka się układu, w którym wyrób wypływa w kierunku przeciwnym do ruchu elementu naciskającego, a narzędzie z matrycą jest tak osadzone, by metal "cofał się" względem ruchu napędu. To trzeba ocenić razem z obecnością trzpienia.
Ćwicz na wielu schematach: najpierw nazwij proces, potem wskaż matrycę i trzpień, a na końcu opisz kierunek przepływu metalu. Rób krótkie notatki cech rozpoznawczych. Na egzaminie stosuj stałą kolejność analizy, by ograniczyć błędy nieuwagi.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odpowiedź "B" wskazuje rysunek odpowiadający temu schematowi.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z przeróbki plastycznej: wyciskanie metali (schematy bezpośrednie i pośrednie)
  • Instrukcje stanowiskowe/DTR wyciskarki używanej w pracowni (opis zespołu matrycowego i trzpienia)
  • Atlas/kompendium procesów przeróbki plastycznej metali z przekrojami narzędzi do wyrobów drążonych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego